Aleksandretta krótkosterna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Aleksandretta krótkosterna
Psittacula echo[1]
(A. Newton & E. Newton, 1876)
Samica
Samica
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada neognatyczne
Rząd papugowe
Rodzina papugi wschodnie
Podrodzina papugi wschodnie
Plemię Psittaculini
Rodzaj Psittacula
Gatunek aleksandretta krótkosterna
Synonimy

Psittacula eques echo

Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 EN pl.svg

Aleksandretta krótkosterna (Psittacula echo) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny papug wschodnich. Występuje endemicznie na Mauritiusie. Zagrożony wyginięciem. To jedyny żyjący gatunek z 6 gatunków papug występujących niegdyś na obszarze Maskarenów[3].

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Gatunek opisali po raz pierwszy Alfreda i Edwarda Newtonów w roku 1876 pod nazwą Palæornis echo; holotyp pochodził z Mauritiusa[4]. Wedle niektórych klasyfikacji jest to podgatunek aleksandretty obrożnej (P. krameri)[4] lub niewyróżnianego przez IOC gatunku Psittacula eques, mającego zasiedlać jedynie Mauritiusa i wymarłego na Reunionie[5]. Niekiedy P. echo uznaje się za synonim P. eques, ze względu na nierozróżnialność na podstawie opisów; nie zachowały się żadne okazy P. eques[4].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała mieści się między 36-42 cm. Samce ważą około 150 g, samice również 150 g[6]. Ogólnie według autorów HBW masa ciała wynosi 167-193 g[4], zaś w The Birds of Africa dla dorosłych ptaków (dzikich) zanotowana jest masa 127-222 g. Rozpiętość skrzydeł waha się między 293-544 mm. Ogon mierzy 179±2 mm[7]. Pozostałe wymiary (długości) dla okazów muzealnych[5]:

  • samce: skrzydło 171-191 mm, skok 18-20,5 mm, dziób (górna krawędź – culmen) 23-25,5 mm,
  • samice: skrzydło 169-190 mm, skok 18,5-21,5, dziób 22,4 mm

Występuje nieznaczny dymorfizm płciowy. U samca wierzch głowy zielony, pióra na karku zdobią niebieskie krawędzie. Tył szyi i pozostała część wierzchu ciała intensywnie zielone, w odcieniu jabłkowym. Na kuprze i pokrywach nadogonowych barwa jaśnieje. Sterówki długie, ostro zakończone. Środkowa para dłuższa od pozostałych o 25-35 mm. Z wierzchu pióra w ogonie zielone, bliżej stosin turkusowe, zaś od spodu jasnobrązowe. Kantarek, policzki i pokrywy uszne zielone. Brodę wraz z bokami gardła porastają czarne pióra, za policzkami przechodzące w czarną linię, a następnie w różowawą półobrożę. Przez niższą część gardła biegnie żółtozielony pas. Pozostała część spodu ciała jabłkowozielona, na brzuchu, niższej części boków i pokrywach podogonowych żółtawa. Lotki zielone z czarniawymi chorągiewkami wewnętrznymi, lotki III rzędu i pokrywy skrzydłowe zielone. Pokrywy podskrzydłowe duże czarniawe, pozostałe zielonożółte. Górna szczęka czerwona, dolna szczęka czarna. Tęczówka żółta, nogi czarne. U samicy upierzenie podobne, jednak nie posiada ona różowej półobroży, czarnych piór na gardle i brodzie i niebieskiej barwy na karku, ponadto ma cały czarny dziób[5].

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Aleksandretta krótkosterna występuje na południowo-wschodnim Mauritiusie, na obszarze około 60 km²; w pozostałej części wyspy wymarła. Występuje w lasach i zakrzewieniach, zarówno nizinnych, jak i wyżynnych[8][4]. Zasięg drastycznie zmniejszył się, ponieważ w wyniku niszczenia środowiska na Mauritiusie pozostało ok. 1,27% z poprzedniej powierzchni lasów[9]. Ptaki tego gatunku mają ulubione owocujące drzewa, do których powracają, niekiedy żerują na nich przez kilka pokoleń[8]. Dawniej prócz wyspy Reunion gatunek występował również na Seszelach i Rodriguesie[10].

Zachowanie[edytuj | edytuj kod]

Gatunek wyłącznie leśny. Żeruje na owocach rdzennych gatunków drzew, jak Calophyllum, Tabernaemontana, Labour­donnaisia i Mimusops[4], ale prócz tego zjada duży zakres innych części drzewa – pączki kwiatowe, kwiaty, gałązki, liście, nasiona, dopiero co wzrastające gałązki, a nawet korę i soki roślinne[8]. Żeruje późnym popołudniem[11].

