James Cameron

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
James Cameron
James Cameron (2010)
James Cameron (2010)
Prawdziwe imię i nazwisko James Francis Cameron
Data i miejsce urodzenia 16 sierpnia 1954
Kapuskasing, Kanada
Zawód reżyser, scenarzysta, producent, podróżnik
Współmałżonek pięciokrotnie żonaty:
  • Sharon Williams (1978–1984)
  • Gale Anne Hurd (1985–1989)
  • Kathryn Bigelow (1989–1991)
  • Linda Hamilton (1997–1999), córka Josephine Archer (ur. 15.02.1993)
  • Suzy Amis (od 2000), 3 córki: Claire i Quinn (ur. 04.04.2001) oraz Elizabeth Rose (ur. 29.12.2006)
Odznaczenia
Kawaler Orderu Orła Azteckiego (Meksyk)
Strona internetowa

James Francis Cameron (ur. 16 sierpnia 1954 w Kapuskasing, Ontario, Kanada) – kanadyjsko-amerykański reżyser, scenarzysta i producent filmowy, fizyk, inżynier, oceanolog i filantrop.

Wczesne lata[edytuj]

James Cameron urodził się w Kanadzie jako syn Shirley Lowe i Phillipa Camerona. Jego pra-pra-dziadek ze strony ojca wyemigrował z Balquhidder w Szkocji w 1825 roku[1]. Gdy miał 16 lat jego rodzina przeniosła się do Kalifornii w USA[2]. W trakcie studiów (fizyka i literatura angielska) na Kalifornijskim Uniwersytecie Stanowym (California State University, Fullerton College), wykorzystywał każdą okazję, aby odwiedzać uniwersyteckie archiwum filmowe. Zanim rozpoczął karierę reżysera, pracował m.in. jako kierowca ciężarówek i woźny w szkole[3].

Kariera[edytuj]

Filmami, które miały największy wpływ na jego karierę były: 2001: Odyseja kosmiczna Stanleya Kubricka[4] oraz Gwiezdne wojny George’a Lucasa[5]. Jego pierwszym filmem był Xenogenesis zrealizowany w 1978 roku za pożyczone pieniądze[6]. Zainteresował się nim wówczas znany reżyser horrorów – Roger Corman. Zaangażował on Camerona do pracy w wytwórni New World Pictures, dla której projektował scenografię do filmu Battle Beyond the Stars (1980) Jimmy’ego T. Murakami[6]. Później pracował m.in. jako asystent Johna Carpentera na planie Ucieczki z Nowego Jorku[7].

W 1981 roku James Cameron dostał szansę wyreżyserowania swojego pierwszego filmu kinowego. Włoski producent egipskiego pochodzenia Ovidio G. Assonitis zatrudnił go do realizacji filmu Pirania II: Latający mordercy. Jednak wskutek nieporozumień z nim Cameron nie ukończył filmu, który zresztą później spotkał się z negatywnymi recenzjami[8].

Pierwszym obrazem, który odniósł sukces, był Terminator z 1984 roku. Opowiadał on o przysłanym z przyszłości cyborgu, którego celem było zabicie matki nienarodzonego jeszcze przywódcy ruchu oporu przeciwko zbuntowanym maszynom. Cameron wyznał, że pomysł na ten film zrodził się w jego głowie podczas sennego koszmaru[9]. Film niespodziewanie odniósł duży sukces i szybko urósł do rangi pozycji kultowej. Po premierze pierwszej części Terminatora Harlan Ellison, pisarz science fiction pozwał Camerona do sądu za rzekome kopiowanie wątków fabularnych ze scenariuszy autorstwa Ellisona do serialu Po tamtej stronie (The Outer Limits). W ramach zadośćuczynienia Cameron zapłacił Ellisonowi odszkodowanie i umieścił jego nazwisko w napisach końcowych filmu (Acknowledgment to the works of Harlan Ellison)[10].

