Skala trudności dróg skalnych

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Skala trudności dróg skalnychskala oceny trudności dróg wspinaczkowych ustalana i stosowana przez osoby uprawiające wspinaczkę skalną.

Ustalanie skali trudności[edytuj | edytuj kod]

Ustalanie skali trudności drogi jest sprawą w dużym stopniu uznaniową. Zazwyczaj autor (lub autorzy) pierwszego przejścia danej drogi proponuje wycenę jej trudności. Kolejne przejścia drogi pozwalają na dokonanie weryfikacji. W związku z tym, drogi o niewielu przejściach, przeważnie te najtrudniejsze, mają niepewne wyceny. Ponadto, wycena drogi może zostać zweryfikowana w związku ze zmianą jej stanu fizycznego (np. wskutek erozji skały) lub panujących w danym miejscu warunków (jak choćby przesuwanie się granicy lodowca). Bywa, że w różnych przewodnikach wspinaczkowych istnieją różne wyceny tej samej drogi.

O ile wycena dróg łatwiejszych, które jest w stanie pokonać wiele zespołów wspinaczkowych, nie budzi na ogół zbyt wielu kontrowersji, o tyle w przypadku dróg ekstremalnie trudnych, o niewielu przejściach lub w ogóle bez powtórzeń, jest ona sprawą bardzo dyskusyjną i prowadzi często do zażartych sporów w środowisku wspinaczy.

Rodzaje skal[edytuj | edytuj kod]

Istnieje wiele skal trudności dróg skalnych. Większość skal ma charakter lokalny, tzn. jest stosowana w jednym kraju lub w jednym rejonie wspinaczkowym, w którym występuje charakterystyczny rodzaj formacji skalnych. Dostosowanie skal do natury wspinania w danym rejonie powoduje, że trudno jest je ściśle porównywać. Zazwyczaj wspinacz przyzwyczajony do jednego rodzaju skały odbiera drogi w obcym mu terenie jako trudniejsze, niż wspinacze, którzy mają w tym terenie duże doświadczenie.

Uniwersalną skalę stosuje Union Internationale des Associations d'Alpinisme. Skala ta jednak jest stworzona głównie do opisywania dróg w wysokich górach, takich jak Alpy czy Tatry i jest mało odpowiednia do opisywania dróg w niższych, czysto skalnych formacjach, takich jak Jura Krakowsko-Częstochowska czy Góry Stołowe.

W Polsce, oprócz skali UIAA stosowane są co najmniej trzy skale.

Skala tatrzańska jest stosowana głównie w Tatrach i w zasadzie jest niemal tożsama ze skalą UIAA. Skala krakowska jest stosowana głównie w Jurze Krakowsko-Częstochowskiej dla krótkich dróg w skałach wapiennych i jest swoistym rozwinięciem skali tatrzańskiej: do stopnia VI+ (skrajnie trudno, górna granica) jest z nią zgodna, a dla większych trudności stawia się po rzymskiej VI kropkę i dodaje liczbę arabską poczynając od 1. Wymyślił ją w latach 70. XX w. Wojciech Kurtyka i była pierwotnie stosowana przez tzw. krakowską "grupę kaskaderów"[1][2].

Skala nazywana saksońską służy do oceny trudności dróg w skałach piaskowcowych w Europie Środkowej. Stworzyli ją pod koniec XIX w. wspinacze działający w Szwajcarii Saksońskiej. Następnie została rozpowszechniona w Czechach. W Polsce stosowana jest głównie w Górach Stołowych. Unikalną cechą tej skali jest to, że oprócz oceny samego wspinania zawiera ona także ocenę skoków w skali od 1 do 5, gdyż niektóre drogi w formacjach piaskowcowych obejmują przeskoki z jednej skały na inną[3].

Skala amerykańska, tzw. Yosemite Decimal System została utworzona w latach 30. XX w. do opisu bardzo trudnych i długich dróg skalnych w Sierra Nevada, przez wspinaczy skupionych wokół Sierra Club. Trudność 5.0 odpowiada mniej więcej trudności II w skali UIAA[4], zaś trudność 5.9-5.10 to mniej więcej VI w skali UIAA. Dzięki takiej szczegółowości skala ta lepiej opisuje zróżnicowanie trudności dróg najtrudniejszych[5].

