Arwanici

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Arwanici (grec. Αρβανίτες), Arvanitika: Arbëreshë or Αρbε̰ρεσ̈ε̰) – nieuznawana oficjalnie przez rząd Grecji jako mniejszość narodowa lub etniczna ludność pochodzenia bałkańskiego, posługująca się językiem własnym, będącym dialektem języka albańskiego (a w zasadzie formą dialektu toskijskiego). Mimo zbliżonego języka, greccy Arwanici, oprócz grupy zamieszkałej w północno-zachodniej części kraju nie zgadzają się na wiązanie ich z narodowością albańską. Są wyznania grecko-prawosławnego. W przeszłości szczególnie mocno związani byli z żeglugą i handlem, dysponując flotyllami statków kupieckich, przystosowanych też do udziału w bitwach morskich. Uczestniczyli w greckich powstaniach i w bieżącym życiu gospodarczym i politycznym. Bez zaangażowania ich statków i okrętów oraz masowego udziału Arwanitów w walce wyzwoleńczej na lądzie stałym, nie byłoby możliwe odzyskanie przez Grecję niepodległości, dokonane w latach 1821-1832 [1] Od XIX wieku podlegają urzędowej hellenizacji. W okresach władzy dyktatorskiej, proces ten przybierał formy opresyjne. [2]

Niemiecka mapa etnograficzna (1897)
Niemiecka mapa etnograficzna Peloponezu (1890). Obszar zamieszkany przez Arwanitów zaznaczony na czerwono
1300-1350.

Zamieszkują przede wszystkim wsie i małe miejscowości w Attyce. Występują również na Peloponezie, Beocji, w Epirze i innych obszarach (patrz załączone mapy etnograficzne).

Liczebność[edytuj | edytuj kod]

Podanie dokładnych statystyk na temat aktualnej liczebności Arwanitów oraz ich demografii jest problematyczne. Z jednej strony proces ich autoidentyfikacji jest zjawiskiem stosunkowo późnym i wtórnym, z drugiej strony, wszystkie rządy Grecji, dążąc do hellenizacji prawosławnych mniejszości etnicznych w Grecji, ograniczały prawa do autoidentyfikacji, m.in. nadając nazwę oficjalną "Grek albanofoński". Asymilacja nasiliła się w czasie industrializacji Grecji i masowej migracji ludności ze wsi do miast. W wielokulturowych aglomeracjach ewolucja tożsamości jest zjawiskiem szybkim. Ponadto w Grecji przebywa stale znaczna lecz bliżej nieokreślona liczba emigrantów ekonomicznych z Albanii, przy czym głównie jest to emigracja świeża i to z południowych prowincji Albanii, gdzie mówi się językiem zbieżnym z Arvanitiką.

  • 1928 według spisu powszechnego: 18 773 obywateli autoidentyfikujących się jako "Albanofoni", mówiących Arwanitiką
  • 1951 według spisu powszechnego: 22 736 "Albanofonów".
  • Furikis (1934): w przybliżeniu 70 000 Arwanitów zamieszkałych w rejonie Attyki
  • Trudgill/Tzavaras (1976/77): w przybliżeniu 140 000 w Attyce i Beocji razem wziętych
  • Sasse (1991): w przybliżeniu 50 000 mówiących Arwanitiką w całej Grecji.
  • Ethnologue, 2000: 150 000 Arwanitów zamieszkałych w 300 wsiach.
  • Federal Union of European Nationalities, 1991: 95 000 "Albańczyków w Grecji" (MRG 1991: 189)

Tymczasem, zdaniem Greków, Albańczyk to osoba urodzona w Albanii lub której rodzice urodzili się w Albanii i przy tym nie wywodzą się z licznej greckiej mniejszości narodowej, kraju sąsiada. Ewentualnie Albańczyk to mieszkaniec Grecji, ale z pogranicza albańskiego. Natomiast Arwanici to potomkowie rodzin, które o kilkaset lat wcześniej przybyły do Grecji z Albanii, niemniej uległy już naturalnej, pełnej asymilacji. Niemal każdy Grek pochodzi z jakiejś specyficznej grupy językowej i kulturowej, a Arwanici, zdaniem Greków, są właśnie jedną z wielu takich grup.

Wybitni Arwanici nowożytnego państwa greckiego[edytuj | edytuj kod]

Uczestnicy powstania 1821[edytuj | edytuj kod]

Prezydenci Republiki Grecji[edytuj | edytuj kod]

  • Pavlos Kounturiotis - admirał, następnie polityk
  • Teodoros Pagkalos - generał, dyktator

Premierzy Grecji[edytuj | edytuj kod]

  • Ktisos Tzawelas
  • Georgios Kountouriotis
  • Antonios Kriezis (powstaniec 1821, następnie polityk)
  • Athanasios Miaulis
  • Diomidis Kiriakos
  • Theodoros Pagkalos
  • Alexandros Korizis
  • Petros Voulgaris
  • Alexandros Diomidis-Kiriakos

Duchowieństwo współcześnie[edytuj | edytuj kod]

Politycy współcześnie[edytuj | edytuj kod]

Inne dziedziny, współcześnie[edytuj | edytuj kod]

  • Irene Papas, czołowa aktorka dramatyczna powojennej Grecji


Przypisy

  1. 1821 Η ΓΕΝΝΗΣΗ ΕΝΟΣ ΕΘΝΟΥΣ-ΚΡΑΤΟΥΣ - uniwersytecka praca zbiorowa, tomy Α,Β,Γ - wyd. Skai Biblio, Ateny 2010.
  2. Arwanici - raport Greckiego Komitetu Helsińskiego