Bajkałówka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Bajkałówka
Sibirionetta formosa[1]
(Georgi, 1775)
Ilustracja
Samiec w szacie godowej
Ilustracja
Samica
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ptaki

Podgromada

Neornithes

Infragromada

ptaki neognatyczne

Rząd

blaszkodziobe

Rodzina

kaczkowate

Podrodzina

kaczki

Plemię

Anatini

Rodzaj

Sibirionetta
von Boetticher, 1929

Gatunek

bajkałówka

Synonimy
  • Anas formosa Georgi, 1775[2]
  • Nettion formosa (Georgi, 1775)[3]
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

     letnie lęgowiska

     przeloty

     zimowiska

Bajkałówka[5], cyraneczka bajkalska[6], cyranka bajkalska[3] (Sibirionetta formosa) – gatunek średniej wielkości wędrownego ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych (Anatidae).

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Jedyny przedstawiciel rodzaju Sibirionetta[5][7]. Nie wyróżnia się podgatunków[2][7].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Ptak ten zamieszkuje środkową i wschodnią Syberię oraz wybrzeża Bajkału. Zimuje głównie w Japonii, Korei Południowej i Chinach, rzadko na Tajwanie i w Hongkongu[2]. Sporadycznie pojawia się w Europie[8] oraz Ameryce Północnej.

W Polsce odnotowano bajkałówkę dwa razy w 2021 roku – od stycznia do marca przebywała na stawach Jamnik w Dolinie Baryczy (woj. dolnośląskie)[8], a 20 marca obserwowano ją w Popowie Kościelnym (woj. mazowieckie)[9]. W 2022 roku Komisja Faunistyczna Sekcji Ornitologicznej Polskiego Towarzystwa Zoologicznego wciągnęła bajkałówkę na Listę polskiej awifauny[10]. Wcześniejszą obserwację z maja 2019 roku z Redy (woj. pomorskie) uznano za pojaw nienaturalny (E w klasyfikacji AERC)[11].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Wygląd
Samiec w szacie godowej ma wierzch głowy czarny, boki głowy i szyi kremowe. Kremowa plama również u nasady dzioba. Przez oko pionowy zielony pas o metalicznym, opalizującym połysku przechodzący u góry w wygięty ku tyłowi półksiężyc. Pierś jasnobrązowa z ciemnymi plamkami, wierzch ciała brązowy, na łopatkach w kolorze ochry. Boki popielate z ciemniejszymi prążkami, lusterko zielone. Dziób sinoniebieski. Samica brązowa z ciemnym deseniem, u nasady dzioba wyraźna biała plama.
Wymiary średnie
długość ciała 39–43 cm, rozpiętość skrzydeł 65–75 cm[2]
masa ciała samca 360–520 g, samicy 402–505 g[2]

Ekologia[edytuj | edytuj kod]

Biotop
Różnorodne śródlądowe zbiorniki wodne.
Gniazdo
Zagłębienie wysłane suchymi roślinami i puchem. Znajduje się na ziemi w otwartym terenie, czasem w sporej odległości od wody.
Jaja
W ciągu roku wyprowadza jeden lęg, składając w maju–lipcu 6 do 9 jaj. Jaja są bladozielone o średnich wymiarach 48×35 mm i średniej masie 31 g.
Wysiadywanie, pisklęta
Jaja wysiadywane są przez samicę, która również sama wodzi przez 45–55 dni pisklęta.
Pożywienie
Rośliny wodne i lądowe oraz bezkręgowce.

Status[edytuj | edytuj kod]

W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody bajkałówka od 2011 roku uznawana jest za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern); wcześniej, od 1994 roku klasyfikowano ją jako gatunek narażony (VU, Vulnerable). Trend liczebności populacji uznawany jest za wzrostowy[4].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Anas formosa, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] [dostęp 2014-02-10] (ang.).
  2. a b c d e C. Carboneras, G. M. Kirwan (2014): Baikal Teal (Sibirionetta formosa). W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, E. de Juana (red.): Handbook of the Birds of the World Alive. Barcelona: Lynx Edicions, 2014. [dostęp 2014-09-28]. (ang.).
  3. a b Denis Lepage: Cyraneczka bajkalska (Anas formosa) Georgi, 1775. Avibase. [dostęp 2014-01-23].
  4. a b Sibirionetta formosa, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online] (ang.).
  5. a b Systematyka i nazwa polska za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Podrodzina: Anatinae Leach, 1820 - kaczki (wersja: 2020-01-10). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2020-04-13].
  6. P. Mielczarek & W. Cichocki. Polskie nazewnictwo ptaków świata. „Notatki Ornitologiczne”. Tom 40. Zeszyt specjalny, 1999. 
  7. a b F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Screamers, ducks, geese, swans. IOC World Bird List (v10.1). [dostęp 2020-04-13]. (ang.).
  8. a b wynik wyszukiwania: Anas formosa. [w:] Tarsiger.com [on-line]. [dostęp 2022-03-06]. (ang.).
  9. Orzeczenia z miesiąca: Luty. Komisja Faunistyczna Sekcji Ornitologicznej Polskiego Towarzystwa Zoologicznego. [dostęp 2022-03-06].
  10. Komisja Faunistyczna Sekcji Ornitologicznej Polskiego Towarzystwa Zoologicznego: Lista awifauny krajowej. Gatunki ptaków stwierdzone w Polsce – stan z 31.12.2021. [dostęp 2022-03-06].
  11. Dane archiwalne 2021. Komisja Faunistyczna Sekcji Ornitologicznej Polskiego Towarzystwa Zoologicznego. [dostęp 2022-03-06].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]