Cameron we wrześniu 1986 r.
Cameron promuje drugą część Obcego wraz z swoją ówczesną żoną Galle Ann Hurd

Szukając producentów, którzy sfinansowaliby Terminatora Cameron nawiązał kontakt z wytwórnią Brandywine Productions, która nie zdecydowała się na historię o cyborgu. Producenci odnieśli się jednak z uznaniem do wyobraźni Camerona i zaproponowali młodemu reżyserowi nakręcenie kontynuacji Obcego. Scenariusz napisany przez Camerona i sukces Terminatora utwierdziły ich w przekonaniu, że Kanadyjczyk jest odpowiednią osobą na to stanowisko[11]. Obcy – decydujące starcie odniósł podobny sukces jak część pierwsza i spotkał się z równie pozytywnym przyjęciem krytyki. Film doceniono za oryginalne podejście do tematu. Film Ridleya Scotta był mrocznym dreszczowcem, a Cameron zrealizował futurystyczny film wojenny. Chwalono także oryginalne pomysły, futuryzm i stronę plastyczną filmu.

Opromieniony sukcesami Terminatora i Obcego Cameron realizował kolejne obrazy – Otchłań, opowiadający o grupie płetwonurków, którzy odnajdują statek kosmiczny (zdjęcia zrealizowano w Gaffney w stanie Karolina Południowa) oraz Terminator 2: Dzień sądu, nakręcony za znacznie większy budżet i bardziej widowiskowy niż część pierwsza. Reżyser nie ograniczał się do filmów science fiction. Stworzył także remake francuskiej komedii sensacyjnej – Prawdziwe kłamstwa z 1994 roku.

Jednym z najsłynniejszych obrazów filmowych Jamesa Camerona jest film Titanic (1997), który wyreżyserował według własnego scenariusza. Film zdobył 11 Oscarów, w tym za „Najlepszy film” i dla „Najlepszego reżysera”.

Po Titanicu James Cameron zaprzestał reżyserii filmów w ramach technicznych możliwości kina konwencjonalnego, skupiając się na podwodnych filmach dokumentalnych, tworzonych w technologii IMAX 3D. Dzięki nim przygotował się do realizacji dwóch dużych produkcji fabularnych w technologii 3D – będącego jego powrotem po latach Avatara (2009), który wyreżyserował i do którego napisał scenariusz oraz Sanctum (2011), którego był producentem. Avatar i Titanic są najbardziej dochodowymi filmami w historii kina. W sumie obrazy Jamesa Camerona zarobiły ponad dwa mld dolarów w Ameryce Północnej i ok. 6 mld euro na świecie[12].

Charakterystyka twórczości[edytuj]

Jego przedsięwzięcia są zwykle – pomimo przekraczania terminarza i budżetu – kasowe i odnoszą sukcesy komercyjne. Cameron jest z zamiłowania miłośnikiem techniki. Stąd też najczęściej poruszaną przez tego reżysera tematyką są relacje pomiędzy człowiekiem a światem maszyn i technologii. Nowoczesna technologia często w jego dziełach staje się dla człowieka zarówno zgubą, jak w Terminatorze, jak i bronią (Obcy – decydujące starcie). Zauważalne są wątki pro-ekologiczne (przede wszystkim Avatar). Często pojawiają się silne postacie kobiece (Ellen Ripley z Obcych, Sarah Connor z Terminatora, Neytiri z Avatara).

Niezrealizowane projekty[edytuj]

Jednym z planowanych, ale niezrealizowanych przez Jamesa Camerona filmów była ekranizacja powieści Michaela Crichtona Park Jurajski. Ubiegł go jednak Steven Spielberg[13]. Innym jego niedoszłym projektem był film o Spider-Manie (ostatecznie nakręcony przez Sama Raimiego)[14] oraz planecie małp (który ostatecznie nakręcił Tim Burton).

Obecnie pracuje nad kolejnymi częściami filmu Avatar[15].

Działalność pozafilmowa[edytuj]

Cameron interesuje się również oceanologią i wyprawami do głębin oceanicznych. Podczas realizacji filmu Titanic schodził do wraku statku kilkadziesiąt razy. 26 marca 2012 roku przedsięwziął drugie w historii zejście na dno Rowu Mariańskiego[16]. Jako pierwszy człowiek w historii przebywał tam w samotności. Spędził tam około pięciu godzin. Wcześniej dokonali tego wspólnie Don Walsh i Jacques Piccard w 1960 roku.

