Prokuratura

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Justice and law.png
Ten artykuł jest częścią serii
Prokuratura
Historia
Historia prokuratury na świecie
Historia prokuratury w Polsce
Instytucja na świecie
w państwach:
FrancjaLitwaNiemcy
PolskaRosjaSzwecjaUSA

przy międzynarodowych sądach
i trybunałach:
MTKMTKJMTKRMTW
MTWDWSSdSLTSdL

Ustrój
Ustrój prokuratury w Polsce

Prokurator Generalny
pion cywilny:
 • Prokuratura Generalna
 • prokuratury apelacyjne
 • prokuratury okręgowe
 • prokuratury rejonowe
pion wojskowy:
 • Naczelna Prokuratura Wojskowa
 • wojskowe prokuratury okręgowe
 • wojskowe prokuratury garnizonowe
Krajowe Centrum Szkolenia Kadr Sądów Powszechnych i Prokuratury
samorząd prokuratorski

Instytut Pamięci Narodowej:
 • Główna Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w IPN
 • oddziałowe komisje ścigania zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w IPN
Urząd prokuratora
prokurator • asesor prokuratury • aplikant prokuratury
Urzędnicy i pracownicy
Urzędnicy i inni pracownicy prokuratury
Działalność społeczna
 • Stowarzyszenie Prokuratorów Rzeczypospolitej Polskiej
 • Międzynarodowe Stowarzyszenie Prokuratorów
 • Kwartalnik Prokurator
 • Prokuratura i Prawo

Prokuratura – urząd państwowy powołany do stania na straży praworządności. Zazwyczaj swój cel prokuratura realizuje poprzez zaskarżanie do sądów decyzji niezgodnych z prawem, ściganie przestępstw, pomoc prawną społeczeństwu oraz branie udziału w procesie legislacyjnym jako czynnik opiniodawczy.

W niektórych państwach (zwłaszcza w tych, w których panuje system prawa o charakterze anglosaskim), prokuratura jest instytucją niezależną, niezawisłą i samorządną (tak jak sądownictwo). W większości państw prokuratura jest podległa rządowi lub określonemu ministrowi. Powszechny jest też podział na pion cywilny i wojskowy (tak jak sądownictwo).

Instytucja prokuratury w poszczególnych krajach[edytuj | edytuj kod]

Państwa[edytuj | edytuj kod]

Polska[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: prokuratura w Polsce.

Francja[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: prokuratura we Francji.

Litwa[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: prokuratura na Litwie.

Niemcy[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: prokuratura w Niemczech.

Rosja[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: prokuratura w Rosji.

Prokuratura w Rosji funkcjonuje zgodnie z Konstytucją Federacji Rosyjskiej na zasadzie centralizmu i hierarchicznego podporządkowania, a szczegółowe zasady działania określa prawo federalne. Oprócz funkcji śledczych i oskarżycielskich pełni również nadzór nad wykonywaniem prawa przez organy władzy państwowej i samorządowej.

Prokurator Generalny Federacji Rosyjskiej jest jednym z naczelnych organów władzy państwowej, organem konstytucyjnym. Prokuratora Generalnego powołuje i odwołuje Rada Federacji na wniosek Prezydenta Federacji Rosyjskiej. Prokuratorów mianuje Prokurator Generalny, po konsultacji z władzami regionalnymi Federacji.

Szwecja[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: prokuratura w Szwecji.

Stany Zjednoczone[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: prokuratura w USA.

Międzynarodowe trybunały[edytuj | edytuj kod]

Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Geneza[edytuj | edytuj kod]

Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Etymologia[edytuj | edytuj kod]

Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Powstanie i rozwój[edytuj | edytuj kod]

Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

W Polsce[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: historia prokuratury w Polsce.

Zadania prokuratury[edytuj | edytuj kod]

Zadaniem prokuratury jest strzeżenie praworządności oraz czuwanie nad ściganiem przestępstw. Zadanie to prokuratorzy wykonują przez:

  • prowadzenie lub nadzorowanie postępowań przygotowawczych w sprawach karnych oraz sprawowanie funkcji oskarżyciela publicznego przed sądami
  • wytaczanie powództw w sprawach karnych i cywilnych oraz składanie wniosków i udział w postępowaniu sądowym w sprawach cywilnych, ze stosunku pracy i ubezpieczeń społecznych, jeżeli tego wymaga ochrona praworządności, interesu społecznego, własności lub praw obywateli
  • podejmowanie środków przewidzianych prawem, zmierzających do prawidłowego i jednolitego stosowania prawa w postępowaniu sądowym, administracyjnym, w sprawach o wykroczenia oraz w innych postępowaniach
  • sprawowanie nadzoru nad wykonaniem postanowień o tymczasowym aresztowaniu oraz innych decyzji o pozbawieniu wolności
  • prowadzenie badań w zakresie problematyki przestępczości oraz jej zwalczania i zapobiegania
  • zaskarżanie do sądu niezgodnych z prawem decyzji administracyjnych oraz udział w postępowaniu sądowym w sprawach zgodności z prawem takich decyzji
  • koordynowanie działalności w zakresie ścigania przestępstw, prowadzonej przez inne organy państwowe
  • współdziałanie z organami państwowymi, państwowymi jednostkami organizacyjnymi i organizacjami społecznymi w zapobieganiu przestępczości i innym naruszeniom prawa
  • współpracę z Szefem Krajowego Centrum Informacji Kryminalnych w zakresie niezbędnym do realizacji jego zadań ustawowych
  • opiniowanie projektów aktów normatywnych
  • podejmowanie czynności określonych w ustawach

Ustrój[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: ustrój prokuratury.

