Zaćmienie Księżyca

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zaćmienie Księżyca

Zaćmienie Księżycazjawisko astronomiczne powstające, gdy Ziemia znajduje się między Słońcem a Księżycem będącym w pełni i Księżyc „wejdzie” w stożek cienia Ziemi.

Dla wyjaśnienia pojęcia zaćmienia całkowitego i częściowego Księżyca konieczne jest zrozumienie pojęć: „stożek cienia całkowitego” i „stożek półcienia”.

  • Stożek cienia całkowitego to miejsce geometryczne tych punktów znajdujących się po przeciwnej stronie Ziemi niż Słońce, z których Słońce jest całkowicie niewidoczne.
  • Stożek półcienia to miejsce geometryczne tych punktów, z których tylko część Słońca jest widoczna, a część zasłonięta przez Ziemię.
Układ ciał niebieskich w czasie zaćmienia Księżyca.
A – Słońce
B – Ziemia
C – Księżyc
D – stożek półcienia
E – stożek cienia całkowitego

Jeżeli Księżyc krążąc dookoła Ziemi przejdzie cały przez stożek cienia całkowitego Ziemi, to promienie słoneczne przez pewien czas w ogóle nie dochodzą bezpośrednio do jego powierzchni. Cała powierzchnia Księżyca jest wtedy ciemna i jest to całkowite zaćmienie Księżyca. Jeżeli tylko część Księżyca przesunie się przez stożek cienia całkowitego Ziemi, następuje zaćmienie częściowe.

Jeżeli Księżyc przesunie się tylko przez stożek półcienia Ziemi, nazywamy to zaćmieniem półcieniowym.

Czas trwania całkowitego zaćmienia Księżyca jest różny – maksymalnie 1 godzina i 47 minut. Obliczono (austriacki astronom Teodor Oppolzer), że między 1207 rokiem p.n.e. a 2162 rokiem naszej ery, czyli w okresie 3369 lat, wypadnie 8000 zaćmień Słońca i 5200 zaćmień Księżyca. Zatem średnio na trzy zaćmienia Słońca przypadają dwa zaćmienia Księżyca. Ludzie często sądzą, że zaćmienia Słońca występuje rzadziej niż zaćmienia Księżyca[1][2], co jest nieprawdą. W ciągu roku zdarzają się co najmniej dwa zaćmienia Słońca, a w sprzyjających warunkach pięć. Natomiast rocznie mogą wystąpić tylko trzy zaćmienia Księżyca, ale może być też tak, że w danym roku nie zdarzy się ani jedno (nawet częściowe). Jednak dla danego miejsca obserwacji zaćmienia Księżyca widoczne są częściej niż zaćmienia Słońca. Powodem jest fakt, że to ostatnie zjawisko jest widoczne tylko w pasie węższym od 300 km dla zaćmień całkowitych. Natomiast zaćmienie Księżyca widać wszędzie tam, gdzie Księżyc znajduje się nad horyzontem.

Przedostatnie zaćmienie Księżyca było widoczne w Polsce 21 grudnia 2010 roku, jednak można było obserwować jedynie początek zjawiska (Księżyc zaszedł w czasie jego trwania). Ostatnie całkowite zaćmienie Księżyca nastąpiło w dniu 15 czerwca 2011. Początek zjawiska nie był widoczny, gdyż wystąpił on przed wschodem Księżyca. W przeważającej części kraju dzięki dobrej pogodzie widoczność była znakomita. Następne całkowite zaćmienie w całości będzie widoczne w Polsce 28 września 2015 roku.

Zaćmienia Księżyca w XXI wieku[edytuj | edytuj kod]

W tym wieku zdarzą się w sumie 143 zaćmienia Księżyca, z tego 85 będzie całkowitych, a 58 - częściowych. Ponadto nastąpi 87 zaćmień półcieniowych.[3]

Zaćmienia Księżyca od 2004 do 2020 roku[edytuj | edytuj kod]

(czasy podane w UTC)

