Neuron

Budowa neuronu

Zmiany potencjału wewnętrznej strony błony neuronu; 1-pojedynczy bodziec podprogowy, 2-seria sumujących się bodźców podprogowych osiągająca potencjał progowy(3), co skutkuje otwarciem napięciowo zależnych kanałów sodowych i osiągnięciem potencjału czynnościowego(4), 5-potencjał hiperpolaryzacyjny. Czarna prosta to normalny potencjał wewnętrznej strony błony, czerwona – potencjał strony zewnętrznej, przyjmowanej jako potencjał zerowy. Krzywe dzwonowe symbolizują ilość otwartych, napięciowo zależnych kanałów sodowych (czerwona) i potasowych (niebieska)

Budowa szczegółowa neuronu, połączenia i synapsa

Obraz mikroskopowy. Powiększenie 40 razy. Kliknij by powiększyć do oryginalnego rozmiaru zdjęcia.

Neuron – rodzaj komórek występujących w układzie nerwowym. Najwięcej neuronów znajduje się w ośrodkowym układzie nerwowym. Neurony składają się z ciała komórki (perikarion albo soma) oraz wypustek cytoplazmatycznych: dendryty i akson, za pomocą których wytwarzają połączenia z innymi neuronami, bądź komórkami efektorowymi (wykonawczymi). Połączenie między komórkami nerwowymi zwane jest synapsą.

Ze względu na liczbę wypustek (aksonów i dendrytów), neurony dzieli się na:

• jednobiegunowe (np. w podwzgórzu);
• pseudojednobiegunowe (zwoje czuciowe nerwów czaszkowych i rdzeniowych);
• dwubiegunowe (np. w siatkówce oka, błonie węchowej);
• wielobiegunowe:
  • z długim aksonem (np. neurony ruchowe rdzenia kręgowego);
  • z krótkim aksonem (dendrytem) (np. neurony kojarzeniowe w istocie szarej mózgu i rdzenia kręgowego).

Pod względem kierunku przekazywania sygnału neurony dzieli się na:

• czuciowe (aferentne, dośrodkowe), biegnące od receptora do ośrodka;
• ruchowe (eferentne, odśrodkowe), biegnące od ośrodka do efektora;
• kojarzeniowe (pośredniczące), występujące między innymi pomiędzy neuronami czuciowymi i ruchowymi.

Neurony dzieli się również według głównego wydzielanego neuroprzekaźnika. Według tego kryterium wyróżnia się między innymi neurony:

• cholinergiczne – głównym neuroprzekaźnikiem jest acetylocholina;
• dopaminergiczne – dopamina;
• GABA-ergiczne – kwas gamma-aminomasłowy (GABA);
• noradrenergiczne – noradrenalina, itd.

Wyróżniamy dwa sposoby (kierunki) przekazu bodźca wewnątrz neuronu:

• ortodromowo – z perykarionu (ciała komórki) do synaps
• antydromowo – z synaps do perykarionu (ciała komórki)

Podział ze względu na długość wypustek:

• Golgi I – długie aksony, na długie odległości;
• Golgi II – krótkie wypustki, na małe odległości.

Mechanizm propagacji potencjałów aktywacyjnych

Błona komórkowa aksonu i ciała neuronu zawiera kanały jonowe bramkowane elektrycznie (bramkowane potencjałem), które pozwalają neuronowi na generowanie i propagację (przesyłanie) impulsu elektrycznego (potencjał aktywacyjny). Te impulsy są wytwarzane i przesyłane przez jony obdarzone ładunkiem takie jak sód (Na⁺), potas (K⁺), chlor (Cl^-) oraz wapń (Ca²⁺).

Znaczna część pierwotnej wiedzy o aktywności elektrycznej neuronów pochodzi z eksperymentów na aksonach wielkich kałamarnic. W 1937 John Zachary Young zaproponował aksony kałamarnic jako model użyteczny do studiów nad elektrycznymi właściwościami neuronów. Są one dużo większe od ludzkich neuronów, więc lepiej nadawały się do eksperymentów w tamtych czasach.

Zobacz też

• neurony lustrzane
• neurogeneza
• motoneuron
• perikarion
• sieć neuronowa