Rzężenia umierającego

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Nie można umrzeć wyleczonym, ale można umrzeć uzdrowionymmotto medycyny paliatywnej. Otto von Bismarck przy łożu śmierci Wilhelma I.

Rzężenia umierającego zwane także rzężeniami przedśmiertnymizjawiska akustyczne powstające w okresie umierania w wyniku nagromadzenia wydzieliny w drogach oddechowych.

Klasyfikacja[edytuj | edytuj kod]

Rozróżnia się dwa rodzaje rzężeń:

  • typ 1 – prawdziwe (klasyczne) rzężenia umierającego wynikające z nagromadzenia się śliny w drogach oddechowych, będącego wynikiem osłabienia organizmu, wyniszczenia organizmu i zaburzeń połykania
  • typ 2 – pseudorzężenia umierającego, które są objawem niemożności wykrztuszenia wydzieliny powstałej w świetle dróg oddechowych w wyniku infekcji lub nagromadzenia się przesięku w przebiegu obrzęku płuc, lub krwi w wyniku krwawienia do dróg oddechowych.

Prawdziwe rzężenia umierającego są objawem zbliżającej się śmierci, jednak są stwierdzane tylko u około 40% umierających (według niektórych źródeł rozbieżność wynosi 6-92%)[1][2][3]. W zależności od czynników powodujących umieranie występują w różnych grupach chorych. Wydaje się, że współistnienie dysfagii jest najważniejszą przyczyną występowania rzężeń i w takich przypadkach stwierdza się je u 75% chorych[4].

Typ 2, czyli pseudorzężenia, nie zawsze wiąże się z procesem umierania. Świadczy jedynie o obecności wydzieliny w drogach oddechowych. Dlatego przeprowadza się diagnostykę różnicową, aby wykluczyć stany wikłające proces umierania, zwłaszcza że stany te mogą być odwracalne.

Postępowanie[edytuj | edytuj kod]

W przypadku klasycznych rzężeń umierającego należy:

  • przede wszystkim wykluczyć obecność pseudorzężeń, których przyczyną może być stan zapalny (obecność gorączki) lub obrzęk płuc
  • ułożyć chorego na boku
  • poinstruować rodzinę lub opiekunów o przyczynie i charakterze rzężeń[2] oraz podkreślić, że ich występowanie nie świadczy o tym, że chory się dusi
  • zastosować butylobromek hioscyny[5] lub hydrobromek hioscyny (najlepiej podskórnie), albo bromek glikopironium. Brak dowodów przemawiających za lepszym działaniem jednej z substancji nad drugą; w jednym z badań wykazno wyższość hydrobromku hioscyny nad glikopironium, w innym na odwrót[6][7].
  • odessać wydzielinę w przypadku braku poprawy
  • zastosować elewację górnej części tułowia, aby umożliwić spłynięcie wydzieliny do niższych partii dróg oddechowych
  • w przypadku tachypnoe podać morfinę w dawce 2,5–5 mg podskórnie
  • zastosować sedację z użyciem midazolamu w przypadkach niepokoju lub cierpienia chorego.

W wyniku powyższych działań ustąpienie rzężeń następuje w 50% przypadków.

Przypisy

  1. Objawy ze strony układu oddechowego u pacjentów objętych opieką paliatywną.
  2. 2,0 2,1 Wee B., Hillier R. Interventions for noisy breathing in patients near to death.. „Cochrane database of systematic reviews (Online)”. 1, s. CD005177, 2008. doi:10.1002/14651858.CD005177.pub2. PMID 18254072. 
  3. Kompanje EJ. "The death rattle" in the intensive care unit after withdrawal of mechanical ventilation in neurological patients.. „Neurocritical care”. 2 (3), s. 107–10, 2005. doi:10.1385/NCC:3:2:107. PMID 16174877. 
  4. Małgorzata Krajnik;Jak umierają chorzy na raka płuca?www.viamedica.p.
  5. Kompanje EJ. 'Death rattle' after withdrawal of mechanical ventilation: practical and ethical considerations.. „Intensive critical care nursing : the official journal of the British Association of Critical Care Nurses”. 4 (22), s. 214–9, sierpień 2006. doi:10.1016/j.iccn.2005.06.004. PMID 16551501. 
  6. Lawrey H. Hyoscine vs glycopyrronium for drying respiratory secretions in dying patients.. „British journal of community nursing”. 9 (10), s. 421–4, 426, wrzesień 2005. PMID 16234752. 
  7. Likar R., Rupacher E., Kager H., Molnar M., Pipam W., Sittl R. [Efficacy of glycopyrronium bromide and scopolamine hydrobromide in patients with death rattle: a randomized controlled study.]. „Wiener klinische Wochenschrift”. 21-22 (120), s. 679–83, wrzesień 2008. doi:10.1007/s00508-008-1094-2. PMID 19116709. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Choroby wewnętrzne : podręcznik multimedialny oparty na zasadach EBM, [T. 2]. Kraków: Medycyna Praktyczna, 2006.

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.