Strzelichowe

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Strzelichowe
Angiopteris evecta
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Gromada rośliny telomowe
Klasa strzelichowe
Nazwa systematyczna
Marattiopsida Doweld
Tent. Syst. Pl. Vasc.: vii. 23 Dec 2001
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Strzelichowe (Marattiopsida) – grupa roślin zarodnikowych stanowiąca linię rozwojową siostrzaną dla pozostałych paproci. W systemach grupa ta ma rangę klasy w obrębie gromady roślin telomowych (ew. Monilophyta)[1][2], ewentualnie podklasy w obrębie klasy paproci (Pteropsida)[3]. Grupa ta reprezentowana jest współcześnie przez około 200 gatunków zaliczanych do jednego rzędu Marattiales i rodziny Marattiaceae. Znanych jest jednak wiele szczątków kopalnych przedstawicieli tej grupy roślin, co świadczy o znacznym bogactwie form w dawnych epokach geologicznych, już z ery paleozoicznej, od karbonu. Obecnie żyjące strzelichowe mają wyraźnie reliktowy charakter i obecne są wyłącznie w krajach tropikalnych.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Gametofity są zawsze naziemne, zielone, samożywne, o plechowatej budowie. Gametangia, czyli plemnie i rodnie tworzą się na brzusznej, czyli przylegającej do gleby powierzchni plechy. Plemniki posiadają wiele wici. Żyjący dziś przedstawiciele strzelichowych mają sporofity w postaci roślin o stosunkowo krótkich łodygach, w całości lub częściowo podziemnych, z pióropuszami okazałych liści.
Liście
Wyrastają ze szczytowej partii łodygi i ułożone są w sposób skrętoległy. Osiągają do 9 m długości i mają podzieloną blaszkę i długie, mocne ogonki. Ogonki mają budowę podobną do budowy łodygi. U nasady liści wykształcają się dwa liściowate twory zwane przylistkami, pełniące funkcję ochronną dla młodego zawiązka liścia. Po jego opadnięciu tworzą wraz z nasadą ogonka charakterystyczną osłonę dla łodygi, przez co powiększają jej średnicę. Oś liścia jest pastorałowato zwinięta.
Zarodnie
Powstają są na dolnej stronie blaszki liściowej. Są grubościenne i wykazują wyraźną tendencję do skupiania się w grupy zwane kupkami (gdy dane zarodnie występują osobno) lub synangiami (gdy dojdzie do silnego zrośnięcia zarodni ściankami). Zarodnie pękają szparą i zwykle nie mają mechanizmów otwierających. Zarodniki produkowane wewnątrz zarodni są jednakowe i jest ich ogromna ilość, nawet do kilku tysięcy w jednej zarodni.

Anatomia[edytuj | edytuj kod]

Łodygi te są w młodości protosteliczne, wraz z pogrubieniem łodygi stają się syfonosteliczne, ale łyko jest wykształcone z obu stron pierścienia drewna. Jest to syfonostella amfifloiczna. Przy dalszym grubieniu łodygi tkanki przewodzące układają się w policykliczną diktiostelę. Grubienie łodyg jest tutaj grubieniem pierwotnym, tkanki wtórne zakładają się wyjątkowo i nigdy nie mają większego znaczenia. Formy wymarłe miały wysmukłe pnie, które nie były rozgałęzione, a na szczycie znajdował się pióropusz wielkich liści.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Pozycja systematyczna strzelichowych w obrębie roślin telomowych[1]


glewiki (Anthocerotophyta)




wątrobowce (Marchantiophyta)




mchy (Bryophyta)




widłaki (Lycopodiophyta)


Euphyllophyta

rośliny nasienne (Spermatophyta)


Monilophyta

psylotowe (Psilotopsida)




skrzypowe (Equisetopsida)




strzelichowe (Marattiopsida)



paprociowe (Pteridopsida)










Podział systematyczny[1][2]

Podklasa: Marattiidae Klinge, Fl. Est-Liv-Churland 1: 93. 22-28 Jun 1882

  • Rząd: Marattiales Link, Hort. Berol. 2: 148. Jul-Dec 1833

Ekologia[edytuj | edytuj kod]

Przeważnie strzelichowe występują w miejscach bardzo wilgotnych, a więc na brzegach rzek i moczarów oraz na terenach górskich.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Smith, A. R., K. M. Pryer, E. Schuettpelz, P. Korall, H. Schneider & P. G. Wolf: A classification for extant ferns (ang.). Taxon 55(3): 705–731, 2006. [dostęp 2009-03-25].
  2. 2,0 2,1 James L. Reveal: Classification of extant Vascular Plant Families - An expanded family scheme (ang.). Department of Plant Biology, Cornell University. [dostęp 2009-03-25].
  3. Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski: Botanika Systematyka. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007. ISBN 83-01-13945-2.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski: Botanika Systematyka. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007. ISBN 83-01-13945-2.