Stearman XA-21

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Stearman XA-21
Stearman XA-21 w pierwszej wersji
Stearman XA-21 w pierwszej wersji
Dane podstawowe
Państwo Stany Zjednoczone
Producent Stearman Aircraft
Typ lekki bombowiec/samolot szturmowy
Konstrukcja dwusilnikowy górnopłat o konstrukcji metalowej
Załoga 3
Historia
Data oblotu 1939
Lata produkcji 1939
Wycofanie ze służby 1939
Egzemplarze 1
Dane techniczne
Napęd 2 x Pratt & Whitney R-2180-7
Moc 2 x 1400 KM
Wymiary
Rozpiętość 19,81 mm
Długość 16,18 m
Wysokość 4,32 m
Powierzchnia nośna 56,39 m2
Masa
Własna 5789 kg
Startowa 8269 kg
Zapas paliwa 1800 l
Osiągi
Prędkość maks. 414 km/h
Prędkość przelotowa 322 km/h
Pułap 6100 m
Zasięg 2400 km
Dane operacyjne
Uzbrojenie
9 km 7,62 mm, do 1200 kg bomb
Użytkownicy
United States Army Air Corps
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Stearman XA-21 (oznaczenie fabryczne Model X-100) − prototypowy samolot bombowy zaprojektowany i zbudowany w zakładach Stearman Aircraft w 1939. Samolot powstał w odpowiedzi na zapotrzebowanie United States Army Air Corps (USAAC) na lekki bombowiec/samolot szturmowy.Samolot nie wszedł do produkcji seryjnej z powodu niewystarczających osiągów, zbudowano tylko jeden prototyp.

Tło historyczne[edytuj | edytuj kod]

W marcu 1938 USAAC ogłosił konkurs na nowy lekki bombowiec[1][2][3] (w niektórych źródłach określany jako średni bombowiec[4][5]). Według specyfikacji USAAC (Circular Proposal 38-385/Specification Number 98-102[6]) miał być to dwusilnikowy samolot o zasięgu przynajmniej 1200 mil (promieniu działania 600 mil), prędkości przelotowej wynoszącej przynajmniej 200 mil na godzinę i udźwigu bomb wynoszącym przynajmniej 1200 funtów (odpowiednio - 1931 km, 321 km/h i 544kg)[2][4]. Jedną z wytwórni która zdecydował się wziąć udział w konkursie była firma Stearman Aircraft[2]. Jeszcze w czasie trwania prac projektowych została ona przejęta przez Boeinga, ale powstały samolot nosił nazwę macierzystej firmy[2]. Był to pierwszy jednopłat o całkowicie metalowej konstrukcji zaprojektowany przez Stearmana[2]. Oprócz Modelu X-100 do konkursu stanęły jeszcze trzy inne samoloty - Douglas Model 7B (późniejszy Douglas A-20 Havoc), Martin 167 (późniejszy Martin Maryland) i North American NA-40[2].

Opis konstrukcji[edytuj | edytuj kod]

Stearman Model X-100 był dwusilnikowym górnopłatem o konstrukcji klasycznej, całkowicie metalowej[2][7][8]. Samolot miał proste, zbieżne skrzydła, na prawie całej długości krawędzi spływu umieszczono klapy Fawlera[2].

Elektrycznie sterowane podwozie samolotu miało układ klasyczny z kołem ogonowym, podwozie główne składało się do tyłu do gondoli silnikowych, część kół wystawała na zewnątrz po wciągnięciu podwozia[2].

Załogę samolotu stanowiły trzy osoby - pilot, bombardier/strzelec i radiooperator/strzelec[2][7][8]. W pierwszej wersji samolotu pilot zajmował pozycję bezpośrednio na bombardierem w przeszklonym nosie samolotu[2][7][8].

Uzbrojenie obronne stanowiło pięć karabinów maszynowych kalibru 7,62 mm, samolot uzbrojony był także w cztery nieruchome karabiny maszynowe strzelające do przodu umieszczone po dwa w każdym skrzydle[2][7][8].

Napęd samolotu stanowiły eksperymentalne, 14-cylindrowe silniki gwiazdowe typu Pratt & Whitney R-2180-7 o mocy 1400 KM każdy z metalowymi śmigłami Hamilton Standard[2][7][8].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Przebudowany samolot z osobną kabiną pilota

Model X-100 został dostarczony do bazy USAAC Wright Field w kwietniu 1939[2], gdzie został zakupiony przez Armię i otrzymał oznaczenie X-21[9] (numer seryjny 40-141[7][8]). W czasie oblatywania samolotu przez pilotów Armii był on krytykowany za nietypowy układ kokpitu pilota, który został oceniony jako niezadowalający i X-21 został zwrócony do zakładów Stearman-Boeing, gdzie został nieco przebudowany do standardowej konfiguracji z osobą kabiną pilota[7][8][9].

Ze wszystkich modeli zgłoszonych do konkursu Stearman miał najniższą prędkość maksymalną, a po ostatecznym anulowaniu konkursu (dowództwo USAAC zadecydowało o zamówieniu Douglasa A-20) zaprzestano dalszych prac rozwojowych nad tym samolotem[9].

Przypisy

  1. Bill Yenne: The American Aircraft Factory In World War II. s. 87.
  2. 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 2,12 2,13 E. R. Johnson: American Attack Aircraft Since 1926. s. 33.
  3. E. R. Johnson: American Attack Aircraft Since 1926. s. 42.
  4. 4,0 4,1 Ray Merriam: U.S. Warplanes of World War II, volume 1. s. 7.
  5. Gordon Swanborough, Peter M. Bowers: United States Military Aircraft Since 1909. s. 458.
  6. Ernest R. McDowell: B-25 Mitchell In Action. 1978, s. 4.
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 7,5 7,6 Stearman XA-21 (steamlined cockpit) (ang.). National Museum of the US Air Force. [dostęp 2012-11-01].
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 8,5 8,6 Stearman XA-21 (stepped cockpit) (ang.). National Museum of the US Air Force. [dostęp 2012-11-01].
  9. 9,0 9,1 9,2 E. R. Johnson: American Attack Aircraft Since 1926. s. 33.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • E. R. Johnson: American Attack Aircraft Since 1926. Jefferson, N.C.: McFarland, 2008. ISBN 0-7864-3464-3.
  • Ernest R. McDowell: B-25 Mitchell In Action. Warren, Mich.: Squadron/Signal Publications, 1978. ISBN 0-89747-033-8.
  • Ray Merriam: U.S. Warplanes of World War II, volume 1. Bennington, VT: Merriam Press, 2000.
  • Gordon Swanborough, Peter M. Bowers: United States Military Aircraft Since 1909. Washington, D.C.: Smithsonian Institution Press, 1989. ISBN 978-0-87474-880-2.
  • Bill Yenne: The American Aircraft Factory In World War II. St. Paul, MN: Zenith Press, 2006. ISBN 0-7603-2300-3.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]