Zderzenie satelitów Iridium 33 i Kosmos 2251
Zderzenie satelitów Iridium 33 i Kosmos 2251 – pierwsze w historii bezpośrednie zderzenie dwóch sztucznych satelitów Ziemi miało miejsce 10 lutego 2009. Do kolizji doszło między działającym amerykańskim Iridium 33 i nieczynnym rosyjskim wojskowym satelitą Kosmos 2251. Oba były sputnikami telekomunikacyjnymi. Uległy całkowitemu zniszczeniu, a ich pozostałości stały się częścią kosmicznego śmietniska.
Zdarzenie miało miejsce o godzinie 16:56 UTC nad syberyjskim półwyspem Tajmyr, na wysokości 789 km. Wzajemna prędkość statków w momencie zderzenia wynosiła około 11,6 km/s.
[edytuj] Skutki zderzenia
Szacuje się, że jego skutkiem powstało ponad 600 różnej wielkości szczątków[1]. Istnieje niewielkie prawdopodobieństwo, że niektóre z nich przetną trajektorię Międzynarodowej Stacji Kosmicznej[2]. Większe zaś, że szczątki mogą zderzyć się z innymi obiektami na zbliżonych orbitach. Orbity o wysokościach ok. 800 km są bardzo często wykorzystywane przez satelity telemetryczne i łącznościowe[3]. Zagrożenie wobec jednego ze swoich satelitów zgłosiły Chiny[4].
Jurij Iwanow, rzecznik ministerstwa obrony Federacji Rosyjskiej, oskarżył stronę amerykańską (firma Iridium jest własnością rządu USA) o zaniedbanie i doprowadzenie do kolizji[5]. Właściciel satelity Iridium poinformował o zderzeniu 11 lutego 2009, od razu zaznaczając, że incydent nie jest spowodowany żadnym błędem ani usterką satelity ani jego obsługi.
Brak Iridium 33 w konstelacji może spowodować chwilowe i ograniczone terytorialnie przerwy w świadczeniu usług telefonii satelitarnej. Zgodnie z zapowiedziami właściciela konstelacji, zastąpienie zniszczonego satelity nastąpiło 4 marca 2009[6].
[edytuj] Satelity
Kosmos 2251 był nieczynnym rosyjskim wojskowym satelitą łącznościowym typu Strzała-2M, o masie ok. 950 kg. Wystrzelony został 16 czerwca 1993. Działał około 2 lat. Iridium 33 był czynnym satelitą telefonii satelitarnej konstelacji Iridium. Jego masa własna wynosiła 566 kg. Wystrzelony został 14 września 1997 roku.
[edytuj] Prędkość przy zderzeniu
Wzajemną prędkość satelitów przy zderzeniu można obliczyć znając ich prędkość orbitalną i kąt zderzenia. Dla wysokości 789 km średnia prędkość orbitalna obu statków wynosiła 26 857 km/h, co wynika ze wzoru 
. Wzajemny kąt orbit obu satelitów wyznaczono za pomocą oprogramowania do śledzenia satelitów, GPS v2.41, z użyciem danych o orbitach pochodzących z danych NORAD. Kąt ten wyniósł 102,2°. Prędkość można obliczyć używając formuły 
, co daje 41 802 km/h, czyli 11,61 km/s.
[edytuj] Podobne kolizje
Znane są inne przypadki kolizji satelitów, jednak były one intencjonalne lub zdarzały się w trakcie prób połączenia dwóch statków kosmicznych, np. między satelitami DART a MUBLCOM[7], czy trzy incydenty podczas dokowania statków do stacji kosmicznej Mir: Progress M-24, Progress M-34, Sojuz TM-17. W 1996 zaś satelita Cerise zderzył się z kosmicznym śmieciem[8].
[edytuj] Zobacz też
Przypisy
- ↑ U.S. Satellite Destroyed in Space Collision (ang.). SPACE.com, 2009-02-11. [dostęp 2010-11-11].
- ↑ Kosmiczne śmieci zagrażają Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. gazeta.pl, 2009-02-12. [dostęp 2010-11-11].
- ↑ Wreckage of two satellites in orbit poses serious threat to other - spacedaily.com
- ↑ China alert on U.S.-Russian satellite collision (ang.) - Xinhuanet.com
- ↑ Collision Possibly Caused By US Satellite's Crash Into Junk Orbit - spacemart.com
- ↑ Iridium Provides Update On Satellite Constellation (ang.). spacemart.com, 2009-03-10. [dostęp 2009-03-10].
- ↑ DART Mishap Investigation Board Final Report
- ↑ Collision of Cerise with Space Debris - SAO/NASA Astrophysics Data System (ADS)
[edytuj] Bibliografia
- Breaking News: Two satellites collide in orbit - Spaceflight Now (ang.)
- US, Russian satellites collide in space - spacemart.com (ang.)
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Iridium 33 - Cosmos 2251 Collision - Analytical Graphics, Inc. (AGI) - wizualizacje dotyczące zderzenia satelitów (ang.)
- Wizualizacja zderzenia programem Google Earth (ang.)
- Zderzenie na orbicie dwóch satelitów (pol.)
