Żubr pierwotny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Żubr pierwotny
Bison priscus
Bojanus, 1827
Szkielet żubra pierwotnego
Szkielet żubra pierwotnego
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Nadgromada żuchwowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd parzystokopytne
Rodzina krętorogie
Rodzaj Bison
Gatunek żubr pierwotny

Żubr pierwotny, żubr stepowy, prażubr (†Bison priscus[1]) – wymarły gatunek dużego ssaka krętorogiego zamieszkujący w plejstocenie Europę i Azję Środkową, Beringię i Amerykę Północną.

Wygląd[edytuj]

Żubr pierwotny osiągał 2,5 m wysokości w kłębie, 4,5 m długości i ważył 2,5 tony[2][3]. Posiadał rogi prawie dwa razy dłuższe niż współczesny żubr - ich rozpiętość dochodziła do 120 cm[4].

Porównanie z żubrem współczesnym[edytuj]

Żubr pierwotny to gatunek siostrzany wobec żubra współczesnego[5]. Różnił się od niego trybem życia i zwyczajami pokarmowymi: prażubr zasiedlał nie tylko puszcze, ale także tereny trawiaste, a żywił się trawą, pędami drzew i krzewów oraz porostami[6]. Szeroko zakrojone badania na temat zwyczajów żywieniowych Bison priscus prowadzi obecnie (2016-2019) Instytut Biologii Ssaków Polskiej Akademii Nauk w Białowieży[7]. Gatunek wymarł 6 tysięcy lat temu, przy czym najdłużej przetrwał na Syberii.

18 października 2016 r. w „Nature Communications” ukazały się wyniki badań kopalnego DNA żubrów, prowadzone przez zespół pod kierunkiem Juliena Soubriera i Alana Coopera, z których wynika, że współczesny żubr jest produktem krzyżówki żubra pierwotnego i tura, do której doszło 120 tys. lat temu[8].

Znaleziska w Polsce[edytuj]

Na terenie Polski żubr pierwotny występował dość licznie, co znajduje odzwierciedlenie w wykopaliskach.

W roku 2013 mówiono o 14 odnalezionych na terenie Polski fragmentach czaszki prażubra, a kolejny wraz z rogiem odkryto w Mikoszewie pod Gdańskiem[9].

W roku 2016 ilość fragmentów kości żubra pierwotnego znajdujących się w polskich zbiorach ocenia się na 70[10]. Jest on jednym z najpospolitszych ssaków kopalnych Polski.

Znaleziska na świecie[edytuj]

Kompletną mumię prażubra, zachowaną wraz z organami wewnętrznymi, odnaleziono natomiast w roku 2014 na nizinie Jana-Indygirka w Jakucji[11][12].

Najmłodsze jak dotąd europejskie szczątki Bison priscus zostały odkryte w jaskini Habarra w południowej Francji. Pochodziły one sprzed 17 600 lat[13].

Przypisy

  1. Andrzej L. Ruprecht, Ssaki czwartorzędu Białostocczyzny – podsumowanie badań
  2. Jan Gienc, Paweł Król. Mózgowioczaszka Bison priscus ze zbiorów przyrodniczych Muzeum Narodowego w Kielcach na tle podobnych znalezisk w Polsce. „Rocznik Muzeum Narodowego w Kielcach”. s. 137-153. 
  3. Skąd wziął się żubr
  4. http://http://www.swiatnauki.pl/8,1602.html
  5. Komisja Europejska : CORDIS : Wiadomości i wydarzenia : Badania rzucają światło na drzewo genealogiczne przeżuwaczy, cordis.europa.eu [dostęp 2017-11-28].
  6. Żubr wcale nie jest gatunkiem leśnym - National Geographic, www.national-geographic.pl [dostęp 2017-11-28] (pol.).
  7. Instytut Biologii Ssaków Polskiej Akademii Nauk, Białowieża, www.zbs.bialowieza.pl [dostęp 2017-11-28] (pol.).
  8. Wojciech Mikołuszko, Sensacyjne zbydlęcenie żubra (po badaniach genetyków), wyborcza.pl, 18 października 2016 [dostęp 2016-10-20].
  9. Co przodek żubra robił pod Gdańskiem?; żubr, archeologia, archeologiczne odkrycie, historia.trojmiasto.pl [dostęp 2017-11-28] (pol.).
  10. Powrót do przeszłości - znaleziska kostne żubra pierwotnego (Bison priscus) na terenie Polski, www.swiatnauki.pl [dostęp 2017-11-28].
  11. Niezwykłe odkrycie na Syberii. Znaleziono kompletną mumię żubra stepowego - Wiadomości - polskieradio.pl, www.polskieradio.pl [dostęp 2017-11-28].
  12. Kompletna mumia żubra sprzed ponad 9 tys. lat | KopalniaWiedzy.pl, kopalniawiedzy.pl [dostęp 2017-11-28] (pol.).
  13. Żubr pierwotny (prażubr) – przeszłość ukryta w kościach - Focus.pl, www.focus.pl [dostęp 2017-11-28] (pol.).

Zobacz też[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]