Sztuczny satelita

Makieta ERS 2 – sztucznego satelity Ziemi

Replika Sputnika 1, pierwszego sztucznego satelity Ziemi

Sztuczny satelita – satelita wykonany przez człowieka poruszający się po orbicie wokół ciała niebieskiego. Pierwszym sztucznym satelitą był Sputnik 1, wyniesiony na orbitę wokół Ziemi przez Związek Radziecki w 1957.

Jest to statek kosmiczny (z załogą lub bez załogi) okrążający ciało niebieskie (np. planetę, Księżyc) po orbicie zamkniętej. Najliczniejszą grupę stanowią sztuczne satelity Ziemi. Wyniesiono również w przestrzeń kosmiczną sztuczne satelity Księżyca, Marsa, Wenus, Słońca (np. Helios 1, Pioneer 6 i 9), Jowisza (Galileo), Saturna (Cassini) i Merkurego (MESSENGER). Ruch sztucznego satelity dzieli się na 3 główne fazy: start, lot orbitalny, lądowanie; start wraz z wprowadzeniem statku na orbitę odbywa się za pomocą rakiety nośnej, której zadaniem jest nadanie sztucznemu satelicie odpowiedniej prędkości i kierunku. Lot statku odbywa się ruchem bezwładnym w polu grawitacyjnym ciała obieganego. Tor lotu ulega zakłóceniom pod wpływem oporu tarcia górnych warstw atmosfery, asymetrii kształtu i nierównomierności rozkładu mas oraz spłaszczenia ciała obieganego, a także wskutek przyciągania innych planet i Słońca.

Sztuczny satelita zwany sterowanym jest wyposażony w silniki rakietowe, umożliwiające zmiany orbity i jej nachylenia, a także obrót statku. Odpowiednią orientację w przestrzeni zapewnia stabilizacja aktywna, dokonywana za pomocą małych silników rakietowych lub systemów żyroskopowych.

Szczególnie ważną grupę sztucznych satelitów Ziemi stanowią załogowe statki kosmiczne, w tym statki wielokrotnego użytku – wahadłowce oraz stacje orbitalne umieszczane na orbitach wokółziemskich.

Historia

Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Typy sztucznych satelitów

Podział ze względu na przeznaczenie:

• satelita badawczy (naukowy)
  • satelita astronomiczny
  • satelita biologiczny
  • satelita geodezyjny
  • satelita geofizyczny
  • satelita jonosferyczny
  • satelita oceanograficzny
• satelita meteorologiczny
  • geostacjonarne, np. Meteosat, Goes, Insat, GMS, Goms, Feng Yun 2
  • okołobiegunowe, np. NOAA, Meteor, Feng Yun 1, Terra, Metop
  • teledetekcyjne (środowiskowy, ang. remote sensing), np. Landsat, IKONOS, SPOT, Resus, QuickBird
• satelita nawigacyjny
• satelita technologiczny (techniczny, doświadczalny)
• satelita telekomunikacyjny (komunikacyjny, łącznościowy, przekaźnikowy)
  • aktywny (czynny)
    • bezpośredniej transmisji
  • pasywny (bierny)
• satelita rozpoznawczy (szpiegowski, satelita-szpieg)
• stacja orbitalna
• teleskop kosmiczny

Podział sztucznych satelitów ze względu na rodzaj orbity:

• biegunowy
• stacjonarny (np. geostacjonarny)
• równikowy
• synchroniczny (np. synchroniczny ze Słońcem)

Inne: użyteczny, wieloczynnościowy, operacyjny.

Liczba satelitów wg państw (maj 2013)

• Rosja (razem ze ZSRR) – 1458
• USA – 1114
• Chiny – 142
• Japonia – 135
• Francja - 57
• Indie – 50
• Niemcy - 42
• Kanada - 34
• Wielka Brytania – 31
• Włochy - 22
• Brazylia - 13
• Australia, Indonezja, Arabia Saudyjska - 12
• Szwecja, Izrael, Korea Południowa - 11
• Hiszpania, Argentyna - 9
• Turcja, Tajwan - 8
• Meksyk, Tajlandia - 7
• Ukraina, Malezja, UEA - 6
• Luksemburg - 5
• Holandia, Czechosłowacja, Egipt, Dania, Nigeria, Wietnam - 4
• Pakistan, Norwegia, Singapur - 3
• Filipiny, Chile, RPA, Grecja, Cypr, Kazachstan, Mauritius, Wenezuela, Szwajcaria - 2
• Polska, Algieria, Azerbejdżan, Białoruś, Bułgaria, Estonia, Iran, Portugalia, Kolumbia, Korea Północna, Maroko, Rumunia, Węgry – 1

Zobacz też

• naturalny satelita
• sonda kosmiczna
• LEO, MEO
• Czas istnienia satelity

Linki zewnętrzne

• Polskie Biuro ds. Przestrzeni Kosmicznej
• Wired: Jerry Adler "Behind the Scenes of a Satellite Launch" 2011-12-27