Województwo szczecińskie

1946-1950

Województwo szczecińskie w latach 1946-1950

Województwo szczecińskie zostało utworzone z tzw. Ziem Odzyskanych po II wojnie światowej od Niemiec. 14 marca 1945 r., jeszcze przed całkowitym oddaniem tych terenów pod administrację polską, Rząd Tymczasowy Rzeczypospolitej Polskiej podzielił je na okręgi. Jednym z nich był Okręg III - Pomorze Zachodnie, który obejmował także fragment Ziemi Lubuskiej i polskiej części Łużyc (dzisiejsza większa część województwa lubuskiego). Z części położonej nieco na północ od rzek Warty i Noteci utworzono 28 czerwca 1946 r. nowe województwo szczecińskie. Pierwotnie jego stolicą był Koszalin, później siedzibę przeniesiono do Szczecina. Powierzchnia wynosiła 30.251 km² (drugie co do wielkości, po poznańskim na 14 województw), a zamieszkiwało je 892.600 mieszkańców (w 1946 r.) Obejmowało ono obszar obecnego obecnego województwa zachodniopomorskiego oraz część zachodnią województwa pomorskiego.

Dzielił się na 2 powiaty grodzkie: Szczecin i Słupsk, później jeszcze wydzielono Koszalin, oraz na 24 powiaty ziemskie z siedzibami władz w: Białogardzie, Bytowie, Chojnie, Choszcznie, Człuchowie, Drawsku Pomorskim, Gryficach, Gryfinie, Kamieniu Pomorskim, Kołobrzegu, Koszalinie, Łobzie, Miastku, Myśliborzu, Nowogardzie, Pyrzycach, Sławnie, Słupsku, Stargardzie, Szczecinie, Szczecinku, Wałczu, Wolinie i Złotowie. Graniczyło z województwami: gdańskim od wschodu, pomorskim (bydgoskim) od południowego wschodu i poznańskim od południa, a także z radziecką strefą okupacyjną Niemiec od zachodu. W 1945 r. administracja polska pozbawiła praw miejskich 3 miasta: Banie, Bobolice i Widuchową, w zamian przywróciła prawa miejskie Policom i nadała Międzyzdrojom.

28 czerwca 1946 r. utworzono ekspozyturę urzędu wojewódzkiego w Szczecinku, której zakres działania obejmował powiaty: białogardzki, bytowski, człuchowski, drawski, koszaliński, miastecki, sławiński, słupski, szczecinecki, wałecki i złotowski.

1950-1975

Województwo w latach 1950-1975

Po reformie administracyjnej z 1950 r. z części wschodniej wydzielono województwo koszalińskie, obszar województwa zmniejszył się o 58% do 12744 km² (14. według powierzchni na 17 województw). Według danych z 1950 około 30% spośród Polaków przesiedlonych na teren województwa po II wojnie światowej stanowili Kresowianie.

W 1954 roku na podstawie kolejnej reformy administracyjnej zlikwidowano dotychczasowe gminy wiejskie i powołano gromady, których w województwie szczecińskim było 210. Powstał też wtedy nowy powiat goleniowski z części powiatów nowogardzkiego i kamieńskiego. Następowały też częste rewizje granic gromad (głównie łączenie), których w 1961 roku w województwie szczecińskim było 65.

Ludność województwa wynosiła w 1972 r. 872 tys. mieszkańców. W 1967 r. podzielone było na 13 powiatów ziemskich i 1 grodzki (Szczecin).

Siedziby powiatów ziemskich w 1967 r.: Choszczno, Dębno (pow. Chojna), Goleniów, Gryfice, Gryfino, Kamień Pomorski, Łobez, Myślibórz, Nowogard, Pyrzyce, Stargard Szczeciński, Szczecin i Świnoujście (pow. Wolin). Obecne miasto powiatowe Police było częścią powiatu Szczecin (ziemskiego). Graniczyło z województwami: od wschodu z koszalińskim, od południowego wschodu z poznańskim i od południa z zielonogórskim, a od zachodu z Niemiecką Republiką Demokratyczną. W 1972 r. prawa miejskie utraciły Boleszkowice, a rok później Międzyzdroje stały się częścią Świnoujścia. W 1973 r. status powiatu grodzkiego uzyskał Stargard Szczeciński.

1975-1999

Województwo szczecińskie
Położenie na mapie kraju
Stolica	Szczecin
Powierzchnia	9982 km²
Populacja (1998) • liczba ludności • gęstość	995 200 99,7 osób/km²
Tablice rejestracyjne	SZ, SC, SM

Witacz w przy granicy z woj. gorzowskim

Po kolejnej reformie administracyjnej w 1975 r. obszar województwa szczecińskiego zmniejszył się do 9981 km² (5. miejsce według powierzchni na 49 województw). Ludność województwa w 1994 r. wynosiła 989 tys. mieszkańców.

W 1975 r. województwo szczecińskie objęło 29 miast i 59 gmin.

