Zderzenie satelitów Iridium 33 i Kosmos 2251

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Zderzenie satelitów Iridium 33 i Kosmos 2251 – pierwsze w historii bezpośrednie zderzenie dwóch sztucznych satelitów Ziemi, miało miejsce 10 lutego 2009. Do kolizji doszło między działającym amerykańskim Iridium 33 i nieczynnym rosyjskim wojskowym satelitą Kosmos 2251. Oba były satelitami telekomunikacyjnymi. Uległy całkowitemu zniszczeniu, a ich pozostałości stały się częścią kosmicznego śmietniska.

Zdarzenie miało miejsce o godzinie 16:56 UTC nad syberyjskim półwyspem Tajmyr, na wysokości 789 km. Wzajemna prędkość statków w momencie zderzenia wynosiła około 11,6 km/s.

Skutki zderzenia[edytuj | edytuj kod]

Szacuje się, że jego skutkiem powstało ponad 600 różnej wielkości szczątków[1]. Istnieje niewielkie prawdopodobieństwo, że niektóre z nich przetną trajektorię Międzynarodowej Stacji Kosmicznej[2]. Większe zaś, że szczątki mogą zderzyć się z innymi obiektami na zbliżonych orbitach. Orbity o wysokościach ok. 800 km są bardzo często wykorzystywane przez satelity telemetryczne i łącznościowe[3]. Zagrożenie wobec jednego ze swoich satelitów zgłosiły Chiny[4].

Jurij Iwanow, rzecznik ministerstwa obrony Federacji Rosyjskiej, oskarżył stronę amerykańską (firma Iridium jest własnością rządu USA) o zaniedbanie i doprowadzenie do kolizji[5]. Właściciel satelity Iridium poinformował o zderzeniu 11 lutego 2009, od razu zaznaczając, że incydent nie jest spowodowany żadnym błędem ani usterką satelity, ani jego obsługi.

Brak Iridium 33 w konstelacji mógł powodować chwilowe i ograniczone terytorialnie przerwy w świadczeniu usług telefonii satelitarnej. Zgodnie z zapowiedziami właściciela konstelacji, zastąpienie zniszczonego satelity nastąpiło 4 marca 2009[6].

Satelity[edytuj | edytuj kod]

Kosmos 2251 był nieczynnym rosyjskim wojskowym satelitą łącznościowym typu Strzała-2M, o masie ok. 950 kg. Wystrzelony został 16 czerwca 1993. Działał około 2 lat.

Iridium 33 był czynnym satelitą telefonii satelitarnej konstelacji Iridium. Jego masa własna wynosiła 566 kg. Wystrzelony został 14 września 1997 roku.

 Osobne artykuły: Kosmos 2251Iridium 33.

Prędkość przy zderzeniu[edytuj | edytuj kod]

Miejsce zderzenia się satelitów zwizualizowane programem GPS v2.41

Wzajemną prędkość satelitów przy zderzeniu można obliczyć znając ich prędkość orbitalną i kąt zderzenia. Dla wysokości 789 km średnia prędkość orbitalna obu statków wynosiła 26 857 km/h, co wynika ze wzoru v=\sqrt{\frac{G{\times}M}{r}}. Wzajemny kąt orbit obu satelitów wyznaczono za pomocą oprogramowania do śledzenia satelitów, GPS v2.41, z użyciem danych o orbitach pochodzących z danych NORAD. Kąt ten wyniósł 102,2°. Prędkość można obliczyć używając formuły V=2v{\times}{\sin{({\frac{\alpha}{2}})}}, co daje 41 802 km/h, czyli 11,61 km/s.

Podobne kolizje[edytuj | edytuj kod]

Znane są inne przypadki kolizji satelitów, jednak były one intencjonalne lub zdarzały się w trakcie prób połączenia dwóch statków kosmicznych, np. między satelitami DART a MUBLCOM[7], czy trzy incydenty podczas dokowania statków do stacji kosmicznej Mir: Progress M-24, Progress M-34, Sojuz TM-17. W 1996 zaś satelita Cerise zderzył się z kosmicznym śmieciem[8].

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]