Portier z hotelu Atlantic

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Portier z hotelu Atlantic
Der letzte Mann
Gatunek dramat społeczny
Data premiery 1924
Kraj produkcji Niemcy
Czas trwania 73 min.
Reżyseria Friedrich Wilhelm Murnau
Scenariusz Carl Mayer
Główne role Emil Jannings
Maly Delschaft
Max Hiller
Zdjęcia Karl Freund
Robert Baberske
Scenografia Robert Herlth
Walter Röhrig
Edgar G. Ulmer

Portier z hotelu Atlantic (org. Der Letzte man) – niemiecki film niemy, w reżyserii Friedricha Wilhelma Murnaua, oparty na scenariuszu Carla Mayera. Film powstał w 1924 roku. Opowiada o portierze z luksusowego hotelu, który z powodu wieku zostaje zdegradowany do pracy w toalecie, tym samym tracąc posadę, z której był dumny i która zyskiwała mu szacunek otoczenia. Portier z hotelu Atlantic uznawany jest za jeden z najwybitniejszych filmów kammerspielu[1][2].

Początkowo reżyserem filmu miał być Lupu Pick; Portier... byłby wtedy ostatnią częścią jego kammerspielowej trylogii (dwie wcześniejsze to Szyny oraz Noc Sylwestrowa). Pick nie chciał jednak zgodzić się na narzucane przez producenta Ericha Pommera pozytywne zakończenie, drastycznie odcinające się od całej tonacji filmu. Ostatecznie film powierzono więc Murnau[3]. Obraz odniósł olbrzymi sukces, również poza granicami Niemiec, m.in. w USA, co umożliwiło Murnauowi podjęcie współpracy z wytwórnią Fox i wyjazd do Hollywood[4].

Sukces filmu spowodowany był w dużej mierze jego nowatorską formą, w tym dynamiką obrazu[5]. Kamera w filmie Murnau jest niezwykle ruchliwa, w Portierze... występują liczne jazdy kamery, bohater i otocznie pokazywani są z różnych punktów widzenia. Te elementy niosą ze sobą znaczenia związane z losami i stanem bohatera – gdy odnosi sukcesy, kamera patrzy na niego z dołu, gdy odnosi porażkę – z góry, gdy bohater się upija, ruchy kamery mają oddać stan alkoholowego upojenia[3][4]. W filmie pojawiają się zarówno długie ujęcia, jak i szybki montaż[6]. Twórcy Portiera... korzystali także z estetyki ekspresjonizmu, m.in. poprzez wykorzystanie światłocienia i udramatyzowanie przedmiotów[5][6]. Film w całości został nakręcony w atelier[6], jednak dzięki efektom specjalnym udało się w nim przekazać przekonująco wielkomiejską ulicę[5].

Streszczenie akcji[edytuj | edytuj kod]

Bohaterem filmu jest ubogi portier, pracujący w luksusowym hotelu. Jest dumny ze swojej pracy, szczególnie z noszonego w niej munduru, dzięki któremu zyskuje szacunek rodziny i znajomych. Pewnego dnia jednak ze względu na podeszły wiek, bohater zostaje zdegradowany do pracy w hotelowej toalecie. Nie mogąc pogodzić się z tym upokorzeniem, kradnie swój mundur portiera i przychodzi w nim na ślub swojej siostrzenicy. Jego oszustwo wychodzi jednak na jaw, co prowadzi do kpin ze strony znajomych. Film kończy się jednak szczęśliwie – bohater staje się spadkobiercą amerykańskiego milionera, który umiera na jego rękach. Tym samym dawny portier dołącza do świata bogaczy i może korzystać z niedostępnych dotychczas luksusów.

Kwestia zakończenia[edytuj | edytuj kod]

Nieprawdopodobne fabularnie, szczęśliwe zakończenie filmu zostało wymuszone przez producenta Ericha Pommera[2] i bywa krytykowane jako niewiarygodne[3]. Jest ono już w ramach samego filmu oznaczone jako mało prawdopodobne – zostało poprzedzone planszą o treści Historia powinna się tu skończyć. Starego nieszczęśliwego człowieka nie czeka już nic oprócz śmierci. Autor scenariusza zlitował się jednak nad nim i dodał całkowicie nieprawdopodobny epilog. Dodatkowo zostało ono zrealizowane w stylistyce komicznej i może sprawiać wrażenie parodii typowych dla amerykańskich filmów happyendów. Ponadto, oznaczone wstępnie jako niemożliwe, budzi tym większe poczucie beznadziei i nieszczęścia, jakie spotkały bohatera przed bajkowym epilogiem[3][4]. Tomasz Kłys zwraca ponadto uwagę, że przemiana portiera w rozrzutnego bogacza wcale nie jest koniecznie szczęśliwym wariantem, jako, że nie uzyskał on w ten sposób szacunku, a jedynie zewnętrzne jego oznaki, za którymi kryje się ironia wobec parweniusza[4].

Przypisy

  1. Adam Garbicz, Jacek Klinowski: Kino, wehikuł magiczny. Przewodnik osiągnięć filmu fabularnego. Podróż pierwsza 1913-1949. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2007, s. 93. ISBN 9788308040942.
  2. 2,0 2,1 Tomasz Kłys: Film niemiecki w epoce wilhelmińsiej i weimarskiej. W: Tadeusz Lubelski, Iwona Sowińska, Rafał Syska: Kino nieme. Kraków: Universitas, 2011, s. 437. ISBN 978-83-242-0967-5.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Adam Garbicz, Jacek Klinowski: Kino, wehikuł magiczny. Przewodnik osiągnięć filmu fabularnego. Podróż pierwsza 1913-1949. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2007, s. 94. ISBN 9788308040942.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 Tomasz Kłys: Film niemiecki w epoce wilhelmińsiej i weimarskiej. W: Tadeusz Lubelski, Iwona Sowińska, Rafał Syska: Kino nieme. Kraków: Universitas, 2011, s. 438. ISBN 978-83-242-0967-5.
  5. 5,0 5,1 5,2 Tomasz Kłys: Film niemiecki w epoce wilhelmińsiej i weimarskiej. W: Tadeusz Lubelski, Iwona Sowińska, Rafał Syska: Kino nieme. Kraków: Universitas, 2011, s. 439. ISBN 978-83-242-0967-5.
  6. 6,0 6,1 6,2 Adam Garbicz, Jacek Klinowski: Kino, wehikuł magiczny. Przewodnik osiągnięć filmu fabularnego. Podróż pierwsza 1913-1949. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2007, s. 95. ISBN 9788308040942.