Arcybiskup

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Na tę stronę wskazuje przekierowanie z „Abp”. Zobacz też: ABP.
Herb arcybiskupa metropolity (wersja z paliuszem, na taśmie pod tarczą znajduje się dewiza)
sutanna biskupa oraz arcybiskupa
strój chórowy biskupa oraz arcybiskupa

Arcybiskup (gr. αρχή, arché – pierwszeństwo, gr. επίσκοπος, epískopos – nadzorca, biskup) – tytuł honorowy lub urząd nadawany biskupom ważniejszych diecezji (archidiecezja), a także jako wyróżnienie samej osoby biskupa ("ad personam").

Pierwotnie arcybiskup był biskupem ważnego miasta, regionu, sprawując często pieczę duszpasterską nad całym krajem. Miał prawo przewodniczyć synodom podległych sobie biskupów, korygować ich prace, prowadzić wybory lub mianować i wyświęcać nowych biskupów w prowincji. W historii utworzyła się w ten sposób instytucja arcybiskupa metropolity.

Metropolitą prowincji rzymskiej jest papież.

Inne Kościoły[edytuj]

Oprócz Kościoła rzymskokatolickiego arcybiskupi istnieją także w Kościołach prawosławnym, luterańskim Szwecji, anglikańskim czy w Kościele starokatolickim Holandii.

W Kościołach Wschodnich metropolici mają znacznie więcej władzy: wpływ na wybór biskupów, tworzenie diecezji i inne, zachowują więc część pierwotnej struktury metropolitalnej (zob. arcybiskup większy).

Godności arcybiskupie[edytuj]

  • Metropolitabiskup stojący na czele metropolii, tj. stolicy prowincji kościelnej, obejmującej archidiecezję i diecezje (sufraganie), noszący paliusz (tylko na terenach, które mu podlegają - wyjątek stanowi papież, biskup Rzymu, który paliusz może nosić na całym świecie)
  • Arcybiskup sufragalny - arcybiskup stojący na czele archidiecezji, należącej do jakiejś metropolii, ale nią nie będąca (np. Archidiecezja Gaeta w metropolii Rzymu)
  • Arcybiskup rezydencjonalny - stoi na czele archidiecezji podlegającej bezpośrednio Stolicy Apostolskiej, jemu natomiast nie podlegają żadne sufraganie
  • Arcybiskup tytularnybiskup stojący na czele nieistniejącej obecnie diecezji (diecezja historyczna), pełniący najczęściej służbę w dyplomacji (nuncjusze apostolscy), w kurii rzymskiej lub wyróżniony (przez papieża) arcybiskup ad personam np. abp Hoser, biskup diecezji warszawsko - praskiej

Polscy arcybiskupi[edytuj]

Arcybiskupi katoliccy[edytuj]

  1. Mirosław Adamczyk – tytularny Otriculum, nuncjusz apostolski
  2. Stanisław Budzik – metropolita lubelski
  3. Wacław Depo – metropolita częstochowski
  4. Andrzej Dzięga – metropolita szczecińsko-kamieński
  5. Stanisław Dziwisz – metropolita krakowski, kardynał
  6. Stanisław Gądecki – metropolita poznański, przewodniczący KEP
  7. Sławoj Leszek Głódź – metropolita gdański
  8. Marian Gołębiewski – senior wrocławski
  9. Józef Górzyński – koadiutor warmiński
  10. Zenon Grocholewski – prefekt senior Kongregacji ds. Edukacji Katolickiej, kardynał
  11. Henryk Gulbinowicz – senior wrocławski, kardynał
  12. Henryk Hoser – "ad personam", ordynariusz warszawsko-praski
  13. Juliusz Janusz – tytularny Caprulae, nuncjusz apostolski
  14. Marek Jędraszewski – metropolita łódzki, wiceprzewodniczący KEP
  15. Józef Kowalczyk – senior gnieźnieński, prymas senior
  16. Konrad Krajewski – tytularny Beneventu, jałmużnik papieski
  17. Józef Kupny – metropolita wrocławski
  18. Jan Paweł Lenga – "ad personam" senior karagandyjski
  19. Franciszek Macharski – senior krakowski, kardynał
  20. Jan Martyniak – senior przemysko-warszawski
  21. Józef Michalik – senior przemyski
  22. Henryk Muszyński – senior gnieźnieński, prymas senior
  23. Alfons Nossol – "ad personam" senior opolski
  24. Henryk Józef Nowacki – tytularny Blery, nuncjusz apostolski
  25. Edward Nowak – tytularny Luni, sekretarz senior Kongregacji ds. Świętych
  26. Stanisław Nowak – senior częstochowski
  27. Kazimierz Nycz – metropolita warszawski, kardynał
  28. Edward Ozorowski – metropolita białostocki
  29. Juliusz Paetz – senior poznański
  30. Jan Pawłowski – tytularny Sejn, nuncjusz apostolski
  31. Edmund Piszcz – senior warmiński
  32. Wojciech Polak – metropolita gnieźnieński, prymas Polski
  33. Eugeniusz Popowicz – metropolita przemysko-warszawski
  34. Bolesław Pylak – senior lubelski
  35. Stanisław Ryłko – przewodniczący Papieskiej Rady ds. Świeckich, kardynał
  36. Wiktor Skworc – metropolita katowicki
  37. Marek Solczyński – tytularny Cezarei Mauretańskiej, nuncjusz apostolski
  38. Adam Szal – metropolita przemyski
  39. Stanisław Szymecki – senior białostocki
  40. Szczepan Wesoły – tytularny Dragonary
  41. Stanisław Wielgus – tytularny Viminacium
  42. Marek Zalewski – tytularny Africa, nuncjusz apostolski
  43. Wojciech Załuski – tytularny Diocleziany, nuncjusz apostolski
  44. Wojciech Ziemba – metropolita warmiński
  45. Damian Zimoń – senior katowicki
  46. Zygmunt Zimowski – "ad personam", przewodniczący Papieskiej Rady ds. Duszpasterstwa Służby Zdrowia
  47. Władysław Ziółek – senior łódzki

Arcybiskupi prawosławni[edytuj]

  1. Abel (Popławski) – ordynariusz lubelsko-chełmski
  2. Adam (Dubec) – ordynariusz przemysko-nowosądecki
  3. Jakub (Kostiuczuk) – ordynariusz białostocko-gdański
  4. Jeremiasz (Anchimiuk) – ordynariusz wrocławsko-szczeciński
  5. Sawa (Hrycuniak) – metropolita warszawski i całej Polski
  6. Szymon (Romańczuk) – ordynariusz łódzko-poznański

Zobacz też[edytuj]