Istnieją również odrębne skale trudności dla tzw. boulderingu czyli pokonywania bardzo krótkich, ale za to ekstremalnie trudnych dróg, które znajdują się zwykle albo na samym dole większych formacji skalnych albo na większych kamieniach. Najpopularniejsze są tu skale z Fontainebleau (w Polsce często nazywana skalą fontainbleau – mimo iż nazwa tego leżącego pod Paryżem regionu pisana jest inaczej) i Frankenjury, oraz oznaczana literą V skala z Hueco Tanks, nazywana Verm-skalą lub skalą Verma – stworzył ją bowiem amerykański wspinacz John 'Verm' Sherman. Z uwagi na odmienny charakter trudności występujących na drogach boulderowych, skale te bardzo trudno jest porównać ze skalami stosowanymi do wyceny dróg dłuższych[6].

Porównanie skal[edytuj | edytuj kod]

Z powodów wyżej opisanych porównywanie skal trudności dróg wspinaczkowych jest sprawą mocno dyskusyjną i często budzącą kontrowersje. W literaturze można znaleźć bardzo różne, często wzajemnie niezgodne tabele porównawcze[2][4][5][7]. Poniższa tabela ma charakter poglądowy.

Porównanie skal trudności dróg wspinaczkowych stosowanych na świecie[7]
YDS
(USA)
Brytyjska
(UK)
Tech/Opis
Francuska UIAA
(Tatrzańska)
Ewbank (Australia) GDR
(Europa
Wschodnia)
Fińska Brazylijska Płd. Afryka Polska
 (Kurtyki) 
5.2   M 1 I       Isup 8 I
5.3   D 2 II 11     II 10 II
5.4     2+ II+ 12     IIsup 11 II+
5.5 VD 3 III       III 12 III+
5.6 4a S 4 IV 13   5− IIIsup 13 IV
5.7 4b HS 4+ V- 14   5 IV 14 IV+
    5   15       15 V-
5.8   VS V 16 VIIa 5+ IVsup 16 V
5.9 4c HVS   V+ 17 VIIb   V 17 V+
5.10a   E1 5+ VI- 18 VIIc 6− VI 18 V+/ VI-
5.10b 5a       19     VI / VI+ 19 VI-
5.10c   6a VI 20 VIIIa 6 VIsup / VI+ 20 VI
5.10d 5b   6a+ VI+ 21 VIIIb   VIsup 21 VI+
5.11a   E2 6b VII- 22 VIIIc 6+ 7a 22 VI.1
5.11b 5c   6b+ VII 23     7b 23 VI.1+
5.11c E3 6c VII+ 24 IXa 7− 7c 24 VI.2
5.11d 6a   6c+ VIII-   IXb 7 8a 25 VI.2+
5.12a 6b E4 25 IXc 7+ 8b 26 VI.2+/VI.3
5.12b 6c   7a VIII 26   8− 8c   VI.3
5.12c   E5 7a+ VIII+ 27 Xa 8 9a 27 VI.3+
5.12d   7b IX – 28 Xb 8+ 9b 28 VI.4
  7b+
5.13a   E6 7c IX 29 Xc 9− 9c 29 VI.4+
5.13b     7c+ IX+     9   30 VI.5
5.13c 7a   8a 30   9+ 10a 31 VI.5+
5.13d   E7 8a+ X- 31   10− 10b 32 VI.5+/ VI.6
5.14a 7b   8b X 32   10 10c 33 VI.6
5.14b 7c   8b+ X+     10+ 11a 34 VI.6+
5.14c   E8 8c 33   11− 11b 35 VI.7
5.14d 8a   8c+ XI- 34   11 11c 36 VI.7+
5.15a   9a XI 35     12a 37 VI.8
    9a+      
    9b      
    9b+      

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]