James Cameron pracuje dla NASA, angażuje się w budowę urządzeń, które mogą pomóc skolonizować Marsa[17]. Wygłaszał również przemówienia dla Mars Society[18][19].

James Cameron jest obywatelem kanadyjskim. Starał się o obywatelstwo amerykańskie, ale wycofał swój wniosek w 2004 roku, po wygranych przez George’a W. Busha wyborach prezydenckich[2]. 4 maja 2012 roku przeszedł na weganizm, głównie z powodów ekologicznych[20].

Filmografia[edytuj]

Rok Tytuł Reżyser Scenarzysta Producent Uwagi
1978 Xenogenesis T T T film krótkometrażowy
1981 Pirania II: Latający mordercy (Piranha II: The Spawning) T
1984 Terminator T T
1985 Rambo II T
1986 Obcy – decydujące starcie (Aliens) T T
1989 Otchłań (Abyss) T T
1991 Terminator 2: Dzień sądu (Terminator 2: Judgment day) T T T
1991 Na fali (Point Break) T
1994 Prawdziwe kłamstwa (True Lies) T T T
1995 Dziwne dni (Strange Days) T T
1996 T2 3-D: Battle Across Time T T T reżyserowany wspólnie z Johnem Bruno i Stanem Winstonem krótkometrażowy sequel Terminatora 2 dla parku rozrywki Universal
1997 Titanic T T T Oscar za Najlepszą reżyserię i Najlepszy scenariusz
2000 Cień anioła (Dark Angel) T T
2002 Solaris T Na podstawie powieści Stanisława Lema
2008 Terminator: Kroniki Sary Connor (Terminator: The Sarah Connor Chronicles) T T serial TV
2009 Avatar T T T

Filmy dokumentalne[edytuj]

Nagrody i odznaczenia[edytuj]

Odznaczenia[edytuj]

Nagrody[edytuj]

Terminator[edytuj]

Obcy – decydujące starcie[edytuj]

  • Nagroda Saturn w kategorii najlepszy film science fiction
  • Nagroda Saturn w kategorii najlepszy scenarzysta
  • Nagroda Saturn w kategorii najlepszy reżyser
  • Nagroda Hugo za najlepszą prezentację dramatyczną

Otchłań[edytuj]

  • Nagroda Saturn w kategorii najlepszy film science fiction (Nominacja)
  • Nagroda Saturn w kategorii najlepszy scenarzysta
  • Nagroda Saturn w kategorii najlepszy reżyser (Nominacja)
  • Nagroda Hugo za najlepszą prezentację dramatyczną (Nominacja)

Terminator 2: Dzień sądu[edytuj]

  • Nagroda Saturn w kategorii najlepszy film science fiction
  • Nagroda Saturn w kategorii najlepszy scenarzysta (Nominacja)
  • Nagroda Saturn w kategorii najlepszy reżyser
  • MTV Movie Awards

Prawdziwe kłamstwa[edytuj]

Titanic[edytuj]

Avatar[edytuj]

Ciekawostki[edytuj]

  • W uznaniu dla jego działalności na rzecz ochrony środowiska odkryty w 2013 roku gatunek żaby został nazwany Pristimantis jamescameroni[23].
  • W czerwcu 2013 brytyjski projektant okładek płyt rockowych, Roger Dean oskarżył Camerona o plagiat. Krajobrazy z filmu Avatar miały przypominać obrazy wykonane przez Deana na okładkach płyt. Dean przegrał jednak sprawę[24].
  • W trakcie podróży do Japonii towarzyszył Stanowi Winstonowi, specowi od efektów specjalnych pracującemu właśnie przy filmie science fiction Predator. Winston pokazał Cameronowi szkice koncepcyjne przedstawiające postać kosmity do filmu. Cameron stwierdził wówczas że „zawsze chciał zobaczyć coś z żuchwami”. Winston przychylił się do tej koncepcji[25].

