Świetlik nadobny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Świetlik nadobny
Ilustracja
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rząd jasnotowce
Rodzina zarazowate
Rodzaj świetlik
Podgatunek świetlik nadobny
Nazwa systematyczna
Euphrasia officinalis subsp. kerneri (Wettst.) Eb.Fisch. Wimm.
Feddes Repert. 108: 112 1997[2]
Synonimy
  • Euphrasia kerneri Wettst.
  • Euphrasia picta Wimmer
  • Euphrasia picta subsp. kerneri (Wettst.) Yeo[2]

Świetlik nadobny, świetlik bezostny[3]. (Euphrasia officinalis subsp. kerneri (Wettst.) Eb.Fisch.) – podgatunek świetlika Euphrasia officinalis, rośliny należącej do rodziny zarazowatych (Orobanchaceae)[2]. We florze Polski opisywany jest w randze gatunku jako Euphrasia picta Wimmer[3].

Rozmieszczenie geograficzne[edytuj]

Endemit tatrzański. Według słowackiego botanika Králika najbardziej podobny jest do gatunków Euphrasia tatrae i Euphrasia frigida występujących w arktycznych oraz subarktycznych regionach Europy i Ameryki Północnej. W Polsce znane jest tylko jedno stanowisko tego gatunku. Znajduje się w Tatrach na wysokości ok. 1550 m n.p.m., pomiędzy Morskim Okiem a Czarnym Stawem pod Rysami. W słowackich Tatrach znane są 4 stanowiska: dwa w Dolinie Cichej i dwa w jej odnodze – Dolinie Tomanowej Liptowskiej[4].

Morfologia[edytuj]

Kwiaty
Łodyga
Wzniesiona, nierozgałęziona lub mało rozgałęziona. Osiąga wysokość 5-15(25) cm[5].
Liście
Ulistnienie naprzeciwległe. Dolne liście okrągłoklinowate, górne i przysadki okrągłojajowate lub okrągłe. Brzegi liści z 3-5 ząbkami z każdej strony. Wszystkie liście mają tępy koniec, a ząbki przysadek są tępawe lub słabo zaostrzone, nigdy jednak nie maja ości. Wszystkie liście pokryte są krótkimi szczecinkami, ale bez gruczołów[5]. Na dolnej stronie koliste hydatody z pustym środkiem[4].
Kwiaty
Grzbieciste białe lub liliowe o szerokich łatkach. Górna warga jest fioletowa, dolna ciemno prążkowana i pokryta żółtymi plamkami. Rurka korony wydłuża się podczas kwitnienia osiągając długość 10-14 mm. Szyjka słupka podczas kwitnienia jest niemal prosta[5].
Owoce
Torebka pokryta delikatnymi i prostymi szczecinkami[5].

Biologia i ekologia[edytuj]

Roślina jednoroczna, półpasożyt zdolny do przeprowadzania fotosyntezy, a od innych roślin pobierający ssawkami wodę z solami mineralnymi. W Tatrach występuje na halach w reglu górnym i piętrze halnym. Kwitnie w sierpniu[4].

 Zobacz też: Rośliny tatrzańskie.

Zagrożenia[edytuj]

Umieszczony w Polskiej Czerwonej Księdze Roślin w kategorii CR (krytycznie zagrożony)[6]. Według kryteriów IUCN w Karpatach polskich gatunek narażony na wyginięcie (kategoria zagrożenia VU). Jedyne stanowisko liczy kilkaset osobników, jednak znajduje się blisko popularnego szlaku turystycznego na Rysy i potencjalnie jest zagrożone wydeptaniem. Wskazany jest monitoring tego stanowiska[4].

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-03-24].
  2. a b c The Plant List. [dostęp 2017-01-11].
  3. a b Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  4. a b c d Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Czerwona księga Karpat Polskich. Kraków: Instytut Botaniki PAN, 2008. ISBN 978-83-89648-71-6.
  5. a b c d Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.
  6. Zarzycki K., Kaźmierczakowa R., Mirek Z.: Polska Czerwona Księga Roślin. Paprotniki i rośliny kwiatowe. Wyd. III. uaktualnione i rozszerzone. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody PAN, 2014. ISBN 978-83-61191-72-8.