Arcybiskup

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Na tę stronę wskazuje przekierowanie z „Abp”. Zobacz też: ABP.
Herb arcybiskupa metropolity (wersja z paliuszem, na taśmie pod tarczą znajduje się dewiza)
Sutanna biskupa oraz arcybiskupa
Strój chórowy biskupa oraz arcybiskupa

Arcybiskup (gr. αρχή, arché – pierwszeństwo, gr. επίσκοπος, epískopos – nadzorca, biskup) – tytuł honorowy lub urząd nadawany biskupom ważniejszych diecezji (archidiecezja), a także jako wyróżnienie samej osoby biskupa (ad personam).

Pierwotnie arcybiskup był biskupem ważnego miasta czy regionu, sprawując często pieczę duszpasterską nad całym krajem. Miał prawo przewodniczyć synodom podległych sobie biskupów, korygować ich prace, prowadzić wybory lub mianować i wyświęcać nowych biskupów w prowincji. W historii utworzyła się w ten sposób instytucja arcybiskupa metropolity.

Metropolitą prowincji rzymskiej jest papież.

Inne Kościoły[edytuj | edytuj kod]

Oprócz Kościoła rzymskokatolickiego arcybiskupi istnieją także w Kościołach prawosławnym, luterańskim Szwecji, anglikańskim, Kościele starokatolickim Holandii.

W Kościołach Wschodnich metropolici mają znacznie więcej władzy: wpływ na wybór biskupów, tworzenie diecezji i inne, zachowują więc część pierwotnej struktury metropolitalnej (zob. arcybiskup większy).

Godności arcybiskupie[edytuj | edytuj kod]

  • Metropolitabiskup stojący na czele metropolii, tj. stolicy prowincji kościelnej, obejmującej archidiecezję i diecezje (sufraganie), noszący paliusz (tylko na terenach, które mu podlegają – wyjątek stanowi papież, biskup Rzymu, który paliusz może nosić na całym świecie)
  • Arcybiskup sufragalny – arcybiskup stojący na czele archidiecezji, należącej do jakiejś metropolii, ale nią nie będąca (np. Archidiecezja Gaeta w metropolii Rzymu)
  • Arcybiskup rezydencjonalny – stoi na czele archidiecezji podlegającej bezpośrednio Stolicy Apostolskiej, jemu natomiast nie podlegają żadne sufraganie
  • Arcybiskup tytularnybiskup stojący na czele nieistniejącej obecnie diecezji (diecezja historyczna), pełniący najczęściej służbę w dyplomacji (nuncjusze apostolscy), w kurii rzymskiej lub wyróżniony (przez papieża) arcybiskup ad personam np. abp Hoser, biskup diecezji warszawsko-praskiej

Polscy arcybiskupi[edytuj | edytuj kod]

Arcybiskupi katoliccy[edytuj | edytuj kod]

  1. Mirosław Adamczyk – tytularny Otriculum, nuncjusz apostolski
  2. Stanisław Budzik – metropolita lubelski
  3. Wacław Depo – metropolita częstochowski
  4. Andrzej Dzięga – metropolita szczecińsko-kamieński
  5. Stanisław Dziwisz – senior krakowski, kardynał
  6. Stanisław Gądecki – metropolita poznański, przewodniczący KEP
  7. Sławoj Leszek Głódź – metropolita gdański
  8. Marian Gołębiewski – senior wrocławski
  9. Józef Górzyński – metropolita warmiński
  10. Zenon Grocholewski – prefekt senior Kongregacji ds. Edukacji Katolickiej, kardynał
  11. Henryk Gulbinowicz – senior wrocławski, kardynał
  12. Henryk Hoser – „ad personam”, ordynariusz warszawsko-praski
  13. Juliusz Janusz – tytularny Caprulae, nuncjusz apostolski
  14. Marek Jędraszewski – metropolita krakowski, wiceprzewodniczący KEP
  15. Andrzej Józwowicz – tytularny Lauriacum, nuncjusz apostolski
  16. Józef Kowalczyk – senior gnieźnieński, prymas senior
  17. Konrad Krajewski – tytularny Beneventum, jałmużnik papieski
  18. Józef Kupny – metropolita wrocławski
  19. Jan Paweł Lenga – „ad personam” senior karagandyjski
  20. Jan Martyniak – senior przemysko-warszawski
  21. Józef Michalik – senior przemyski
  22. Henryk Muszyński – senior gnieźnieński, prymas senior
  23. Alfons Nossol – „ad personam” senior opolski
  24. Henryk Józef Nowacki – tytularny Blery, nuncjusz apostolski
  25. Edward Nowak – tytularny Luni, sekretarz senior Kongregacji ds. Świętych
  26. Stanisław Nowak – senior częstochowski
  27. Kazimierz Nycz – metropolita warszawski, kardynał
  28. Edward Ozorowski – senior białostocki
  29. Juliusz Paetz – senior poznański
  30. Jan Pawłowski – tytularny Sejn, nuncjusz apostolski
  31. Edmund Piszcz – senior warmiński
  32. Wojciech Polak – metropolita gnieźnieński, prymas Polski
  33. Eugeniusz Popowicz – metropolita przemysko-warszawski
  34. Bolesław Pylak – senior lubelski
  35. Grzegorz Ryś – metropolita łódzki
  36. Stanisław Ryłko – archiprezbiter bazyliki Matki Bożej Większej, kardynał
  37. Wiktor Skworc – metropolita katowicki
  38. Marek Solczyński – tytularny Cezarei Mauretańskiej, nuncjusz apostolski
  39. Waldemar Sommertag – tytularny Traiectum ad Mosamj, nuncjusz apostolski
  40. Adam Szal – metropolita przemyski
  41. Stanisław Szymecki – senior białostocki
  42. Szczepan Wesoły – tytularny Dragonary
  43. Stanisław Wielgus – tytularny Viminacium
  44. Tadeusz Wojda – metropolita białostocki
  45. Marek Zalewski – tytularny Africa, nuncjusz apostolski
  46. Wojciech Załuski – tytularny Diocleziany, nuncjusz apostolski
  47. Wojciech Ziemba – senior warmiński
  48. Damian Zimoń – senior katowicki
  49. Władysław Ziółek – senior łódzki

Arcybiskupi prawosławni[edytuj | edytuj kod]

  1. Abel (Popławski) – ordynariusz lubelsko-chełmski
  2. Grzegorz (Charkiewicz) – bielski, wikariusz diecezji warszawsko-bielskiej
  3. Jakub (Kostiuczuk) – ordynariusz białostocko-gdański
  4. Jerzy (Pańkowski) – ordynariusz wrocławsko-szczeciński, prawosławny ordynariusz Wojska Polskiego
  5. Paisjusz (Martyniuk) – ordynariusz przemysko-gorlicki
  6. Sawa (Hrycuniak) – metropolita warszawski i całej Polski

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]