Przypisy

  1. The Futurist: The Life and Films of James Cameron (ang.). The New York Times Company, 2016. [dostęp 2016-03-08].
  2. a b Dana Goodyear: Man of Extremes: The Return of James Cameron (ang.). newyorker.com, 26 października 2009. [dostęp 26 marca 2012].
  3. James Cameron Biography by FilmMakers Magazine (ang.). Filmmakers.com, 2011-12-20. [dostęp 2010-08-27].
  4. James Cameron Interview - Academy of Achievement (ang.). achievement.org. [dostęp 2015-12-25].
  5. James Cameron's New 3-D Epic Could Change Film Forever.
  6. a b Magdalena Tyrka: James Cameron – Biografia, Życiorys, Zdjęcia (pol.). kultura.dlastudenta.pl. [dostęp 2015-12-19].
  7. Klub Miłośników Filmu – Ucieczka z Nowego Jorku (pol.). film.org.pl, 2010-02-05. [dostęp 2015-12-19].
  8. Klub Miłośników Filmu I F/X - TERMINATOR.
  9. Krzysztof Dulny: Klub Miłośników Filmu – Director's cut – The Terminator (pol.). film.org.pl. [dostęp 2015-12-19].
  10. Klub Miłośników Filmu I F/X - TERMINATOR.
  11. Klub Miłośników Filmu I F/X – OBCY – DECYDUJĄCE STARCIE – menu:. film.org.pl, 2004-05-15. [dostęp 2015-12-06].
  12. James Cameron Movie Box Office Results (ang.). boxofficemojo.com. [dostęp 2015-12-19].
  13. Park Jurajski: James Cameron chciał dinozaurów i obcych (pol.). film.wp.pl, 2012-09-13. [dostęp 2015-12-19].
  14. King of the World: The Complete Works of James Cameron. „Total Film (dodatek specjalny)” (ang.). Cytat: After the success of The Terminator, Cameron was announced as writer and director of a $60 m big-screen adaptation of the comic book classic. But thanks to a tangled web of litigation, studio bankrupticies, and wrangling over screenplay credits, that movie never saw light... What remains, however, is Cameron's tantalising 47-page Spidey 'scriptment', a compacted screenplay-cum-narrative that mapped out his entire film in brief... Koepp's first draft is taken often word-for-word from Cameron's story, though later versions were heavily rewritten by numerous screenwriters. Despite this – and much to Cameron's chagrin – Koepp's name is the only one on the screenplay. 
  15. Sequele „Avatara” poruszą ważne problemy współczesnego świata (pol.). filmweb.pl, 2014-08-21. [dostęp 2015-12-19].
  16. Rebecca Morelle: James Cameron back on surface after deepest ocean dive (ang.). bbc.co.uk, 2012-03-26. [dostęp 2015-12-19].
  17. James Cameron pracuje dla NASA (pol.). tvp.pl, 2011-04-02. [dostęp 2015-12-19].
  18. Mars Society Conference August 1999 Roll-9 (ang.). freemars.org. [dostęp 2015-12-19].
  19. James Cameron tells of plans for MARS miniseries & IMAX 3D!!! (ang.). aintitcool.com, 1999-08-15. [dostęp 2015-12-19].
  20. AMA z Jamesem Cameronem (ang.). Reddit. [dostęp 2014-08-10].
  21. President Ernesto Zedillo decorated Canadian movie director James Cameron (ang.). presidencia.gob.mx, 26 października 1998. [dostęp 26 marca 2012].
  22. Mexico gives Cameron another titanic award (ang.). deseretnews.com, 27 października 1998. [dostęp 26 marca 2012].
  23. Sergio Prostak: Two New Frog Species Discovered in Venezuela, One Named after James Cameron (ang.). sci-news.com, 2013-11-04. [dostęp 2015-12-19].
  24. Aaron Couch: James Cameron Wins 'Avatar' Idea Theft Lawsuit Against Artist (ang.). hollywoodreporter.com, 2014-09-17. [dostęp 2015-12-19].
  25. John McTiernan, Kevin Peter Hall, Arnold Schwarzenegger, Joel Silver, John Davis, Jim Thomas, John Thomas (2001). If It Bleeds We Can Kill It: The Making of Predator. AMC.

Linki zewnętrzne[edytuj]