Łożysko (mechanika)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy urządzenia technicznego. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Przykład łożyska tocznego (kulkowego)
Przykład rozbieralnego łożyska tocznego (stożkowego)
Animacja poruszającego się łożyska
Elementy kulkowego łożyska tocznego: 1 – pierścień zewnętrzny, 2 – kulka (część toczna), 3 – koszyk, 4 – bieżnia, 5 – pierścień wewnętrzny.

Łożysko – część urządzenia technicznego np. maszyny lub mechanizmu, podtrzymująca (łożyskująca) inną jego część (łożyskowaną) w sposób umożliwiający jej względny ruch obrotowy (np. wał, ). Cechy materiału łożyskowego: dobra odkształcalność, odporność na zatarcie, mały współczynnik tarcia suchego, odporność na zużycie, odporność na korozję, wytrzymałość na nacisk w temperaturze pracy, wytrzymałość zmęczeniowa, dobre przewodnictwo cieplne, stabilność geometryczna, dobra obrabialność.

Podział łożysk[edytuj]

Łożyska dzieli się na[1]:

Z uwagi na wykorzystane materiały do produkcji łożysk możemy je podzielić na:

  • łożyska z tworzyw sztucznych,
  • łożyska stalowe (wykonane ze stali chromowej),
  • łożyska nierdzewne (wykonane ze stali nierdzewnych),
  • łożyska hybrydowe (stalowe bieżnie, ceramiczne elementy toczne - azotek krzemu lub dwutlenek cyrkonu, koszyk stalowy lub z tworzywa sztucznego),
  • łożyska ceramiczne (ceramiczne bieżnie i elementy toczne, koszyk z tworzywa sztucznego),
  • łożyska całoceramiczne (ceramiczne bieżnie i elementy toczne, brak koszyczka)[3].

Oznaczenia łożysk[edytuj]

Oznaczenia uszczelnień

  • Z - blaszka ochronna 
  • 2Z- blaszka ochronna Z z obu stron łożyska 
  • ZN - blaszka ochronna i rowek osadczy na pierścieniu zewnętrznym po przeciwnej stronie niż blaszka ochronna
  • ZNR - blaszka ochronna i rowek osadczy z pierścieniem osadczym sprężynującym po przeciwnej stronie niż blaszka ochronna 
  • RS- uszczelka gumowa 
  • 2RS- uszczelka RS z obu stron łożyska 
  • RSR - uszczelka gumowa o zwiększonej szczelności 
  • 2RSR- uszczelka RSR z obu stron łożyska
  • RSC- uszczelka gumowa dwuwargowa 
  • 2RSC- uszczelka RSC z obu stron łożyska
  • RSG- uszczelka gumowa dwuwargowa bezstykowa 
  • 2RSG- uszczelka RSG z obu stron łożyska

Oznaczenia dotyczące koszyka

  • J - koszyk tłoczony z blachy stalowej 
  • Y- koszyk tłoczony z blachy mosiężnej 
  • F- koszyk masywny stalowy 
  • M- koszyk masywny mosiężny 
  • T koszyk z tekstolitu 
  • TNG - koszyk z poliamidu wzmocnionego włóknem szklanym 
  • V łożysko z pełną liczbą elementów tocznych (bez koszyka) 

Dla oznaczenia sposobu prowadzenia koszyka stosuje się dodatkowe litery A lub B. Litera A oznacza, że koszyk jest prowadzony na pierścieniu zewnętrznym. Litera B oznacza, że koszyk jest prowadzony na pierścieniu wewnętrznym. Brak dodatkowej litery oznacza prowadzenie koszyka na częściach tocznych.

Oznaczenia luzu wewnętrznego

  • C1 - luz mniejszy niż C2 
  • C2 - luz mniejszy niż normalny 
  • C3 - luz większy niż normalny 
  • C4 - luz większy niż C3 
  • C5 - luz większy niż C4 

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. M. Dietrich, Podstawy Konstrukcji Maszyn Tom 2, Wyd.3, WNT 2006, ​ISBN 978-83-204-3402-6
  2. Praca zbiorowa: Konstrukcja przyrządów i urządzeń precyzyjnych. WNT, 1996. str. 403-406
  3. Łożyska ceramiczne, łożyska hybrydowe, kulki ceramiczne, nurniki ceramiczne

Bibliografia[edytuj]

  1. M. Dietrich, Podstawy Konstrukcji Maszyn Tom 2, Wyd.3, WNT 2006, ​ISBN 978-83-204-3402-6

Linki zewnętrzne[edytuj]