Andrzej Komoniecki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Andrzej Komoniecki
Ilustracja
Portret Andrzeja Komonieckiego autorstwa Karola Wawrosza
Data i miejsce urodzenia około roku 1658
Żywiec
Data i miejsce śmierci 01 maja 1729
Żywiec
Zawód, zajęcie pisarz miejski, wójt żywiecki,
Alma Mater Akademia Krakowska

Andrzej Komoniecki (ur. 1658 w Żywcu[1], zm. 1729) – wójt żywiecki, kronikarz.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Pierwszy syn Jana Komonieckiego i Magdaleny z domu Ficzkowic[2]. Andrzej i młodszy brat Jan niebyli ochrzczeni w duchu katolickim[3]. Studiował na Akademii Krakowskiej zdobył tytuł bakałarza. Zanim został w 1686 burmistrzem, był pisarzem miejskim a od 1688 wójtem. Był fundatorem wielu znaków cechowych cechów żywieckich oraz kaplicy na górze, ówcześnie Borkowskiej, dziś Burgałowskiej wznoszącej się nad miastem.

Działalność[edytuj | edytuj kod]

Podczas 40-to letniego dziedzicznego sprawowania urzędu wójta żywieckiego, zajmował się pracą administracyjną na rzecz Wójtostwa tj.: miasta i gminy żywieckiej. W okresie lokacji miast wójt Komoniecki był dziedzicznym urzędnikiem, stojący na czele miasta lub osady miejskiej lokowanej na prawie niemieckim. Był on lennikiem pana miasta (Króla Polski - Jana Kazimierza II Wazy), zobowiązanym do konnej służby wojskowej i miał liczne dochodowe przywileje, między innymi z: 1/6 czynszów, 1/3 kar sądownych, liczne parcele w mieście (cały rynek żywiecki i przy rynku parcele nr 128 i 129), a także uposażenie gruntowe poza miastem, czyli swoje wójtostwo. Wójt Komoniecki zasiadał ponadto w sądzie i ławie miejskiej oraz miał prawo posiadania jatek żywieckich z: wieprzowiną rasy mangalica i wołowiną rasy szkockiej wyżynnej, którą wójt Komoniecki umieścił w herbie miasta Żywca oraz jatkę z jagnięciną podhalańską z której zapotrzebowanie królewski kucharz składał zamówienia posyłając gołębia pocztowego do Wójta z Żywiecczyzny. Stąd herbie łeb byka i nazwa Żywca, jak pisze Wójt Komoniecki w swej dziedzicznej kronice. Wielkość (powierzchnię Żywiecczyzny) wójtostwo określano w łanach (1 łan ziemi uprawnej, w zależności od przyjętej odmiany prawa niemieckiego, wynosił od 16 do 25 współczesnych hektarów). Wielkość ustanawianych wójtostw najczęściej wahała się pomiędzy liczbą 1 a 10. Wójt Komoniecki czasem wyręczał pisarza miejskiego i prowadził chronologię Żywiecczyzny. Ponadto, zajmował się pracą ściśle sądową i administracyjną opisując w kronice miasta "dzieje Żywiecczyzny". Efektem jego pracy było monumentalne dzieło, kronika miasta Żywca pt. Chronografia albo Dziejopis Żywiecki. Podczas pracy nad kroniką miejską Żywca, dokonał wielu odpisów nieistniejących już dokumentów oraz opisał w układzie chronologicznym dzieje miasta i okolic od 1400 do 1729. W chwili obecnej jest to niejednokrotnie jedyne źródło w zakresie historii Żywca. Andrzej Komoniecki wraz z rodzonym bratem, z powołania księdzem Janem Komonieckim z Milówki opisali pt. Rychwalda Monumenta barokową kronikę sanktuarium Matki Bożej w Rychwałdzie. Rękopis ostatecznej wersji dzieła (a było ich kilka - spalili Niemieccy naziści na ryku Żywieckim we wrześniu 1939 roku, część znajduje się w Archiwum Państwowym oddział w Żywcu) a część w Muzeum Miejskim w Żywcu.

Edycje drukowane Dziejopisu Żywieckiego:

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Kazimierz Bibrzycki, Andrzeja Komonieckiego Dziejopis Żywiecki, w: Mówią Wieki, nr 4/1984, s.34, ISSN 0580-0943
  2. Kazimierz Bibrzycki, Andrzeja Komonieckiego Dziejopis Żywiecki, w: Mówią Wieki, nr 4/1984, s.34, ISSN 0580-0943
  3. Komoniecki Andrzej (1937) Chronografia albo Dziejopis Żywiecki, str.IX.
  4. Dolnośląska Biblioteka Cyfrowa - Chronographia albo dziejopis Żywiecki, w którym rocznie dzieje spraw przeszłych starodawnych miasta Żywca y pobliskich iego mieysc znayduiąc s..., www.dbc.wroc.pl [dostęp 2017-11-21] (ang.).