Korea Południowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
대한민국
大韓民國
Daehan Minguk

Republika Korei
Flaga Korei Południowej
Godło Korei Południowej
Flaga Korei Południowej Godło Korei Południowej
Dewiza: (kor.) 널리 인간세계을 이롭게 하라 (홍익인간)
(Przynieść korzyść wszystkim ludziom)
Hymn: Aegukga
(Pieśń miłości do Ojczyzny)
Położenie Korei Południowej
Język urzędowy koreański
Stolica Seul
Ustrój polityczny demokratyczny
Typ państwa republika prezydencka
Głowa państwa prezydent Park Geun-hye
Szef rządu premier Hwang Kyo-ahn
Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe
108. na świecie
99 720[1] km²
0,28%
Liczba ludności (2013)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
25. na świecie
51 064 841[2]
512 osób/km²
PKB (2014)
 • całkowite 
 • na osobę

1416,9 mld[3] USD
28 101[3] USD
PKB (PSN) (2014)
 • całkowite 
 • na osobę

1778,8 mld[3] USD
35 227[3] USD
Jednostka monetarna 1 won południowokoreański = 100 dzonów (KRW)
Niepodległość od Japonii
15 sierpnia 1945
Strefa czasowa UTC +9
Kod ISO 3166 KR
Domena internetowa .kr
Kod samochodowy ROK
Kod samolotowy HL
Kod telefoniczny +82
Mapa Korei Południowej

Republika Korei (kor. 대한민국, hancha 大韓民國, lat. Daehan Minguk/Taehan Minguk, skr. 한국; 韓國; Hanguk, Korea Południowa, wysłuchaj oryginalnej wymowy) – państwo w Azji, południowej części Półwyspu Koreańskiego powstałe po II wojnie światowej na terenach zajętych przez wojska USA. Republika Korei oficjalnie rości sobie pretensje do całego terytorium Korei.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Geografia Korei Południowej.

Ukształtowanie powierzchni[edytuj | edytuj kod]

Kraj górzysto-wyżynny. We wschodniej części, wzdłuż wybrzeża Morza Wschodniego (Morze Japońskie), ciągną się Góry Wschodniokoreańskie, zbudowane z prekambryjskich skał metamorficznych (głównie łupki) i granitów, rozcięte dolinami rzek na kilka pasm górskich: Góry Diamentowe (Sorak-san, 1708 m) na granicy z Koreą Północną oraz Gyeongsang i Sobaek (Cziri-san, 1915 m), rozdzielone niziną rzeki Naktong-gang. W zachodniej części aluwialna nizina nad Morzem Żółtym z izolowanymi wzniesieniami o wysokości 700–800 m. Wybrzeże Morza Wschodniego (Morze Japońskie) wyrównane, Morza Żółtegoriasowe z licznymi zatokami, półwyspami i przybrzeżnymi wyspami, największa Czedżu (wysokość do 1950 m – wulkan Halla-san, najwyższy szczyt kraju) w Cieśninie Koreańskiej.

Klimat[edytuj | edytuj kod]

Klimat monsunowy, w północnej i środkowej części umiarkowany ciepły, w południowej – podzwrotnikowy. Średnia temperatura w styczniu od –4 °C na północy do 2–4 °C na południu, w lipcu odpowiednio od 21 °C do 25–27 °C. Średnia roczna suma opadów od 1000 mm na nizinach do 1500 mm w górach. Pora opadowa czerwiec–wrzesień (ciepły, wilgotny monsun znad Oceanu Spokojnego). Późnym latem do wybrzeży Korei Południowej docierają tajfuny.

Rzeki[edytuj | edytuj kod]

Gęsta sieć krótkich, górskich rzek, wykorzystanych głównie do nawadniania. Główne rzeki: Naktong-gang (długość 512 km) uchodzi do Cieśniny Koreańskiej, Han-gang (długość 488 km) – do Morza Żółtego. Na rzekach występują progi i wodospady.

Flora, ochrona przyrody, gleby[edytuj | edytuj kod]

Lasy zajmują 66% powierzchni kraju. Na północy lasy zrzucające liście na zimę, z dębami, lipą amurską, klonami i sosną, na południu lasy zimozielone z wiecznie zielonymi dębami, kameliami i podszyciem z bambusów. Wysoko w górach tajga jodłowa.

