Azem Hajdari

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Azem Hajdari
ilustracja
Data i miejsce urodzenia 11 marca 1963
Tropoja
Data i miejsce śmierci 12 września 1998
Tirana
Przynależność polityczna Demokratyczna Partia Albanii
podpis
Odznaczenia
Order Skanderbega (Albania)
Order Nderi i Kombit
Grób Azema Hajdariego

Azem Hajdari (ur. 11 marca 1963 w Tropoi, zm. 12 września 1998 w Tiranie) – albański polityk.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Pochodził z jednego z najbardziej zacofanych obszarów Albanii – okręgu Tropoja. Po ukończeniu w 1993 studiów filozoficznych, dwa lata później podjął studia prawnicze na Uniwersytecie Tirańskim, a w 1996 odbył studia podyplomowe z zakresu bezpieczeństwa i obronności w Garmisch-Partenkirchen.

W 1990 jako student filozofii na Uniwersytecie Tirańskim zaangażował się w demonstracje studentów, domagających się usunięcia imienia Envera Hoxhy jako patrona uczelni[1]. Na spotkaniu delegacji protestujących z ówczesnym przywódcą partii komunistycznej – Ramizem Alią to Hajdari przedstawiał postulaty protestujących, w tym postulat przywrócenia pluralizmu politycznego. W grudniu 1990 znalazł się wśród współzałożycieli pierwszej partii opozycyjnej – Demokratycznej Partii Albanii i autorów pierwszego statutu partii[1]. Należał też do grona bliskich współpracowników Salego Berishy, pochodzącego z tego samego regionu. Na I Kongresie partii był jednym z kandydatów do stanowiska przewodniczącego, ale otrzymał zaledwie kilka głosów poparcia[1].

W kampanii przed pierwszymi wielopartyjnymi wyborami parlamentarnymi w 1991 zasłynął z wielu niekonwencjonalnych wypowiedzi – m.in. „Mamy w kraju milion komunistów, milion szpiegów i milion bezrobotnych”. Organ partii komunistycznejZëri i Popullit określał go mianem człowieka chorego psychicznie. Od 1991 nieprzerwanie zasiadał w parlamencie, stał się w tym czasie jednym z organizatorów ruchu związkowego. W latach 1992–1996 kierował komisją parlamentarną ds. porządku publicznego i nadzoru nad służbami specjalnymi.

Od 1995 był prezesem klubu sportowego Vllaznia Szkodra, a także przewodniczącym Albańskiej Federacji Sztuk Walki.

18 września 1997 w czasie sesji parlamentu deputowany partii socjalistycznej Gafurr Mazrreku, którego Hajdari obraził dzień wcześniej strzelił do niego kilkakrotnie w budynku parlamentu. Hajdari przeżył zamach, ale został ranny.

Okoliczności śmierci[edytuj | edytuj kod]

12 września 1998, kiedy wychodził wraz z ochroniarzami z siedziby Demokratycznej Partii Albanii w Tiranie został ostrzelany z samochodu zaparkowanego na sąsiedniej ulicy. Hajdari trafiony dwukrotnie zginął na miejscu, podobnie jak jego ochroniarz Besim Cerja, drugi Zenel Neza został ciężko ranny. Z ran zmarł także jeden z zamachowców. Śmierć Hajdariego, określanego przez prasę Albańskim Wałęsą doprowadziła do ulicznych demonstracji i ataku zwolenników Hajdariego na siedzibę Prezesa Rady Ministrów w Tiranie.

Ustalenie winnych śmierci Hajdariego było b. trudne wskutek zaniedbań policji, która nie zabezpieczyła w odpowiedni sposób miejsca przestępstwa. Zginęły rzeczy osobiste zamordowanego, w tym telefon komórkowy, z którego rozmawiał kilka minut przed śmiercią. Winnymi śmierci Hajdariego uznano grupę, kierowaną przez Fatmira Haklaja i Jaho Salihiego (Mulosmaniego), który w 2001 przed sądem w Tiranie przyznał się do udziału w zabójstwie. Prasa albańska sugerowała, że Hajdari brał udział w nielegalnym handlu bronią z Kosowem i padł ofiarą jednej z grup przestępczych, zaangażowanych w podobny proceder. W kwietniu 2018 jeden ze skazanych za udział w zamachu, Ismet Haxhia oświadczył, że Hajdari zginął przez przypadek, a prawdziwym celem zamachu miał być Sali Berisha[2].

Był żonaty, miał dwie córki. Po śmierci został uhonorowany tytułem Honorowego Obywatela Tirany i Orderem Skanderbega, a w 2002 Orderem Honor Narodu (alb. Nderi i Kombit). Imię Hajdariego noszą ulice w Tiranie i w Durrësie.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Fred Abrahams: Modern Albania: From Dictatorship to Democracy in Europe. NYU Press, 2016, s. 66. ISBN 978-1-4798-3809-7.
  2. Ismet Haxhia: Azem Hajdari u vra gabimisht, prita ishte për Sali Berishën, telegrafi.com, 4 marca 2018 [dostęp 2018-06-07] (alb.).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]