Zasoby poznawcze
Zasoby poznawcze w literaturze przedstawiane są dwojako: (1) (rzadziej) jako tożsame z rezerwą mózgową, a więc neuronalnymi zasobami rezerwowymi, wolnymi synapsami gotowymi do wykorzystania w procesach neuroplastycznych; (2) przede wszystkim jako odporność mózgu na uszkodzenia w rozumieniu behawioralnym: odporność na zmiany w prawidłowym funkcjonowaniu mózgu, niezależnie od rozmiaru faktycznych uszkodzeń fizycznych[1]. W literaturze naukowej najczęściej spotykana jest definicja druga, identyfikujące zasoby poznawcze z odpornością behawioralną mózgu.
Osoby ze znacznymi zasobami poznawczymi w mniejszym stopniu odczuwają skutki uszkodzenia mózgu. Zdarza się, że nie cierpią na upośledzenie funkcji umysłowych nawet gdy dojdzie u nich do rozległych uszkodzeń mózgu. Osoby z niskimi zasobami poznawczymi przejawiają zaburzenia pracy umysłu nawet wtedy, gdy uszkodzenie ich mózgu wydają się nie być znaczne. U osób takich szybciej i ostrzej postępują choroby takie jak choroba Alzheimera, dotkliwsze bywają też dla nich skutki urazów głowy[2].
Spis treści |
Wykorzystanie [edytuj]
Wykorzystanie wolnych zasobów poznawczych ma ogromne znaczenie przy spadku efektywności pracy mózgu w wyniku urazów lub chorób (np. choroby Alzheimera). Umożliwia odbudowanie utraconych połączeń synaptycznych, ponowne przyswojenie informacji i umiejętności. Zasoby te wykorzystywane są również podczas przyswajania zupełnie nowych informacji i nauki nowych umiejętności, stanowią zatem ważny atut adaptacyjny (umożliwiają szybsze przystosowanie do nowych okoliczności). Wynika to z mechanizmów przystosowania i przetrwania: w nowej sytuacji mózg pracuje aktywniej, aby możliwe było wykrycie w porę ewentualnych zagrożeń.
Zwiększanie zasobów poznawczych [edytuj]
Powstawanie i zwiększanie zasobów poznawczych ma związek z rozrastaniem sie sieci neuronów, spowodowanym między innymi pobudzaniem ich aktywności. Za czynności sprzyjające zwiększaniu zasobów poznawczych uznaje się takie, które pobudzają mózg do większej pracy, np. gry edukacyjne, ćwiczenia fizyczne i umysłowe, uczenie się, poznawanie nowych informacji, nauka języków obcych[3] i unikanie palenia tytoniu[4]. Za szczególnie efektywną w tym zakresie uznaje się zwłaszcza edukację dzieci i młodzieży – stymulowanie umysłu w młodym wieku sprzyja budowaniu dużych zasobów poznawczych.
Zobacz też [edytuj]
Przypisy
- ↑ Maria Pąchalska, Rehabilitacja Neuropsychologiczna, Lublin 2009, s. 74-79.
- ↑ M. Pąchalska, Rehabilitacja Neuropsychologiczna, Lublin 2009, s.79.
- ↑ Zob.: Ellen Bialystok, Fergus I.M. Craik, Gigi Luk. Bilingualism: consequences for mind and brain. Trends in Cognitive Sciences, 2012; 16 (4): 240 DOI:10.1016/j.tics.2012.03.001
- ↑ Zob.: S. Sabia, A. Elbaz, A. Dugravot, J. Head, M. Shipley, G. Hagger-Johnson, M. Kivimaki, A. Singh-Manoux. Impact of Smoking on Cognitive Decline in Early Old Age: The Whitehall II Cohort Study. Archives of General Psychiatry, 2012; DOI:10.1001/archgenpsychiatry.2011.2016
Bibliografia [edytuj]
- Maria Pąchalska, Rehabilitacja Neuropsychologiczna, Lublin 2009, ISBN 978-83-227-2741-6
- Robert E. Franken, Psychologia Motywacji, Gdańsk 2005 ISBN 83-89574-61-6
- Krzysztof Jodzio, Diagnostyka neuropsychologiczna w praktyce klinicznej, 2011, ISBN 978-83-7641-325-9