W północnej części kraju przeważają gleby brunatne i płowe, na południu – żółtoziemy.

Około 20 parków narodowych, najwięcej w Górach Wschodniokoreańskich, m.in. znany Park Narodowy Sorak-san (powierzchnia 373 km²).

Historia[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Historia Korei.

Okres przed 1948 rokiem i rozpad na dwa kraje[edytuj | edytuj kod]

Do 1905 roku na Półwyspie Koreańskim istniało Cesarstwo Koreańskie. Wtedy to, po zwycięstwie w wojnie rosyjsko-japońskiej, aneksji terytorium Korei dokonała Japonia. Po kapitulacji Japonii w 1945 roku Półwysep Koreański został podzielony przez Związek Radziecki i Stany Zjednoczone na dwie strefy wpływów, oddzielone granicą wzdłuż 38. równoleżnika. Z tego względu kluczową rolę w ustabilizowaniu sytuacji na północ od 38. równoleżnika odegrał właśnie Związek Radziecki.

Na południu władzę objął reżim proamerykańskiego Li Syng Mana, wspieranego przez ultraprawicowe bojówki antykomunistyczne. 20 lipca 1948 roku Li został wybrany przez tamtejsze Zgromadzenie Narodowe na prezydenta Korei Południowej. Politycy z północnej części kraju odmówili udziału w zorganizowanych przez ONZ wyborach z 1948 roku, mających wyłonić władze całej Korei. W 1948 na wyspie Czedżu wybuchło zbrojne powstanie komunistyczne.

Okres dyktatury wojskowej[edytuj | edytuj kod]

W 1953 Korea Południowa zawarła z USA układ o wzajemnej obronie, na którego mocy na jej terytorium stacjonują wojska amerykańskie. Li Syng Man sprawował dyktatorską władzę w Korei Południowej do 26 kwietnia 1960, kiedy to zmuszony został do rezygnacji pod wpływem burzliwych wystąpień studenckich. 16 maja 1961, armia dokonała zamachu stanu, na czele nowych władz wojskowych stanął generał Park Chung-hee. W 1963 objął on stanowisko prezydenta i na następnych 16 lat wprowadził ścisłą dyktaturę wojskową, która limitowała prawa i wolności obywatelskie oraz żelazną ręką dławiła ruchy opozycyjne.

Autokratycznie rządzona Korea Południowa była jednym z najbliższych sojuszników USA w Azji. Od 1965 wojska południowokoreańskie walczyły po stronie USA w wojnie wietnamskiej. 26 października 1979, Park Chung-hee został zastrzelony przez szefa służb specjalnych; nowym prezydentem został Choi Kyu-ha. Dokonał on liberalizacji systemu, uwolnił więźniów politycznych oraz zapowiedział serię reform instytucjonalnych. Za prezydentury Choi Kyu-ha nasiliły się protesty społeczne zwłaszcza studenckie. W mieście Kwangju w 1980 wybuchło prawdziwe powstanie antyrządowe, które stłumiło wojsko. W ciągu 9 dniowych walk zginęło 200 osób, a ok. 1000 odniosło rany. Niepanujący nad sytuacją prezydent 16 sierpnia 1980 podał się do dymisji. Zastąpił go szef wywiadu wojskowego generał Chun Doo-hwan, który 27 sierpnia 1980 objął urząd prezydenta i sprawował władzę dyktatorską przez 7 lat. W czerwcu 1987, Chun Doo-hwan oznajmił, że sam wyznaczy następnego prezydenta. Decyzja ta wywołała lawinę protestów społecznych w całym kraju. W Seulu studenci toczyli regularne bitwy z policją. W obliczu masowych demonstracji społecznych prezydent zmienił zdanie, godząc się na przeprowadzenie wyborów prezydenckich. Wybory wygrał generał Roh Tae-woo. Nowy prezydent zainicjował proces pojednania narodowego. Udało mu się pozyskać do współpracy jednego z liderów opozycji Kim Young Sama. W 1990 partia rządowa i ugrupowanie Kim Young Sama połączyły się i utworzyły Partię Liberalno-Demokratyczną. Kim Jung Sam został kandydatem tej partii i zwyciężył w wyborach prezydenckich 18 grudnia 1992.

