Arbeitslager Fünfteichen

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

AL Fünfteichen – niemiecki obóz pracy (Arbeits Lager; AL), jedna z filii KL Groß-Rosen, utworzona w październiku 1943 roku w Fünfteichen (do 1936 r. Meleschwitz); dzisiaj Miłoszyce w gminie Jelcz-Laskowice.

Historia[edytuj]

Więźniowie tego obozu pracowali w zakładach zbrojeniowych "Friedrich Krupp-Bertha Werke" oraz innych przedsiębiorstwach, które brały udział przy rozbudowie tych zakładów.

Geneza tego obozu tkwi w obozie pracy Markstädt (Laskowice Oławskie), który zlikwidowano na początku lata 1943. Część jego więźniów wysłano do obozu koncentracyjnego na Pomorzu Gdańskim, do KL Stutthof i jego filii, a około 1000 pozostałych przeniesiono do Fünfteichen i zakwaterowano ich w 26 barakach.

Fragment listu więźnia z końca 1944 r., z adresem obozu w Fünfteichen; nadawca: Józef Tomaszewski, ur. 1923, z Łodzi, w KL Gross-Rosen nr 63851, blok 12.

Podobóz męski ulokowany został na obszarze 42 ha, przy linii kolejowej, która prowadziła do Wrocławia Głównego. Wzdłuż torów od strony Jelcza stało rzędem 6 bunkrów wartowniczych. Dookoła, w regularnych odstępach, stały na przemian drewniane wieże strażnicze i murowane bunkry wartownicze, w których załoga obozowego SS chowała się w trakcie nalotów. Obóz otoczony był dwoma rzędami płotów z siatki drucianej. Wewnętrzny płot był podłączony pod wysokie napięcie. Od środka ogrodzenie było wzmocnione zasiekami z drutu, a od zewnątrz rozwieszone były na siatce maty maskujące, które zakrywały obóz od środka. Do obozu można było dostać się dwiema bramami: jedną główną i drugą tą, którą więźniowie wychodzili do pracy. Między nimi ustawiono wartownie, a dalej 2 bloki dla esesmanów oraz większy dla komendanta obozu, którym był Otto Stoppel.

Każdy barak więzienny miał 40 m. długości i 8 m. szerokości. Były to parterowe budynki przeznaczone dla 200 więźniów każdy. Pośrodku każdego było miejsce na jadalnię. Po bokach znajdowały się sypialnie dla 100 osób każda.

Obozu pilnowało 200 esesmanów i 30 blokowych. Więźniowie wspominali miło jednego z blokowych – Jana Nowakowskiego, ponieważ zwracał się do nich przez "pan". Na rewir przeznaczono najpierw 4 bloki a potem dodatkowo 2.

21 stycznia 1945 zwołano w obozie ostatni apel więźniów. Rozdano im po kawałku chleba i kiełbasy. Kilka godzin później 800 więźniów pozostawiono w szpitalu, a 6 tysięcy więźniów zmuszono do wymarszu do obozu Groß-Rosen. W trakcie tzw. "marszu śmierci" Niemcy zamordowali około 2 tysięcy więźniów.

Arbeitslager Fünfteichen został wyzwolony ok. godz. 11 dn. 23 stycznia 1945 r. przez grupę zwiadu Armii Radzieckiej. Po ewakuacji grupy chorych byłych więźniów został on zamieniony przez Rosjan na obóz dla niemieckich jeńców wojennych, który funkcjonował do 1948 r. Ze względu na niedostępność jego terenu dla polskich mieszkańców, bliższych informacji na ten temat brak.

Teren obozu obecnie[edytuj]

Dzisiaj niewiele zachowało się z tego obozu. Blok komendantury obozu przy torach zamieniono na mieszkania, pozostałości baraku SS pełnią rolę budynku gospodarczego dla mieszkańców. Resztki żelbetowych bunkrów pozostały w polach, ale są mocno zniszczone. Widoczne jest 6 murowanych piętrowych baraków (ruiny siódmego są trudno dostrzegalne – został on wysadzony niewypałem bomby lotniczej przez miłoszycką młodzież w końcu lat 50.), zrujnowane 2 baseny przeciwpożarowe i ledwo widoczne ruiny kuchni obozowej. W niektórych miejscach widoczne są pozostałości żużlowych dróg obozowych.

Zobacz też[edytuj]

Bibliografia[edytuj]

Literatura uzupełniająca[edytuj]

  • Mieczysław Mołdawa, Gross-Rosen – obóz koncentracyjny na Śląsku, Wydawnictwo "Polonia" – Warszawa 1967 (strony 118 i 119)
  • Bokajło Wiesław, Proces narodowościowej transformacji Dolnoślązaków do początków XX wieku, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 1993.
  • A. Bułat, W.Dominik, "Aż stali się prochem i rozpaczą" – Krajowa Agencja Wydawnicza – Wrocław 1980

Linki zewnętrzne[edytuj]