Dolina Cicha Liptowska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Dolina Cicha, główny ciąg
Dolina Cicha z okolic Kasprowego Wierchu
Dolina Cicha, widok z Kopy Kondrackiej
Górna część Doliny Cichej
Dolina Cicha
Dolina Cicha
Pomnik upamiętniający słowackich partyzantów w II wojnie światowej

Dolina Cicha (słow. Tichá dolina, niem. Tychatal, węg. Ticha-völgy[1]) – dolina walna[a] położona na terenie słowackiej części Tatr. Według ustaleń polskich geografów Dolina Cicha stanowi granicę między Tatrami Wysokimi a Zachodnimi, niektórzy słowaccy zaś zaliczają ją całą wraz z masywem Liptowskich Kop do Tatr Zachodnich[2]. Dla odróżnienia od Doliny Cichej na Orawie na mapach nazywana jest Doliną Cichą Liptowską[3].

Topografia[edytuj]

Należy do największych dolin tatrzańskich. Jej powierzchnia to ok. 52,3 km², a długość ok. 16,0 km. Wejście do doliny umiejscowione jest w okolicach Podbańskiej (Podbanské). W dolnych partiach dolina biegnie w kierunku północnym, dalej skręca w kierunku północno-wschodnim, a w ok. 2/3 długości skręca pod ostrym kątem na wschód, podchodząc pod Gładką Przełęcz (Hladké sedlo).

Dolina Cicha graniczy:

Od Doliny Cichej odchodzą liczne doliny i dolinki:

Historia[edytuj]

Była jednym z ważniejszych terenów pasterskich w słowackich Tatrach. Miejscowości Kokawa i Wychodna wypasały na niej około 1500 owiec i 200 sztuk bydła. Wypas trwał do 1955 r. Dzięki swojemu położeniu w pobliżu Zakopanego przejście przez tę dolinę od dawna było wykorzystywane przez handlarzy, myśliwych i zbójników. W czasie II wojny światowej zazwyczaj tędy przechodzili uciekinierzy na Węgry i kurierzy polskiego podziemia. W 1944 r. ukrywały się na niej liczne oddziały partyzantów słowackich i radzieckich, z którymi Niemcy toczyli krwawe boje. Upamiętniają to pomniki. Po wojnie wędrowali tędy przemytnicy, słowacka straż graniczna miała tutaj swoją stałą placówkę u wylotu doliny. Obecnie cały rejon doliny jest obszarem ochrony ścisłej.

Geologia i rzeźba terenu[edytuj]

Niemal cała dolina jest zbudowana ze skał krystalicznych, głównie z gnejsów i łupków. Jedynie w rejonie Czerwonych Wierchów i Kasprowego Wierchu występują skały osadowe. W połowie długości dolina zmienia kierunek, spowodowane jest to tym, że odcinek ten znalazł się w strefie największego tatrzańskiego poprzecznego zapadliska strukturalnego, tzw. depresji Goryczkowej. Cała dolina w przedostatnim glacjale była zlodowacona, w ostatnim natomiast występowały w niej tylko nieduże lodowce wypełzające z 11 kotłów lodowcowych na skraj głównego żłobu lodowcowego. Badaniem polodowcowej rzeźby tej doliny zajmowali się polscy uczeni: Janina Mastalerzówna i Mieczysław Klimaszewski.

W zimie z niemal wszystkich jej zboczy schodzą lawiny, niektóre są ogromne.

Wody[edytuj]

Spod Gładkiej Przełęczy płynie potok Cicha Woda (Tichý potok), który przepływa przez całą dolinę i w dolnej jej części łączy się z Koprową Wodą (Kôprovský potok), dając początek Białej Liptowskiej (Belá). W górnej części doliny znajdują się dwa niewielkie Tomanowe Stawki (Tomanove plesá).

Szlaki turystyczne[edytuj]

Szlak żółty – żółty z Podbańskiej przez całą dolinę i Rozdroże pod Kasprowym na Kasprowy Wierch.
  • Czas przejścia z Podbańskiej do rozdroża: 3:40 h, ↓ 3:30 h
  • Czas przejścia z rozdroża na Kasprowy Wierch: 2:20 h, ↓ 1:40 h
Szlak czerwony – czerwony odgałęziający się na Rozdrożu pod Kasprowym i biegnący na przełęcz Zawory i Gładki Wierch.
  • Czas przejścia od rozdroża na Zawory: 2:20 h, ↓ 1:40 h
  • Czas przejścia z przełęczy na Gładki Wierch: 15 min w obie strony

Z Rozdroża pod Tomanową prowadził czerwony szlak na Tomanową Przełęcz, został jednak zamknięty przez TANAP w czerwcu 2008 r.[4] W latach siedemdziesiątych XX wieku istniał także oznaczony kolorem zielonym szlak z przełęczy Zawory na przełęcz Liliowe, obecnie przejście jest zabronione.

szlak rowerowy czerwony – czerwony szlak rowerowy przez całą długość doliny aż do Rozdroża pod Kasprowym

Uwagi

  1. Niekiedy Dolina Koprowa jest traktowana jako odgałęzienie Doliny Cichej, z którą łączy się jeszcze na terenie Tatr. Wówczas obie doliny tworzyłyby jeden wielki system walny i trudno jest ustalić, która z nich jest odgałęzieniem, a która doliną główną. Większość badaczy uznaje jednak, że połączenie dolin znajduje się już poza granicami gór i traktuje obie doliny jako odrębne doliny walne.

Przypisy

  1. Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wydawnictwo Górskie, 2004. ISBN 83-7104-009-1.
  2. Grzegorz Barczyk, Ryszard Jakubowski (red.), Adam Piechowski, Grażyna Żurawska: Bedeker tatrzański. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2000. ISBN 83-01-13184-5.
  3. Tatry Zachodnie słowackie i polskie. Mapa turystyczna 1:25 000. Warszawa: Wyd. Kartograficzne Polkart Anna Siwicka, 2005/06. ISBN 83-87873-36-5.
  4. Komunikat Tatrzańskiego Parku Narodowego. [dostęp 16.06.2008].

Bibliografia[edytuj]

  1. Józef Nyka: Tatry słowackie. Przewodnik. Wyd. II. Latchorzew: Wyd. Trawers, 1998. ISBN 83-901580-8-6.
  2. Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wyd. Górskie, 2004. ISBN 83-7104-009-1.


Dolina Cicha, widok z Goryczkowej Czuby (ze szlaku turystycznego z południowych stoków pod wierzchołkiem)
Dolina Cicha, widok z Goryczkowej Czuby (ze szlaku turystycznego z południowych stoków pod wierzchołkiem)