Współcześnie[edytuj | edytuj kod]

W 1992 Korea Południowa nawiązała stosunki dyplomatyczne z ChRL. 18 grudnia 1997 w wyborach prezydenckich zwyciężył kandydat Narodowego Kongresu na rzecz Nowej Polityki – Kim Dae-jung. Ogłosił on pomoc materialną dla Korei Północnej i rozpoczął próby pojednania i nawiązania współpracy gospodarczej i politycznej. W 2000 doszło do spotkania północnokoreańskiego przywódcy Kim Dzong Ila i prezydenta Kim Dae-junga, które było odebrane jako zapowiedź zjednoczenia w przyszłości obu krajów. Tzw. słoneczna polityka była podstawą rządów jego i jego następcy Roh Moo-hyuna, po czym została zarzucona przez kolejnego prezydenta, konserwatystę Lee Myung-baka[4]. Obecnie słoneczna polityka poddawana jest krytyce jako osłabiająca antykomunizm młodzieży południowokoreańskiej i podtrzymująca system komunistyczny w Północnej Korei oraz umożliwiająca funkcjonowanie tamtejszych programów zbrojeniowych[5].

Władze obu krajów bardzo poważnie podchodzą do kwestii zjednoczenia. Szereg rozmów na temat zjednoczenia obu państw koreańskich miało już miejsce, niestety żadna z nich nie przyniosła rozwiązania, głównie ze względu na różnice ideologiczne i polityczne. W świadomości Koreańczyków jednakże nie ginie myśl o kulturowej i narodowej bliskości obu państw, a wiele rodzin podzielonych jest sztuczną granicą. Należy zauważyć, że od czasu formalnego zakończenia wojny koreańskiej w 1953 obie Koree nie podpisały traktatu pokojowego, a więc oficjalnie są jeszcze w stanie wojny. Przeszkodą w ponownym zjednoczeniu może być także strach samych Koreańczyków przed potencjalnymi problemami jakie mogą z tego wyniknąć. Obie Koree rozwijają się niezależnie, toteż ich gospodarki znajdują się na różnym poziomie.

Polityka[edytuj | edytuj kod]

Ustrój polityczny[edytuj | edytuj kod]

Korea Południowa jest republiką. Konstytucja państwa została uchwalona w roku 1988. Władza ustawodawcza należy do Zgromadzenia Narodowego. Głową państwa jest prezydent, wybierany w wyborach powszechnych. Władzę wykonawczą sprawuje rząd na czele z premierem powoływanym przez prezydenta.

System partyjny i związkowy[edytuj | edytuj kod]

W Korei Południowej funkcjonuje system wielopartyjny, największe wpływy mają: Saenuri (założona 1990, obecna nazwa od 2012) – 152 miejsca w parlamencie, Zjednoczeni Liberalni Demokraci (założona 1995) – 127 miejsc oraz Zjednoczona Partia Postępu – 13 miejsc[6][7].

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Prowincje:

Miasto specjalne:

Specjalne miasto autonomiczne:

Metropolie:

Ludność[edytuj | edytuj kod]

Przyrost naturalny ludności Korei Południowej w latach 1961-2003
Widok na Pusan

Liczba mieszkańców: 48 422 tys. (2005). Średnia gęstość zaludnienia: 490 osób/km². (2005) – dane podane przez portal onet.pl (Korea Płd – Ludność). Kraj jednolity narodowościowo – 99,9% ogółu ludności stanowią Koreańczycy, o zróżnicowanej strukturze wyznaniowej. Przyrost naturalny, wysoki w latach 60. (do 2,6%) i 70., wykazywał tendencję spadkową, 1985–91 wynosił średnio 1% rocznie, a w 2004 0,62%. 20,4% społeczeństwa ma poniżej 15 lat. Większość ludności skupia się na wybrzeżu Morza Żółtego i Cieśniny Koreańskiej. Żywiołowy rozwój miast, spowodowany wysokim tempem uprzemysłowienia i masową migracją ze wsi. 1949 w miastach mieszkało 20% ludności, 1991 – 75%. Największe miasta: Seul (10,3 mln mieszkańców), Pusan (3,7 mln), Daegu (2,5 mln), Incheon (2,5 mln), Ulsan (2 mln), Gwangju (1,4 mln) i Daejeon (1,4 mln). Szybkie zmiany w strukturze zatrudnienia ludności. 1980–90 ponad dwukrotny spadek zatrudnienia w rolnictwie (z 35% ludności zawodowo czynnej do 16%), wzrost zatrudnienia w przemyśle i budownictwie (z 26 do 35%) oraz usługach (z około 32 do 47%). Obecnie w rolnictwie pracuje już tylko 8,6% ludności zawodowo czynnej, a w przemyśle 19,1%. Niski poziom bezrobocia (3,4% zawodowo nieczynnych, 2004).

