World Trade Center

World Trade Center
Widok na wieże WTC w marcu 2001
Państwo	Stany Zjednoczone
Miejscowość	Nowy Jork
Adres	180 Broadway
Architekt	Minoru Yamasaki Emery Roth & Sons
Wysokość całkowita	WTC1: 526,3 m
Wysokość do dachu	WTC1: 417,0 m WTC2: 415,0 m WTC7: 186,0 m
Kondygnacje	WTC1, 2: 110 WTC3: 22 WTC4, 5: 9 WTC6: 8 WTC7: 47
Powierzchnia użytkowa	WTC1, 2: 400 000 m² WTC4, 5, 6: 50 000 m² WTC7: 170 000 m²
Rozpoczęcie budowy	WTC1: sierpień 1968 WTC2: styczeń 1969 WTC3: 1980 WTC4, 5, 6: 1970 WTC7: 1983
Ukończenie budowy	WTC1: 23 grudnia 1970 WTC2: 19 lipca 1971 WTC3: 1981 WTC4, 5, 6: 1975 WTC7: 1987
Zniszczono	11 września 2001
Właściciel	Port Authority of New York and New Jersey
Położenie na mapie Manhattanu World Trade Center
Położenie na mapie Stanów Zjednoczonych World Trade Center
40°42′42″N 74°00′45″W
Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

World Trade Center (WTC, pol. Centrum Handlu Światowego) – kompleks siedmiu budynków w dzielnicy Lower Manhattan w Nowym Jorku. Został zaprojektowany przez amerykańskiego architekta japońskiego pochodzenia Minoru Yamasakiego i Antoniego Brittiochi. Budowa rozpoczęła się 5 sierpnia 1966 r., oficjalne otwarcie nastąpiło 4 kwietnia 1973 r. Centrum Handlu Światowego zatrudniało około 25 000 osób. 11 września 2001 r. zostało zniszczone w wyniku zamachu terrorystycznego, o którego przygotowanie podejrzewa się Al-Kaidę. Wobec braku niepodważalnych dowodów obciążających tę organizację i szeregu wskazywanych nieścisłości sprawstwo Al-Kaidy bywa podawane w wątpliwość. W skład zniszczonego kompleksu wchodziło siedem biurowców, m.in.: Bliźniacze Wieże (ang. Twin Towers).

Twin Towers

Bliźniacze Wieże były głównymi budynkami World Trade Center. Przez dwa lata od ukończenia były najwyższymi budynkami na świecie. Północna wieża mierzyła do dachu 417 metrów (wraz z masztem telewizyjnym – 527 metrów), a południowa – 415 metrów. Każda z wież liczyła 110 pięter, spośród których 8 tworzyło 4 dwupoziomowe piętra techniczne (7./8., 41./42., 75./76. i 108./109.). Na kondygnacjach 106 i 107 w WTC 1 znajdowała się najbardziej dochodowa restauracja w Stanach Zjednoczonych Windows on the World, zaś w WTC 2 piętro 107 i dach były przeznaczone na tarasy widokowe Top of the World. Obie wieże posiadały 23 windy ekspresowe, 72 windy strefowe oraz 3 windy serwisowe, co daje razem 98 podnośników.

Każda wieża była podzielona na trzy strefy traktowane jak osobne budynki. Każda strefa posiadała osobny system wind, tzw. BANK-ów. W jednym BANK-u znajdowało się 6 wind.

Mapa rozmieszczenia budynków WTC

Mapa kompleksu WTC

Piętrami granicznymi każdej strefy były Sky Lobby (piętra przesiadkowe), znajdujące się na parterze, 44. piętrze i 78. piętrze. Windy ekspresowe kursowały jedynie między lobby (parter), a jednym ze Sky Lobby. Każdą z trzech stref obsługiwał niezależny system wind: piętra 0-20, piętra 21–60 z windami ekspresowymi na 44. piętrze oraz piętra 61-107 z windami ekspresowymi na 78. piętrze.

Przekrój rdzenia każdej z wież był prostokątem o wymiarach 26 × 40 metrów i powierzchni 1 040 metrów kwadratowych. Każdy z rdzeni składał się z 47 połączonych ze sobą kolumn zwężających się z każdym kolejnym piętrem, gdyż wraz z wysokością spada nacisk na podstawę (na przykład rozmiar kolumny CC501 u podstawy wynosił 558mm x 1371mm, na 44. piętrze – 482mm x 1 117mm i na 78. piętrze – 406mm x 914mm). W rdzeniu znajdowały się wszystkie windy i klatki schodowe (A,B,C). Jedno piętro wieży mierzyło 3 600 metrów kwadratowych (2 560 metrów kwadratowych powierzchni użytkowej), łącznie 256 000 metrów kwadratowych powierzchni użytkowej całej wieży. Całkowita powierzchnia użytkowa kompleksu wynosiła 1 393 500 metrów kwadratowych, co czyni go największym dotychczas zbudowanym.

W WTC 1, jak i WTC 2 znajdowało się łącznie 136 375 litrów wody do codziennego użytku oraz do zasilania zraszaczy przeciwpożarowych, obie wieże posiadały pięć pomp wodnych umieszczonych na piętrach technicznych (B1, 7, 41, 75 oraz 108). W 2000 roku w obu wieżach znajdowały się biura ponad 500 firm zatrudniających tysiące osób.

Pożar w 1975 roku

14 lutego 1975 roku w wieży północnej WTC wybuchł pożar. Strażacy uratowali większość osób z płonącego budynku.