P. echo odzywa się w locie głośnym kaaark kaaark, prócz tego wydaje z siebie krótkie, ostre kik, kik, odmienne od wysokich pisków i skrzeków aleksandretty obrożnej[8]. Ptaki tego gatunku przesiadują i śpią na dorosłych drzewach albo w dziuplach. Preferują drzewa o gęstym ulistnieniu, jak goździkowiec (Eugenia), krasnodrzew (Erythroxylum) i Labourdonnaisia (sączyńcowate). Miejsca nocnego spoczynku opuszczają cicho około godzinę po wschodzie słońca. Silnie terytorialne wyłącznie w okresie lęgowym[11].

Lęgi[edytuj | edytuj kod]

Pisklę (w niewoli)

Gnieździ się w dziuplach i zagłębieniach konarów drzew; preferuje te o mniej więcej poziomym ułożeniu. Gniazdo mieści się 6-10 m nad ziemią. Średnica otworu dziupli mieści się w granicach 10-15 cm[12]. Okres lęgowy trwa od września do lutego[4]. Wybór miejsca na gniazdo ma miejsce na początku sezonu lęgowego[11]. Samica zachęca samca do kopulacji, przykucając, natomiast w trakcie kopulacji samiec, po wdrapaniu się na grzbiet samicy, porusza głową w górę i w dół. Przebywając na grzbiecie samicy od 3 do 5 minut, samiec często zmienia stronę, na której odbywa się kopulacja[13].

Aleksandretta krótkosterna wyprowadza do dwóch lęgów w ciągu roku[13]. Zniesienie liczy zazwyczaj 2-3 jaja, jednak może również liczyć jedno lub cztery[8]. Inkubacja trwa 22-23 dni. Samica składa jaja w odstępach 1-2-dniowych, wysiadywanie rozpoczyna się od pierwszego lub drugiego jaja. Wysiaduje jedynie samica. Młode po wykluciu ważą 0,7-1,05 g, opiekuje się nimi samica. Są w pełni opierzone po osiągnięciu 48-69 dni, ważą wtedy 120-160 g[13].

Status zagrożenia[edytuj | edytuj kod]

Przez IUCN gatunek klasyfikowany jest jako zagrożony (EN, Endangered); do roku 2006 uznawany był za zagrożonego krytycznie (CR, Critically Endangered). Głównym zagrożeniem dla aleksandretty krótkosternej jest niszczenie środowiska przez wycinkę lasów[8]. W roku 1986 znanych było 10-12 ptaków (wtedy była to najrzadsza papuga na świecie)[3]. Dzięki programowi rozrodu w niewoli populacja wzrosła i zmieniono status z gatunku krytycznie zagrożonego na zagrożony. W 2008 roku ogólna populacja wynosiła 362 osobników dzięki rozrodowi w niewoli i reintrodukcji gatunku[10]. W lutym 2015 rozpoczęto translokację ptaków z niewoli do Vallée de Ferney. Do czerwca 2017 wypuszczono 73 ptaki[14].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Psittacula echo, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Psittacula echo. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. a b Echo Parakeet Psittacula eques. Mauritian Wildlife Foundation. [dostęp 24 maja 2014].
  4. a b c d e f g Collar, N. & de Juana, E.: Mauritius Parakeet (Psittacula echo). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.) (2013). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. Lynx Edicions, 1997.
  5. a b c Frank Hawkins: The Birds of Africa. T. Volume VIII: The Malagasy Region: Madagascar, Seychelles, Comoros, Mascarenes. A&C Black, 2013, s. 517-522. ISBN 978-0-7136-6532-1.
  6. Echo Parakeet. Wildlife Preservation Canada, wersja z dnia 16 lipca 2011.
  7. Perrin 2013 ↓, s. 92.
  8. a b c d e f Mauritius Parakeet Psittacula eques. BirdLife International. [dostęp 24 maja 2014].
  9. Perrin 2013 ↓, s. 333.
  10. a b Perrin 2013 ↓, s. 330.
  11. a b c Perrin 2013 ↓, s. 334.
  12. Perrin 2013 ↓, s. 336.
  13. a b c Perrin 2013 ↓, s. 337.
  14. Jean Hugues Gardenne & Obaka Torto: Reintroducing the pink pigeon and echo parakeet in Mauritius. BirdLife International, 5 września 2017. [dostęp 18 września 2017].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Mike Perrin: Parrots of Africa, Madagascar and the Mascarene Islands: Biology, Ecology and Conservation. Wits University Press, 2013. ISBN 978-1-86814-552-2.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]