Religia[edytuj | edytuj kod]

Struktura religijna kraju w 2010 roku według Pew Research Center[8][9]:

System finansowy[edytuj | edytuj kod]

Bank of Korea[edytuj | edytuj kod]

Istnienie Narodowego Banku Korei jest uregulowane przez ustawę o Banku Korei, obowiązująca od 12 czerwca 1950 roku. Zgodnie z nią Bank Korei rozpoczął swoją działalność z kapitałem 1,5 miliarda. Pod względem swojej struktury organizacyjnej, Bank posiada 15 oddziałów w Centrali w Seulu i 16 oddziałów w największych miastach Korei. Ponadto posiada pięć zagranicznych przedstawicielstw w najważniejszych międzynarodowych centrach finansowych. Łączna liczba pracowników wynosiła 2214 w 2010 r.

Podstawowym celem Banku, jest dążenie do stabilności cen w porozumieniu z rządem, publikuje plany operacyjne i kreuje politykę pieniężną.  Prowadzi również funkcje nadzorcze w stosunku do instytucji finansowych. Ważną cechą banku Korei jest fakt, że nie jest on zobowiązany do utrzymywania żadnych rezerw złota czy dewiz, nie ma też ustawy określającej maksymalna kwotę jaką może przeznaczyć na ten cel. Podobna sytuacja ma miejsce w przypadku emisji znaków pieniężnych, gdzie ustawa przewiduje jedynie, że ilość pieniądza w obiegu zależy ostatecznie od decyzji podejmowanych przez Bank zgodnie z jego polityką pieniężną. Jednak według ustawy Bank Korei ma kilka ściśle określonych funkcji:

  1. Wydawanie banknotów i monet
  2. Formułowania i wdrażania polityki pieniężnej
  3. Utrzymanie stabilności systemu finansowego
  4. Bank banków
  5. Bank rządu
  6. Nadzorowanie systemów płatniczych
  7. Zarządzanie oficjalnymi rezerwami walutowymi
  8. Sporządzania statystyk i prowadzenie badań ekonomicznych
  9. Zajmowanie się współpracą międzynarodową
  10. Zapewnienie edukacji ekonomicznej

Nad spełnieniem wszystkich funkcji banku czuwa Komitet Polityki Pieniężnej, któremu podlegli są regulator/Prezes Banku i audytor/nadzorca.

Komitet Polityki pieniężnej jest głównym organem w Banku Korei, który obraduje i decyduje o głównych sprawach dotyczących działalności banku. Komitet Polityki Pieniężnej składa się z siedmiu członków reprezentujących różne grupy w gospodarce narodowej:

  1. Regulator (Prezes Banku), automatycznie Przewodniczący Komitetu
  2. Pierwszy zastępca regulatora (prezesa), mianowany przez Prezydenta na wniosek Prezesa Banku
  3. jeden członek zalecany przez Ministra Strategii i Finansów - Hae-Bang Chung
  4. jeden członek mianowany przez Prezesa Banku Korei
  5. jeden członek zalecany przez Przewodniczącego Komisji Usług Finansowych
  6. jeden członek zalecany przez Przewodniczącego Koreańskiej Izby Handlu i Przemysłu
  7. jeden członek zalecany przez Przewodniczącego Koreańskiej Federacji Banków

Członkowie są powoływani przez Prezydenta. Kadencja każdego członka komitetu z wyjątkiem pierwszego Zastępcy Prezesa (który wybierany jest na okres 3 lat z możliwością reelekcji) wynosi cztery lata, może się zakończyć po upływie czasu bądź zostać usunięty z urzędu jedynie za zgodą członka. Prezes KPP może zostać ponownie wybrany na kolejną kadencję.  Komitet zbiera się w czwartki drugiego i czwartego tygodnia każdego miesiąca. Posiedzenia Komitetu mogą być zwoływane dodatkowo przez Przewodniczącego lub przez najmniej dwóch członków. Uchwały na posiedzeniu Komitetu Polityki Pieniężnej zapadają zwykłą większością głosów. Decyzje Komitetu są ogłaszane niezwłocznie po spotkaniu na stronie internetowej. Protokoły z posiedzeń KPP są publikowane w pierwszy wtorek, sześć tygodni od posiedzenia.