Zaćmienia księżyca 2004-2020

Data Początek zaćmienia półcieniowego Początek zaćmienia częściowego Początek zaćmienia całkowitego Maksimum / rodzaj Koniec zaćmienia całkowitego Koniec zaćmienia częściowego Koniec zaćmienia półcieniowego Faza maksymalna
4 maja 2004 18:51 18:56 20:52 21:30/całkowite 22:08 23:12 00:09 1.309
28 października 2004 01:06 02:14 03:23 04:04/całkowite 04:44 05:53 07:03 1.314
24 kwietnia 2005 07:50 09:55/półcieniowe- częściowe 12:00 0.890
17 października 2005 09:51 11:34 12:03/częściowe 12:32 14:15 0.069
4 marca 2006 21:21 23:47/półcieniowe- całkowite 01:13 1.756
7 września 2006 16:42 18:05 18:51/częściowe 19:37 21:00 0.189
3 marca 2007 21:16 22:30 23:43 00:20/całkowite 00:57 02:11 03:25 1.237
28 sierpnia 2007 07:52 08:51 09:52 10:37/całkowite 11:23 12:24 13:22 1.481
21 lutego 2008 00:35 01:43 03:01 03:26/całkowite 03:52 05:09 06:17
16 sierpnia 2008 19:23 20:35 22:10/częściowe 23:44 00:57 0.812
9 lutego 2009 12:37 14:38/półcieniowe- częściowe 16:40 0.925
7 lipca 2009 08:33 09:39/półcieniowe- częściowe 10:44 0,182
6 sierpnia 2009 00:01 01:39/półcieniowe- częściowe 03:17 0.428
31 grudnia 2009 17:15 18:51 19:22/częściowe 19:53 21:30 0.081
26 czerwca 2010 08:55 10:16 11:38/częściowe 13:00 14:21 0.543
21 grudnia 2010 05:28 06:32 07:40 08:17/całkowite 08:54 10:02 11:06 1.261
15 czerwca 2011 17:23 18:23 19:22 20:13/całkowite 21:03 22:02 23:02 1.706
10 grudnia 2011 11:32 12:45 14:06 14:32/całkowite 14:58 16:18 17:32 1.110
4 czerwca 2012 08:46 09:59 11:03/częściowe 12:07 13:20 1.377
28 listopada 2012 12:13 14:33/półcieniowe- częściowe 16:53 0.942
25 kwietnia 2013 18:02 19:52 20:07/częściowe 20:23 22:13 0.019
25 maja 2013 03:43 04:10/półcieniowe- częściowe 04:37 0.04
18 października 2013 21:48 23:50/półcieniowe- częściowe 01:52 0.792
15 kwietnia 2014 04:52 05:58 07:07 07:46/całkowite 08:25 09:34 10:39 1.295
8 października 2014 08:14 09:15 10:25 10:55/całkowite 11:25 12:35 13:35 1.172
4 kwietnia 2015 09:00 10:16 11:54 12:00/całkowite 12:06 13:45 15:01 1.005
28 września 2015 00:10 01:07 02:11 02:47/całkowite 03:24 04:28 05:24 1.282
23 marca 2016 09:37 11:47/półcieniowe- częściowe 13:58 0.801
18 sierpnia 2016 09:25 09:43/półcieniowe- częściowe 10:01 0.015
16 września 2016 16:53 18:54/półcieniowe- częściowe 20:56 0.933
11 lutego 2017 22:32 00:44/półcieniowe- całkowite 02:56 1.015
7 sierpnia 2017 15:48 17:22 18:21/częściowe 19:19 20:53 0.250
31 stycznia 2018 10:50 11:48 12:52 13:30/całkowite 14:08 15:12 16:10 1.321
27 lipca 2018 17:13 18:24 19:30 20:22/całkowite 21:14 22:20 23:31 1.613
21 stycznia 2019 02:35 03:34 04:41 05:12/całkowite 05:44 06:51 07:50 1.201
16 lipca 2019 18:42 20:01 21:31/częściowe 23:00 00:20 0.659
10 stycznia 2020 17:06 19:10/półcieniowe- częściowe 21:15 0.920
5 czerwca 2020 17:44 19:25/półcieniowe- częściowe 21:07 0.594
5 lipca 2020 03:04 04:30/półcieniowe- częściowe 05:56 0.381
30 listopada 2020 07:30 09:43/półcieniowe- częściowe 11:56 0.854

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Kalendarz astronomiczny na XXI wiek. Warszawa: Prószyński i S-ka SA, 2004, s. 75. ISBN 83-7255-189-8.
  2. Podróż do granic Wszechświata. Warszawa: Prószyński Media Sp. z o.o., 2012, s. 73. ISBN 978-83-7839-363-4.
  3. Kalendarz astronomiczny na XXI wiek. Warszawa: Prószyński i S-ka SA, 2004, s. 97. ISBN 83-7255-189-8.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons