Avatar (film 2009)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Avatar (film))
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy filmu z 2009. Zobacz też: inne znaczenia słowa „awatar”.
Avatar
logo filmu
logo filmu
Gatunek science-fiction
akcja
dramat
Rok produkcji 2009
Data premiery Ziemia 18 grudnia 2009
Polska 25 grudnia 2009
Kraj produkcji  Stany Zjednoczone
 Nowa Zelandia
Język angielski
Czas trwania 162 min[1]
178 min (wersja rozszerzona)
Reżyseria James Cameron
Scenariusz James Cameron
Główne role Sam Worthington
Zoe Saldana
Sigourney Weaver
Michelle Rodríguez
Stephen Lang
Joel David Moore
Giovanni Ribisi
CCH Pounder
Muzyka James Horner
Zdjęcia Mauro Fiore
Scenografia Rick Carter
Robert Stromberg
Montaż John Refoua
Stephen E. Rivkin
James Cameron
Produkcja James Cameron
Jon Landau
Wytwórnia 20th Century Fox
Dune Entertainment
Ingenious Film Partners
Lightstorm Entertainment
Dystrybucja 20th Century Fox
Budżet $237 mln (szacowany)[2]
Kontynuacja Avatar 2[3]
Nagrody
3 z 9 Oscarów (najlepsza scenografia, zdjęcia, efekty specjalne)
2 z 4 Złotych Globów (najlepszy film dramatyczny, najlepszy reżyser)
Strona internetowa

Avataramerykański film z 2009 roku z gatunku science fiction. Twórcą, scenarzystą i reżyserem filmu jest James Cameron, który swój poprzedni film fabularny nakręcił 12 lat wcześniej. Film został stworzony w technice trójwymiarowej. Światowa premiera odbyła się 18 grudnia 2009, a do polskich kin trafił on 25 grudnia 2009. Avatar jest najbardziej dochodowym filmem w historii kina[4].

Produkcja[edytuj]

Wczesna wersja scenariusza Avatara powstała w 1995 roku, wtedy uznano jednak, że jego realizacja jest niemożliwa. Dopiero w 2005 Cameron znalazł odpowiednie narzędzia, by zrealizować przedsięwzięcie.

Zdjęcia do filmu realizowano od kwietnia do grudnia 2007, natomiast na postprodukcję przeznaczono 2 lata (Weta Digital), w trakcie których odbyło się kilka dodatkowych dni zdjęciowych.

Zdjęcia kręcono w następujących miejscach[5]:

Technika[edytuj]

Film został wydany w trzech wersjach: 2D (w formacie 2,39:1), cyfrowej 3D (2,39:1) oraz IMAX 3D (1,44:1).

W produkcji wykorzystano nowoczesne kamery 3D, wiernie naśladujące sposób, w jaki ludzkie oczy widzą przestrzeń, zmieniając odległość pomiędzy obiektywami różniącymi się kątem patrzenia.

Firma Weta Digital, główny twórca efektów specjalnych w filmie, stanęła przed zadaniem stworzenia sekwencji filmowych zawierających 800 w pełni wygenerowanych cyfrowo postaci, poruszających się w wystylizowanych, sztucznych środowiskach. Moc obliczeniowa wymagana do obróbki ujęć z filmu Avatar była większa niż jakiekolwiek zamówienie przyjęte do tej pory przez Weta, zwróciła się więc ona o pomoc do NVIDIA. Wspólnie opracowano nowy silnik przedobliczeniowy, nazwany PantaRay, pozwalający włączyć obliczenia o wysokiej wydajności do potoku produkcyjnego firmy Weta. Ujęcie z helikoptera pokazujące setki stworzeń lecących nad wodą z wielką zalesioną górą w tle zostało obliczone dzięki PantaRay w zaledwie półtora dnia.

Około 60% filmu to efekty CGI (ang. Computer Generated Imagery). Pojawiający się w filmie Na'vi zostali wykreowani przez komputer, który ruchy aktorów przetwarzał za pomocą technologii motion capture, po czym generował odpowiednie postacie. Do uzyskania tego efektu wykorzystano m.in. nowoczesną technikę Image Metrics.

Dochód[edytuj]

Obecnie film jest najbardziej dochodową produkcją, bez uwzględnienia inflacji. Jest to też pierwszy film, z którego zysk przekroczył granicę 2 miliardów dolarów. Wpływy z tytułu sprzedanych biletów na dzień 7 grudnia 2010 wynoszą 2 781 505 847 dolarów amerykańskich[6]. Film odebrał pierwsze miejsce należące do Titanica, którego reżyserem także jest James Cameron[7].

Według statystyk zamieszczonych na stronie internetowej Box Office Mojo, po uwzględnieniu inflacji film plasuje się na 14. miejscu pod względem przychodów w Stanach Zjednoczonych. Według tych statystyk najbardziej dochodowym filmem w USA pozostaje Przeminęło z wiatrem, którego zysk po przeliczeniu na dzisiejsze pieniądze ponad dwukrotnie przekracza przychód filmu Avatar[8].

Film pobił również rekord prędkości, jeśli chodzi o zarobek.

Szacowany budżet filmu wyniósł ok. 237 mln dolarów i w momencie premiery obraz ten był czwartym najdroższym filmem w historii kina (wraz z kosztami marketingu łączny koszt wprowadzenia go do kin szacuje się na 460 milionów $)[9]. Okazał się hitem kasowym – już w pierwszych 17 dniach wyświetlania zarobił na całym świecie ponad miliard dolarów[10].

Opis fabuły[edytuj]

Akcja filmu rozgrywa się od maja do sierpnia 2154 roku. Główny bohater, Jake Sully (Sam Worthington), to sparaliżowany od pasa w dół weteran. Po śmierci swego brata bliźniaka i ze względu na takie samo DNA, otrzymuje propozycję pracy w korporacji RDA w ramach programu Avatar, prowadzonego na księżycu gazowego giganta w układzie Alfa Centauri – Pandorze, zamieszkanym przez rasę humanoidalnych Na'vi. Z ich DNA skrzyżowanego z DNA ludzi hoduje się ciała zwane awatarami. Ludzki kontroler może zdalnie sterować i odczuwać takim ciałem. Na Pandorze Jake zostaje wrzucony w środek narastającego konfliktu między przybyszami z Ziemi a Na'vi, żyjącymi w pełnej harmonii z przyrodą.

Celem ludzi jest pozyskanie z Pandory bardzo drogiego minerału o nazwie unobtainiumnadprzewodnika, zachowującego swoje właściwości nawet w temperaturach pokojowych. Jake, jako awatar, razem z naukowcami: dr Grace Augustine (Sigourney Weaver), Normem Spellmanem (Joel Moore) oraz ich pilotem Trudy Chason (Michelle Rodríguez), wkracza do lasu w celu prowadzenia badań naukowych. W wyniku ataku dzikich stworzeń, zmuszony do ucieczki Sully odłącza się od reszty i przemierzając bujne lasy Pandory spotyka Neytiri (Zoe Saldana), córkę wodza lokalnego klanu Na'vi, która ratuje mu życie i widząc w nim wybrańca, przyprowadza go do osady Na'vi, znajdującej się w ogromnym drzewie. Sully okazuje się pierwszym wojownikiem (żołnierzem) obsługującym awatara, jakiego spotkali Na'vi. Zaintrygowany tym faktem wódz postanawia poznać lepiej przybysza. Decyzją matki, duchowej przywódczyni plemienia, Neytiri uczy Jake'a zwyczajów Na'vi.

Równocześnie Jake otrzymuje rozkaz od dowódcy ziemskiego obozu na Pandorze, aby zdobyć zaufanie Na'vi i przekonać ich do zmiany miejsca zamieszkania, gdyż pod ich drzewem znajdują się największe złoża unobtainium w promieniu 200 kilometrów od bazy RDA – korporacji zajmującej się wydobyciem minerału. Natomiast szef ochrony obozu zleca Jake'owi zbadanie dokładnej struktury drzewa oraz jego słabych punktów, by w razie braku porozumienia, móc zaatakować szybko i skutecznie. Nagrodą za wykonanie zadania ma być zapewnienie po powrocie na Ziemię operacji, która przywróci sprawność jego nóg.

Jake'owi udaje się zdobyć zaufanie Na'vi i wkrótce zostaje pełnoprawnym członkiem klanu. Z czasem też zakochuje się w Neytiri, która odwzajemnia jego uczucia i zostaje jego partnerką.

