Arapaima

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Arapaima
Arapaima gigas[1]
(Schinz, 1822)
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Nadgromada doskonałokostne
Gromada kostnoszkieletowe
Rząd kostnojęzykokształtne
Rodzina Arapaimidae
Rodzaj Arapaima
Müller, 1843
Gatunek Arapaima gigas
Synonimy
  • Arapaema gigas (Schinz, 1822)
  • Arapaima gigas (Cuvier, 1822)
  • Sudis gigas Schinz, 1822
  • Sudis gigas Cuvier, 1829
  • Vastres arapaima Valenciennes, 1847
  • Vastres cuvieri Valenciennes, 1847
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status none DD.svg
brak danych
Szkielet kostny głowy arapaimy

Arapaima[3] (Arapaima gigas) – gatunek ryby kostnojęzykokształtnej z rodziny Arapaimidae. Znana także jako piraruku (ryba czerwona) lub paiche. Jedna z największych słodkowodnych ryb świata.

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Tradycyjnie klasyfikowany jako jedyny przedstawiciel rodzaju Arapaima. Z badań Stewarta (2013) wynika jednak, że odrębnym od A. gigas gatunkiem jest opisany w XIX wieku przez Achille'a Valenciennesa Arapaima agassizii (obecnie wszystkie informacje o tym gatunku pochodzą z jego opisu autorstwa Valenciennesa, bowiem holotyp został zniszczony w czasie II wojny światowej); dodatkowo zdaniem autora dwa inne gatunki z rodzaju Arapaima opisane przez Valenciennesa – A. mapae i A. arapaima – również stanowią odrębne, ważne gatunki, a do gatunku A. gigas nie można z pewnością zaliczyć żadnego znanego osobnika poza jego okazem holotypowym[4]. Dodatkowo w późniejszej publikacji Stewart opisał nowy, piąty gatunek z tego rodzaju, Arapaima leptosoma[5].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Ma masywne ciało pokryte dużymi łuskami. Płetwy odbytowa i grzbietowa osadzone są mocno z tyłu ciała. W jej szerokim pysku są małe stożkowate zęby. Głowa arapaimy pokryta jest tarczkami kostnymi. Ma ona stalowoszare ubarwienie o niebieskawym odcieniu. W tylnej połowie ciała, obrzeża łusek mają czerwony kolor.

Rozmiary[edytuj | edytuj kod]

Zanim zaczęto ją tępić notowano osobniki o długości dochodzącej do 3,9 m i masie ciała do 200 kg[6] (niepotwierdzone doniesienia mówią o długości 4,5 m[7]), obecnie rzadko spotykane są okazy osiągające długość 2 m i masę 100 kg[8].

Zachowanie[edytuj | edytuj kod]

Ponieważ oddycha pęcherzem pławnym, co jakiś czas (około 20 minut) musi zaczerpnąć świeżego powietrza atmosferycznego. W okresie suszy potrafi zagrzebać się w błocie lub piasku. Ryba ta poluje wśród roślinności wodnej, wyskakując na ofiarę z ukrycia.

Środowisko[edytuj | edytuj kod]

Przebywa blisko powierzchni. Zamieszkuje Amazonkę i Orinoko wraz z ich dopływami, na wysokości poniżej 200 m n.p.m. W niektórych regionach arapaima została wytępiona przez kłusowników. Udowodniono także występowanie w jednej z rzek Boliwii.

Pożywienie[edytuj | edytuj kod]

Arapaima poluje, czając się wśród roślinności wodnej. Odżywia się głównie rybami z rodziny Loricariidae[8], skorupiakami, ślimakami, pierścienicami oraz owadami wodnymi. Rzadziej ptakami, płazami, gadami i małymi ssakami. Dietę uzupełnia fragmentami niektórych roślin, zdarza się, że arapaima połyka gładkie kamyki, piasek i muł.

Rozmnażanie[edytuj | edytuj kod]

Arapaima przygotowuje gniazdo (oczyszczony dołek o głębokości około 20 cm) gdy wzrasta poziom wody. Samica składa od 40 000 do 50 000 jaj. Ikrą i larwami opiekuje się samiec. Larwy po wykluciu mają ok. 11,5 cm długości. Od dziewiątego dnia życia zaczynają oddychać powietrzem atmosferycznym. Arapaimy osiągają dojrzałość płciową po 4-6 latach.

Hodowla[edytuj | edytuj kod]

Arapaimy można zobaczyć jedynie w akwariach publicznych, ponieważ ze względu na swoje rozmiary nie nadają się do domowej hodowli.

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

Arapaima na znaczku pocztowym
  • W regionach, z których pochodzi, jej mięso stanowi przysmak.
  • Naturalnym wrogiem arapaimy jest jaguar.[potrzebny przypis]
  • Ryba posiada pęcherz pławny z gąbczastymi ścianami, ryba wykorzystuje je jako prymitywne płuco, pobierając tlen nie tylko z wody, ale także z powietrza. Osobnik, aby oddychać nad powierzchnią wynurza się co 10-15 minut.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Arapaima gigas, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. Arapaima gigas, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online] (ang.).
  3. Krystyna Kowalska, Jan Maciej Rembiszewski, Halina Rolik Mały słownik zoologiczny, Ryby, Wiedza Powszechna, Warszawa 1973
  4. Donald J. Stewart. Re-description of Arapaima agassizii (Valenciennes), a Rare Fish from Brazil (Osteoglossomorpha: Osteoglossidae). „Copeia”. Rocznik 2013 (1), s. 38–51, 2013. DOI: 10.1643/CI-12-013 (ang.). 
  5. Donald J. Stewart. A New Species of Arapaima (Osteoglossomorpha: Osteoglossidae) from the Solimões River, Amazonas State, Brazil. „Copeia”. Rocznik 2013 (3), s. 470–476, 2013. DOI: 10.1643/CI-12-017 (ang.). 
  6. Arapaima gigas. (ang.) w: Froese, R. & D. Pauly. FishBase. World Wide Web electronic publication. www.fishbase.org [dostęp 1 marca 2009]
  7. Froese, R. & D. Pauly: Family Arapaimidae - Bonytongues (ang.). FishBase. World Wide Web electronic publication. www.fishbase.org, 2008. [dostęp 1 marca 2009].
  8. a b Włodzimierz Załachowski: Ryby. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1997. ISBN 83-01-12286-2.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Mały słownik zoologiczny: ryby. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1976.
  2. Włodzimierz Załachowski: Ryby. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1997. ISBN 83-01-12286-2.
  3. Arapaima gigas. (ang.) w: Froese, R. & D. Pauly. FishBase. World Wide Web electronic publication. www.fishbase.org [dostęp 1 marca 2009]