Zamach w 1993 roku

26 lutego 1993 r. pod Północną Wieżą eksplodowała furgonetka, wypełniona 700 kilogramami materiałów wybuchowych (azotan amonu), zaparkowana w podziemnym garażu. W wyniku zamachu zginęło sześć osób i ponad tysiąc zostało rannych lub poparzonych.

Zamach w 2001 roku

Lot 175 uderza w południową wieżę WTC

11 września 2001 r. miał miejsce największy dotychczas zamach terrorystyczny. Dwa porwane samoloty pasażerskie Boeing 767 ze zbiornikami pełnymi paliwa uderzyły w wieże o godzinie 8:46 i 9:03 czasu lokalnego. O 9:59 i 10:28 nastąpiło ich zawalenie się. W zamachu zginęły 2 973 osoby (w tym 6 Polaków), z czego 1614 ciał zostało zidentyfikowanych. W zgliszczach wież odnaleziono paszporty domniemanych porywaczy samolotów, na których podstawie – wobec braku innych dowodów jak np. czarne skrzynki samolotów – władze Stanów Zjednoczonych wskazały sprawców.

Oprócz wież numer 1 i 2 spadające odłamy elewacji i kolumny rdzenia zmiażdżyły hotel Marriott (WTC3) oraz budynek WTC7, który zawalił się kilka minut po godzinie 17 czasu lokalnego. Poważnemu uszkodzeniu uległy pozostałe budynki kompleksu: WTC4, WTC5 oraz WTC6. Wszystkie sąsiadujące z kompleksem budynki były poważnie uszkodzone. Były to World Financial Center 3, Deutsche Bank Building, Winter Garden, 130 Libery Street, 90 West Street, 140 West Street oraz pobliska cerkiew prawosławna.

Nowy kompleks World Trade Center

Odbudowa 1 World Trade Center, 16 stycznia 2012

Władze Stanów Zjednoczonych podjęły decyzję o nieodbudowywaniu Twin Towers. Na ich miejscu do 2015 roku ma powstać nowy kompleks budynków, który będzie składał się z wież: Freedom Tower o wysokości 541 metrów i 200 Greenwich Street o wysokości 411 metrów oraz WTC3, WTC4 i WTC5. Nowy kompleks będzie składał się nie tylko z biurowców, lecz również z budynków fundacji upamiętniających zamach na WTC. Projekt zagospodarowania terenu opracował Daniel Libeskind.

Pierwszym budynkiem nowo budowanego kompleksu jest 7 WTC, który został zbudowany w latach 2004-2006 i stoi na miejscu swego poprzednika WTC7.

Wiosną 2002 r. Lower Manhattan Development Corporation, agencja koordynująca rekonstrukcję WTC, ogłosiła międzynarodowy konkurs na pomnik upamiętniający zamach. W styczniu 2003 wybrano zwycięzcę – projekt Michaela Arada i Petera Walkera.

Kwestia zamachu podczas sesji w ONZ

Prezydent Iranu Mahmud Ahmadineżad był gościem 65. sesji Zgromadzenia Ogólnego Organizacji Narodów Zjednoczonych w Nowym Jorku. W swojej wypowiedzi oskarżył Stany Zjednoczone o ataki z 11 września na WTC i o zbrodnie na świecie. Kiedy stwierdził, że amerykański rząd stoi za zamachami, przedstawiciele USA wyszli z sali na znak protestu, a po nich – delegaci kilku innych państw.

Bibliografia

• Cudahy, Brian J.: Rails Under the Mighty Hudson. Fordham University Press, 2002. ISBN 0823221903. (ang.)
• Darton, Eric: Divided We Stand: A Biography of New York’s World Trade Center. Basic Books, 1999. ISBN 0465017274. (ang.)
• Fanella, David A., Arnaldo T. Derecho, S.K. Ghosh: Design and Construction of Structural Systems (NCSTAR 1-1A). National Institute of Standards and Technology (NIST), September 2005, seria: Final Report on the Collapse of the World Trade Center Towers. (ang.)
• Gillespie, Angus K.: Twin Towers: The Life of New York City’s World Trade Center. Rutgers University Press, 1999. ISBN 0813527422. (ang.)
• Glanz, James and Eric Lipton: City in the Sky. Times Books, 2003. ISBN 0805074287. (ang.)
• Lew, H.S., Richard W. Bukowski, Nicholas J. Carino: Design, Construction, and Maintenance of Structural and Life Safety Systems (NCSTAR 1-1). National Institute of Standards and Technology (NIST), September 2005, seria: Final Reports of the Federal Building and Fire Investigation of the World Trade Center Disaster. (ang.)
• Reeve, Simon: The New Jackals: Ramzi Yousef, Osama bin Laden and the Future of Terrorism. Northeastern University Press, 1999. ISBN 1555535097. (ang.)
• Ruchelman, Leonard I.: The World Trade Center: Politics and Policies of Skyscraper Development. Syracuse University Press, 1977. ISBN 0815621809. (ang.)
• National Construction Safety Team: Federal Building and Fire Safety Investigation of the World Trade Center Disaster (NCSTAR 1–6). National Institute of Standards and Technology (NIST), September 2005, seria: Structural Fire Response and Probable Collapse Sequence of the World Trade Center Towers. (ang.)
• World Trade Center Building Performance Study (ang.). Federal Emergency Management Agency, May 2002. [dostęp 9 czerwca, 2011].

Linki zewnętrzne

• Telewizyjne archiwum z zamachu 11 września 2001

Poprzedni Empire State Building

Chronologia najwyższych budowli World Trade Center (North Tower) 1972–1974

Następny Sears Tower