Aswa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Aswa
Асва
Częstotliwość Miesięcznik
Państwo  II Rzeczpospolita
Adres Wilno
Wydawca P. Radziuk
Organ prasowy Komunistyczna Partia Zachodniej Białorusi
Pierwszy numer 25 marca 1934
Ostatni numer 25 sierpnia 1934
Redaktor naczelny P. Radziuk
Stali współpracownicy Mikoła Zasim

Aswa (biał. Асва) – białoruskojęzyczne czasopismo humorystyczno-satyryczne ukazujące się legalnie w Wilnie od 25 marca do 25 sierpnia 1934 roku. Redagował i wydawał je student Uniwersytetu im. Stefana Batorego P. Radziuk na polecenie Komitetu Centralnego nielegalnej w Polsce Komunistycznej Partii Zachodniej Białorusi (KPZB)[1][2]. Periodyk stanowił nieoficjalny organ partii[3].

Czasopismo kontynuowało tradycję zamkniętego wcześniej przez polskie władze białoruskojęzycznego czasopisma „Małanka” oraz gazet „Biełaruskaja Hazieta” i „Litaraturnaja Staronka[1][2]. Na jego łamach wyrażane były poglądy radykalnie nastawionej części białoruskiej mniejszości narodowej w Polsce, przede wszystkim nizin społecznych, identyfikującej się z postulatami inteligencji i młodzieży związanej z KPZB[1]. Jako swój cel deklarowało „pogłębienie społecznej i narodowej świadomości mas pracujących”[4]. Poruszało problemy kryzysu gospodarczego lat 30., zubożenia wsi[4][2], komentowało kwestie polityki wewnętrznej i zagranicznej[4]. Wyrażało sprzeciw wobec rozwoju narodowego socjalizmu w Niemczech i „polskiego szowinizmu[4][2]. Krytycznie odnosiło się do polityki rolnej polskiego rządu, przede wszystkim do chutoryzacji i „fetyszyzacji” kultury rolnej jako panaceum na wszystkie problemy wsi. Wchodziło w polemikę z częścią polskiej prasy[4]. Przeważającą formą obecną na łamach pisma była satyra[1] (np. rysunki o takim charakterze[2]), ale ukazywały się także: publicystyka obywatelska, wiersze, deklaracje w formie wierszowanej i prozą, grupowe pisma robotników[1][2]. Z czasopismem współpracowała grupa młodych pisarzy związanych ideologicznie z lewicowym ruchem robotniczym i wiejską biedotą[4] (m.in. Mikoła Zasim[5]).

Ogółem ukazało się 6 numerów[1][2]. Po ostatnim wydaniu pismo zostało zabronione przez polskie władze, a jego twórca skazany na 6 lat więzienia[4][2].

Oceny[edytuj | edytuj kod]

Zdaniem dr Małgorzaty Moroz, „Aswa” nie była czasopismem reprezentatywnym dla białoruskojęzycznej prasy w II Rzeczypospolitej; stanowiła raczej jej margines[3].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • У. А. Калеснік: «Асва». W: Рэдкал.: М. В. Біч і інш.: Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. T. 1: А — Беліца. Mińsk: „Biełaruskaja Encykłapiedyja” im. Piatrusia Brouki, 1993, s. 203–204. ISBN 5-85700-074-2. (biał.)
  • «Асва». W: Рэдкал.: Г.П.Пашкоў і інш.: Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. T. 2: Аршыца — Беларусцы. Mińsk: Biełaruskaja Encykłapiedyja, 1996, s. 22. ISBN 985-11-0061-7. (biał.)
  • Уладзімір Калеснік: Засім Мікола. W: Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.: Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. T. 3: Гімназіі — кадэнцыя. Mińsk: „Biełaruskaja Encykłapiedyja” im. Piatrusia Brouki, 1996, s. 409. ISBN 985-11-0041-2. (biał.)
  • Małgorzata Moroz: „Krynica”. Ideologia i przywódcy białoruskiego katolicyzmu. Wyd. 1. Białystok: Białoruskie Towarzystwo Historyczne, 2001, s. 230. ISBN 83-915029-0-2.