Ponieważ po upływie 3 miesięcy Jake'owi nie udaje się nakłonić Na'vi do opuszczenia drzewa, do akcji wkraczają buldożery i niszczą ważne dla Na'vi Domowe Drzewo. Jake próbuje interweniować, ale bezskutecznie. Miles znajduje w videoblogu Sully'ego informacje o tym, że ludzie nie mają tubylcom do zaoferowania nic, co mogłoby skłonić ich do opuszczenia swojej osady. Jake dostaje godzinę na przekonanie klanu, by się przesiedlili. Wyjawia wtedy Na'vi prawdę o swojej misji i zostaje przez nich uznany za zdrajcę. Awatary, jego i Grace, zostają uwięzione. Wojska Qurticha atakują drzewo – domy tubylców i powalają je, zabijając przy tym wodza klanu. Nowym wodzem zostaje Tsu'Tey. Przerażeni Na'vi uciekają do swego ostatniego azylu – Drzewa Dusz – najświętszego dla nich miejsca.

Tymczasem w bazie Ziemian, Jake wraz z przyjaciółmi również zostaje uznany za zdrajcę i uwięziony. Trudy, której od początku konfliktu nie podobają się działania ludzi, postanawia ich uwolnić. Podczas ucieczki pułkownik ciężko rani Augustine. Uciekinierzy postanawiają ukryć w worteksie (miejscu skoncentrowania lewitacji na skutek działania unobtainium) kontener, w którym mieści się laboratorium do badań naukowych i z niego łączyć się z ze swoimi awatarami. Sully, wiedząc że klan go nienawidzi, decyduje się ujarzmić najgroźniejszego drapieżnika na księżycu – Toruka. Według legend Toruk Makto (osoba ujeżdżająca Toruka) jest wielkim wojownikiem. Na'vi ponownie uznają go za wybrańca. Szamanka Na'vi wraz z Jakiem bezskutecznie próbują uratować umierającą Grace. Jake, jako Toruk Makto, jednoczy klany Pandory. Prosi on także wielką boginię Na'vi – Eywę – o pomoc w walce. Rozpoczyna się wojna.

Quaritch, widząc przygotowujących się do walki mieszkańców Pandory, postanawia zaatakować pierwszy i zniszczyć Drzewo Dusz. Wojna odbywa się w worteksie, czyli rejonie, w którym nie działają systemy samonaprowadzania rakiet. Walka jest krwawa, ginie wielu Na'vi, m.in. Tsu'Tey, a także ludzi, w tym Trudy. W obliczu klęski tubylców z pomocą przychodzi fauna Pandory, która przechyla szalę zwycięstwa na stronę Na'vi. Ostateczna walka toczy się między Quartichem i Jakiem. Po długich i męczących zmaganiach, gdy los Jake'a jest niemal przesądzony, ratuje go jego ukochana Neytiri, zabijając Milesa dwoma strzałami z łuku.

Jake stwierdza, że wojna dobiega końca. Na'vi wypędzają ludzi ze swego księżyca, pozwalając zostać tylko garstce wybranych. Jake postanawia na stałe przenieść swój umysł do ciała swego awatara, stając się tym samym jednym z Na'vi.

Język na'vi[edytuj]

 Osobny artykuł: Język na'vi.

Sztuczny język stworzony przez Paula Frommera, wykładowcę Marshall School of Business specjalnie na potrzeby filmu. Jego słownik z dnia na dzień się powiększa, trwają starania o uwolnienie języka, ponieważ jak dotąd gramatyka znana jest w całości jedynie jego twórcy.

Wpływ na psychikę[edytuj]

Po premierze filmu odnotowano przypadki depresji u widzów, pragnących żyć na Pandorze[11]. Brytyjski serwis „Telegraph” donosi o autorach blogów i mikroblogów nie mogących pogodzić się z faktem, że fantastyczny świat ukazany w obrazie Jamesa Camerona nie istnieje. Z tęsknoty za Pandorą, oraz niemożności bycia jednym z Na'vi niektórzy[11] młodzi ludzie mają rzekomo rozważać nawet popełnienie samobójstwa w nadziei, że po śmierci odrodzą się w świecie choć trochę podobnym do Pandory. Reżyser komentując te pogłoski zalecił wszystkim nieszczęśliwym „spacer w lesie i przypomnienie sobie przyrody, którą mamy tutaj”[12][13].

