Wojna persko-turecka (1603-1618)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wojna persko-turecka 1603–1618
Wojny persko-tureckie
OttomanEmpireIn1683.png
Mapa pokazuje straty Imperium Osmańskiego w Azerbejdżanie i na Kaukazie podczas wojny persko-tureckiej 1603-1618
Czas 1603-1612
1616-1618
Miejsce Mezopotamia, Kaukaz
Przyczyna persko-tureckie spory terytorialne
odwet za perską klęskę z 1590 roku
Wynik Turcja utraciła irański Azerbejdżan, wschodni Kurdystan i dużą część Lorestanu
Strony konfliktu
Safavid Flag.png Persja Safawidów Turcja Imperium osmańskie
Dowódcy
Safavid Flag.png Allah-verdi Chan[1]
Safavid Flag.png Abbas I Wielki
Turcja Ahmed I
Turcja Mustafa I Szalony
Siły
nieznane nieznane
Straty
nieznane nieznane
TurkishEmblem.svg Wojny turecko-perskie Lion and Sun Emblem of Persia.svg

Wojna persko-turecka (1532-1555) - Wojna persko-turecka (1578-1590) - Wojna persko-turecka (1603-1618) - Wojna persko-turecka (1623-1639) - Bagdad (1638) - Wojna persko-turecka (1722-1727) - Wojna persko-turecka (1730-1736) - Wojna persko-turecka (1743-1746) - Wojna persko-turecka (1821-1823)

Wojna persko-turecka 1603-1618 – jeden z serii konfliktów zbrojnych pomiędzy imperium osmańskim oraz Persją rządzoną przez Safawidów. W okresie wojny na czele Turków na początku stał sułtan Ahmed I, a potem Mustafa I. W Persji natomiast władał szach Abbas I Wielki.

Przyczyny[edytuj | edytuj kod]

Persja za Abbasa Wielkiego przeszła wiele reform dotyczących wojska oraz administracji. Wyciszyła też bunty poddanych oraz pokonała wrogów ze Wschodu. Turcja była wyczerpana wojnami toczonymi w Europie, czyli z Austrią oraz Michałem Walecznym. Silne były też perskie dążenie do odwetu po straszliwej klęsce z 1590 roku.

Przebieg[edytuj | edytuj kod]

Pierwszy etap (1603-1612)[edytuj | edytuj kod]

Działania prowadzone w ślimaczym tempie nie wróżyły nic dobrego. Wojna zapowiadała się na lata. W okresie między 1603 s 1607 rokiem Persowie odnieśli kilka zwycięstw. Odbili znaczną część tego, co Turcja zabrała im podczas ostatniej wojny. Wojska Abbasa zajęły Loristan, Azerbejdżan, przyłączyły ponownie wschodnią Armenię i fragment Kurdystanu. Persom sprzyjało wiele czynników:

  • wyczerpanie Wysokiej Porty,
  • w konsekwencji, obniżenie wartości bojowej wojsk tureckich,
  • demoralizacja wojska i przypadki dezerterowania na stronę perską,
  • brak zainteresowania władz Stambułu w przebiegu wojny,
  • silne powstanie, tzw. dźalali, w Anatolii.

Po kilku latach walk, strony konfliktu doszły do porozumienia. Ogłoszono zawieszenie broni w 1611 roku[2], a w 1612 zawarto pokój w Stambule[3].

Drugi etap (1616-1618)[edytuj | edytuj kod]

Turcja zerwała pokój w 1616 roku[3] lub Persja w 1617[2]. Zakończono ją pokojem w Seravie w 1618 roku.

Skutki[edytuj | edytuj kod]

Na mocy pokoju w Stambule z 1612 Persowie uzyskali obszary, które zdobyli w toku działań wojennych. W zamian wzięli na siebie obowiązek płacenia pokonanej stronie konfliktu haraczu w formie 60 ton[3] lub 200 bel[2] jedwabiu w stanie surowym. Formalnie, ale tylko formalnie, nie był to haracz, a rekompensata za utracone przez Turcję ziemie, gdzie hodowano jedwabniki. Podpisany krótko potem pokój w Sarawie z 1618 roku zmienił nieco status quo ante bellum. Zmniejszono Persom haracz o połowę, a dotychczasowe granice zostały utrzymane. Nieoczekiwanym skutkiem zakończenia wojny na Bliskim Wschodzie była możliwość rozpętania przez Portę wojny z Rzecząpospolitą Obojga Narodów w 1620 roku. Osmanowie hołdowali bowiem zasadzie walki tylko na jednym froncie.

Literatura[edytuj | edytuj kod]

  • Jan Reychman, Historia Turcji, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Warszawa 1973, s. 95-96.
  • Bogdan Składanek, Historia Persji, tom III, wydawnictwo akademickie DIALOG, Warszawa 2007, s. 55.

Przypisy

  1. Polityk i reformator armii, wymieniony w książce Bogdana Składanek.
  2. 2,0 2,1 2,2 Wg autora „Historii Turcji”.
  3. 3,0 3,1 3,2 Tak podaje autor Historii Persji.