Zdjęcie rentgenowskie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z RTG)
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Disambig.svg Na tę stronę wskazuje przekierowanie z „RTG”. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Zdjęcie rentgenowskie dłoni z poprzecznym złamaniem szyjki piątej kości śródręcza

Zdjęcie rentgenowskie (rentgenografia, potocznie rentgen) – jedno z podstawowych badań diagnostycznych w medycynie polegające na rejestracji dwuwymiarowego obrazu powstającego podczas przenikania wiązką promieniowania rentgenowskiego organów badanego.

Pierwsze zdjęcie rentgenowskie całego ludzkiego ciała zostało wykonane 1 lipca 1934 roku przez Arthura W. Fuchsa z amerykańskiej firmy Kodak[1].

Zasada powstawania[edytuj | edytuj kod]

Ze względu na bardzo dużą przenikliwość promieniowania rentgenowskiego przechodzi ono częściowo przez ciało pacjenta, a następnie przez błonę fotograficzną, gdzie jest rejestrowane w postaci obrazu. Promieniowanie, które nie zostanie całkowicie pochłonięte przez tkanki pacjenta spowoduje zaczernienie błony fotograficznej, a im większa część promieniowania zostanie pochłonięta przez tkanki tym mniejsze będzie zaczernienie na błonie.

Powstające w ten sposób zdjęcie jest negatywem i w takiej formie zdjęcia są wywoływane i analizowane przez lekarza. Do opisu negatywu stosuje się pojęcia "przejaśnienie" i "zacienienie", jednak w przeciwnych znaczeniach tych słów (ze względu na naturę negatywu). "Przejaśnienie" to – analogicznie do światła widzialnego – miejsce, gdzie dotarła do błony duża ilość promieniowania, a więc gdzie powstało zaczernienie błony. Natomiast "zacienienie" to (tak jak gdy światło widzialne nie dociera do błony fotograficznej i powstaje zaciemnienie, tj. cień) miejsce, gdzie tkanki zaabsorbowały dużą część promieniowania i ono nie dotarło do błony, a więc zaczernienie nie wystąpiło (lub jest znikome) i błona jest w tym miejscu biała (lub jasnoszara). Kość wykazuje znacznie większą zdolność absorpcji (pochłaniania) promieniowania niż otaczające ją tkanki miękkie, dzięki czemu widoczna jest na kliszy jako miejsce niezaczernione.

Promieniowanie jonizujące, jakim jest promieniowanie rentgenowskie, ulega rozproszeniu komptonowskiemu. Zjawisko to zmniejsza kontrast obrazu, zacierając granicę między tkanką miękką a kością.

W celu lepszego zobrazowania niektórych struktur stosuje się środki kontrastujące, popularnie zwane kontrastami.

Błona fotograficzna używana do zdjęć RTG jest mało czuła na promieniowanie Röntgena, dlatego za błoną w kasecie rentgenowskiej umieszczony jest ekran fluorescencyjny, w którym pod wpływem promieniowania rentgenowskiego powstaje światło widzialne, co wzmacnia kontrast zdjęcia.

W początkach radiografii zamiast błony fotograficznej używano - podobnie jak w fotografii - szklanych płytek pokrytych światłoczułymi związkami srebra - stąd potoczna (choć niepoprawna obecnie) nazwa "klisza".

Badania rentgenowskie nie są obojętne dla zdrowia, ponieważ ok. 99% promieniowania jest pochłaniane przez organizm.

Litery "L", "P" i "R" na zdjęciu[edytuj | edytuj kod]

Ze względu na naturę zdjęcia, które jest rzutem obiektu trójwymiarowego na płaszczyznę, a ponadto można je oglądać i z jednej i z drugiej strony, pojawia się problem z rozróżnieniem z której strony należy patrzeć na zdjęcie. W tym celu w obszarze robionego zdjęcia umieszcza się szablon z niesymetryczną literką (taką, którą można odczytać tylko w jednej pozycji), najczęściej "L", "P" lub "R". Litery te oznaczają strony (lewa, prawa, z ang. right) obiektu badanego. Czasem używa się skrótów łacińskich: Sin - sinister - lewa; Dx - dexter - prawa. Znaczniki strony lewej są czworokątne, czerwone (na zdjęciu koloru nie widać), a strony prawej są okrągłe i koloru zielonego.

Przykładowe zdjęcia rentgenowskie[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons

Przypisy

  1. Magazyn "Focus” 7/214, Lipiec 2013, s. 8.

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.