Nagrody[edytuj]

Obsada[edytuj]

Ścieżka dźwiękowa[edytuj]

  1. You Don't Dream in Cryo... – 6:09
  2. Jake Enters His Avatar World – 5:24
  3. Pure Spirits of the Forest – 8:49
  4. The Bioluminescence of the Night – 3:37
  5. Becoming One of "the People"/Becoming One with Neytiri – 7:43
  6. Climbing Up "Ikinimaya – The Path to Heaven" – 3:18
  7. Jake's First Flight – 4:49
  8. Scorched Earth – 3:32
  9. Quaritch – 5:01
  10. The Destruction of Hometree – 6:47
  11. Shutting Down Grace's Lab – 2:47
  12. Gathering All the Na'vi Clans for Battle – 5:14
  13. War – 11:21
  14. Leona LewisI See You (Theme from Avatar) – 4:20
  15. Into the Na'vi World (utwór bonusowy) – 1:35

Książka[edytuj]

12 stycznia 2010 odbyła się premiera książki Avatar Jamesa Camerona autorstwa Dirka Mathisona, zawierająca szczegółowe informacje na temat astronomii oraz geologii Pandory, kultury Na'vi, fauny i flory księżyca, technologii ziemskiej na Pandorze, oraz 13-stronicowy słownik języka Na'vi.

Kontynuacja[edytuj]

W styczniu 2011 James Cameron poinformował, że Avatar 2 najprawdopodobniej wejdzie do kin w okresie świąt Bożego Narodzenia 2014, a Avatar 3 w 2015[15]. Jednak w lipcu 2012 reżyser stwierdził, że nie ma szans na premierę Avatara 2 w 2014 roku i być może nastąpi ona dopiero w roku 2016[16]. Premierę przesunięto ze względu na skalę przedsięwzięcia. Ujawniono też, że akcja sequela Avatara będzie rozgrywać się w wodach oceanu księżyca Pandora, a w trzeciej części przeniesie się na inne planety[17]. Także w 2012 roku reżyser zdradził, że planuje film Avatar 4, który będzie prequelem Avatara[18].

Przypisy

  1. AVATAR rated 12A by the BBFC (ang.). www.bbfc.co.uk. [dostęp 2010-01-07]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  2. Bob Tourtellotte: "Avatar" midnight screenings pull in $3.5 mln (ang.). Reuters, 2009-12-18. [dostęp 2010-01-07].
  3. Ethan Anderton: Sam Worthington Apparently Signed for Two Avatar Sequels (ang.). 2009-11-30. [dostęp 2010-01-07].
  4. "Avatar" najbardziej dochodowym filmem w historii, filmweb.pl z 26.01.2010 [dostęp: 31.03.2016]
  5. Filming locations for Avatar (ang.). imdb.com. [dostęp 2009-09-13].
  6. All-Time Worldwide Box Office
  7. Weekend Report: ‘Avatar’ Breaks 'Titanic's Foreign Record – Box Office Mojo
  8. DOMESTIC GROSSES Adjusted for Ticket Price Inflation (ang.). Box Office Mojo. [dostęp 2010-12-06].
  9. Movie Budget Records (ang.). www.the-numbers.com. [dostęp 2010-01-07].
  10. Box Office: "Avatar" zarobił już ponad 1 mld dolarów – Film – WP.PL
  11. a b Amerykanie w depresji po "Avatarze" – Świat – Wiadomości – Radio ZET – Siła Muzyki – muzyka, wiadomości, rozrywka, konkursy, źródło informacji – kanały internetowe
  12. James Cameron Talks 'Avatar' Sequel, Deleted Sex Scenes – Movie News Story | MTV Movie News
  13. Avatar wywołuje depresję i myśli samobójcze – Strona – Galeria – Film – WP.PL
  14. a b c THE 82ND ACADEMY AWARDS 2010 (ang.). oscars.org. [dostęp 2016-02-28].
  15. Avatar 2 pod koniec 2014 roku
  16. "Avatar 2" może dopiero w 2016 roku?. Filmweb.pl, 29 lipca 2012.
  17. "Avatar 2" zanurkuje w oceanie Pandory. Filmweb.pl, 21 kwietnia 2010.
  18. "Avatar 4" będzie prequelem. Filmweb.pl, 9 września 2012.

Linki zewnętrzne[edytuj]