Urząd prokuratora[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: prokurator.

Status[edytuj | edytuj kod]

Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Obowiązki[edytuj | edytuj kod]

Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Uprawnienia[edytuj | edytuj kod]

Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Aplikanci i asesorzy prokuratury[edytuj | edytuj kod]

Aplikant prokuratury[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: aplikant prokuratury.

Asesor prokuratury[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: asesor prokuratury.

Urzędnicy i inni pracownicy prokuratury[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
o prokuraturze

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Joanna Bodio, Grzegorz Borkowski, Tomasz Demendecki, Ustrój organów ochrony prawnej: część szczegółowa, Kraków 2005, Kantor Wydawniczy Zakamycze, ISBN 83-908819-2-6.
  • Michał Rojewski Aplikacje prawnicze, Warszawa 2005, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, ISBN 83-7334-468-3.
  • Tadeusz Mołdawa, Ludzie władzy 1944-1991: władze państwowe i polityczne Polski według stanu na dzień 28 II 1991, Warszawa 1991, Wydawnictwo Naukowe PWN, ISBN 83-01-10386-8.
  • Adam Lityński, Historia prawa Polski Ludowej, Warszawa 2005, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, ISBN 83-7334-388-1.
  • Halina Zięba-Załucka, Instytucja prokuratury w Polsce, Warszawa 2003, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, ISBN 83-7334-228-1.
  • Witold Kulesza, Andrzej Rzepliński (red.), Przestępstwa sędziów i prokuratorów w Polsce lat 1944-1956, Warszawa 2001, Instytut Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, Uniwersytet Warszawski - Instytut Profilaktyki Społecznej i Resocjalizacji, ISBN 83-88385-65-8.
  • Joanna Bodio, Grzegorz Borkowski, Tomasz Demendecki, Ustrój organów ochrony prawnej: część szczegółowa, Kraków 2005, Kantor Wydawniczy Zakamycze, ISBN 83-908819-2-6.
  • Michał Rojewski Aplikacje prawnicze, Warszawa 2005, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, ISBN 83-7334-468-3.
  • Juliusz Bardach, Bogusław Leśnodorski, Michał Pietrzak, Historia ustroju i prawa polskiego, Warszawa 2003, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, ISBN 83-88296-02-7.
  • Tadeusz Mołdawa: Ludzie władzy 1944-1991. Warszawa: Wydaw. Naukowe PWN, 1991. ISBN 83-01-10386-8.
  • Krzysztof Szwagrzyk, Prawnicy czasu bezprawia: sędziowie i prokuratorzy wojskowi w Polsce 1944-1956, Warszawa 2005, Instytut Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, ISBN 83-88385-65-8.
  • Bogumił Szmulik, Marek Żmigrodzki (red.), Ustrój organów ochrony prawnej, Lublin 2005, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, ISBN 83-227-2418-7.
  • Informacje statystyczne o działalności powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury:

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Artykuły prasowe i naukowe[edytuj | edytuj kod]

Ustawy i akty wykonawcze[edytuj | edytuj kod]

Akty prawa międzynarodowego[edytuj | edytuj kod]

Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego[edytuj | edytuj kod]

  • Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 kwietnia 2002 r. sygn. akt K. 26/00 (Dz. U. z 2002 r. Nr 56, poz. 517)
  • Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 stycznia 1999 r. sygn. akt K. 1/98 (Dz. U. z 1999 r. Nr 20, poz. 180)
    • Obwieszczenie Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 września 1999 r. o utracie mocy obowiązującej art. 4 ust. 3 ustawy o radcach prawnych, art. 30 ust. 2 ustawy o Sądzie Najwyższym, art. 15 ustawy o prokuraturze, art. 53 par. 2 i art. 61 par. 2 pkt 3 ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych, art. 12a ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, art. 12 ustawy o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze, ustawy o radcach prawnych oraz niektórych innych ustaw oraz w części: art. 4b ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze, art. 122(1) par. 4 ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych i art. 70 par. 1 ustawy - Prawo o ustroju sądów wojskowych (Dz. U. z 1999 r. Nr 75, poz. 853)
  • Uchwała Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 lutego 1993 r. w sprawie wykładni art. 71 paragraf 1 i 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych, art. 45 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 września 1984 r. o Sądzie Najwyższym, art. 62 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze, art. 3 ust. 2 i 3 a ustawy z dnia 31 lipca 1981 r. o wynagrodzeniu osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe nieobowiązujący (Dz. U. z 1993 r. Nr 17, poz. 81)