W 1998 r. szczecińskie było podzielone na 31 miast i 51 gmin. Graniczyło z 2 województwami: od wschodu z koszalińskim i od południa z gorzowskim oraz od zachodu z NRD do 1990 r., później z Niemcami. W czasie istnienia województwa prawa miejskie w 1984 r. odzyskały Międzyzdroje, a w 1990 r. otrzymało Golczewo.

Z gmin województwa szczecińskiego utworzono następujące powiaty województwa zachodniopomorskiego: goleniowski, gryficki, gryfiński, kamieński, łobeski, policki, pyrzycki, stargardzki oraz powiaty grodzkie Szczecin i Świnoujście.

Podział administracyjny

stan na 31 grudnia 1998 r.

miasta Cedynia Chociwel Chojna Dobra (k. Nowogardu) Dobrzany Golczewo Goleniów Gryfice Gryfino Ińsko Kamień Pomorski Lipiany Łobez Maszewo Mieszkowice Międzyzdroje Moryń Nowe Warpno Nowogard Płoty Police Pyrzyce Resko Stargard Szczeciński Suchań Szczecin – stolica Świnoujście Trzcińsko-Zdrój Trzebiatów Węgorzyno Wolin

gminy Gmina Banie Gmina Bielice Gmina Brojce Gmina Cedynia Gmina Chociwel Gmina Chojna Gmina Dobra (k. Nowogardu) Gmina Dobra (Szczecińska) Gmina Dobrzany Gmina Dolice Gmina Dziwnów Gmina Golczewo Gmina Goleniów Gmina Gryfice Gmina Gryfino Gmina Ińsko Gmina Kamień Pomorski Gmina Karnice Gmina Kobylanka Gmina Kołbaskowo Gmina Kozielice Gmina Lipiany Gmina Łobez Gmina Marianowo Gmina Maszewo

gminy c.d. Gmina Mieszkowice Gmina Międzyzdroje Gmina Moryń Gmina Nowe Warpno Gmina Nowogard Gmina Osina Gmina Płoty Gmina Police Gmina Przelewice Gmina Przybiernów Gmina Pyrzyce Gmina Radowo Małe Gmina Resko Gmina Rewal Gmina Stara Dąbrowa Gmina Stare Czarnowo Gmina Stargard Szczeciński Gmina Stepnica Gmina Suchań Gmina Świerzno Gmina Trzcińsko-Zdrój Gmina Trzebiatów Gmina Warnice Gmina Węgorzyno Gmina Widuchowa Gmina Wolin

Urzędy rejonowe

• Urząd Rejonowy w Gryficach dla gmin: Brojce, Dziwnów, Golczewo, Gryfice, Kamień Pomorski, Karnice, Płoty, Radowo Małe, Resko, Rewal, Świerzno i Trzebiatów
• Urząd Rejonowy w Gryfinie dla gmin: Banie, Cedynia, Chojna, Gryfino, Mieszkowice, Moryń, Stare Czarnowo, Trzcińsko-Zdrój i Widuchowa
• Urząd Rejonowy w Goleniowie dla gmin: Dobra, Goleniów, Maszewo, Nowogard, Osina, Przybiernów i Stepnica
• Urząd Rejonowy w Pyrzycach dla gmin: Bielice, Dolice, Kozielice, Lipiany, Przelewice, Pyrzyce i Warnice
• Urząd Rejonowy w Stargardzie Szczecińskim dla gmin: Chociwel, Dobrzany, Ińsko, Kobylanka, Łobez, Marianowo, Stara Dąbrowa, Stargard Szczeciński, Suchań i Węgorzyno oraz miasta Stargard Szczeciński
• Urząd Rejonowy w Szczecinie dla gmin: Dobra (Szczecińska), Kołbaskowo, Nowe Warpno i Police oraz miasta Szczecin
• Urząd Rejonowy w Świnoujściu dla gmin: Międzyzdroje i Wolin oraz miasta Świnoujście

Największe miasta

Ludność 31 XII 1998

• Szczecin - 416 988
• Stargard Szczeciński - 73 753
• Świnoujście - 43 570
• Police - 35 100
• Goleniów - 22 621
• Gryfino - 22 435
• Gryfice - 18 037
• Nowogard - 17 309
• Pyrzyce - 13 247
• Łobez - 10 961
• Trzebiatów - 10 316

Ludność w latach

rok	1975	1980	1985	1990	1995	1998
Ludność	853 700	897 900	942 600	972 100	990 500	995 200

Zobacz też

• Podział administracyjny Polski 1944-46
• Podział administracyjny Polski 1946-50
• Podział administracyjny Polski 1950-57
• Podział administracyjny Polski 1957-75
• Polska reforma administracyjna (1975)
• Podział administracyjny Polski 1975-98
• Reforma administracyjna w Polsce (1999)

Bibliografia

• Tadeusz Białecki (red.), Encyklopedia Szczecina, wyd. Uniwersytet Szczeciński, Instytut Historii, Zakład Historii Pomorza Zachodniego, Szczecin 2000, ISBN: 83-7241-089-5, t. II, s. 633-634.