Audytor[edytuj | edytuj kod]

Audytor, mianowany przez prezydenta na zalecenie Ministra Strategii i Finansów, kontroluje działalności Banku i przygotowuje raporty dla Komitetu Polityki Pieniężnej. Jego kadencja trwa trzy lata i może być wybrany na ponowną kadencję. Audytor co roku przygotowuje i przedstawia sprawozdania z kontroli rządu i Komitetu Polityki Pieniężnej. Audytor i podległy mu dział Audytu mieści się w Seulu, w Departamencie Banku Korei.

Rodzaje banków w Korei Południowej[10][edytuj | edytuj kod]

Banki specjalistyczne[edytuj | edytuj kod]

Według tabeli Banku Centralnego Korei na rynku finansowym znajduje się 5 banków specjalistycznych, których bezpośrednim właścicielem nie jest rząd, ale organizacje (NFAC) w dużej mierze zależne od rządu. Co pozwala na pełnieniu określonych funkcji przez banki zgodnie ze strategią rządu:

Korea Development Bank – powstał w 1954 na podstawie ustawy o banku rozwoju, którego celem jest finansowanie dużych projektów, by przyspieszyć rozwój gospodarczy i rozwinąć przemysł. Dlatego stał się niekwestionowanym liderem krajowego rynku kapitałowego. KDB oprócz finansowania strategicznych projektów rozwoju, ułatwia zarządzanie zagrożonymi przedsiębiorstwami poprzez ich restrukturyzację oraz usługi doradcze. Ponadto działa również jako bank uniwersalny, posiadając w swojej strukturze 40 oddziałów krajowych, 7 oddziałów zagranicznych, 7 spółek zależnych i 2 biura przedstawicielskie.

Industrial Bank of Korea – powstał w 1961 roku jako bank małych i średnich firm z kapitałem 200 milionow wonów i stopniowo by wykupywany przez rząd od 1979. Misją banku jest hasło „Fine bank”, który ma reprezentować podejście banku do klienta. Jedym z założeń jest inwestowanie środków klientów za pomocą rachunków bądź według wcześniej ustalonych ram planu inwestycyjnego. Udział tego banku w rynku to prawie 11%, zawdzięcza to personalizacji produktów bankowych, pod oczekiwania konkretnego klienta instytucjonalnego oraz wyspecjalizowanych produktów dystrybuowanych przy pomocy rozbudowanej sieci internetowej. W swojej strukturze posiada również 14 oddziałów, laboratorium i 2 centra badawcze.

Korea Eximbank – Export-Import Bank został założony w 1976, jego podstawowym celem jest wspieranie w eksporcie gospodarkę Korei Południowej przez udzielanie kredytów, finansowanie projektów, a tym samym ułatwienie współpracy gospodarczej z innymi krajami. Ponadto bank jest zobowiązany do zarządzania funduszami rządowymi tj: Fundusz Współpracy Rozwoju Gospodarczego ( EDCF ), który ocenia i wdraża projekty pomocowe w krajach rozwijających się  oraz Fundusz Współpracy Inter-koreańskiej ( IKCF ), który nadzoruje program w zakresie współpracy gospodarczej z Koreą Północną i służy jako bank rozrachunku rozliczeń z Bankiem Handlu Zagranicznego Korei Północnej.

National Agricultural Cooperative Federation – Narodowa Federacja Spółdzielni Rolniczej została założona 1961. w celu wzmocnienia statusu społecznego i gospodarczego członków (najczęściej rolników) oraz promowanie zrównoważonego rozwoju gospodarki narodowej. Jego rola jest podzielona na trzy obszary: marketingu i zaopatrzenia, w której to części zapewnia wsparcie marketingowe dla produkcji , dystrybucji , przetwarzania i konsumpcji produktów rolnych i zwierząt gospodarskich, ze szczególnym naciskiem na wzrost dochodów gospodarstw rolniczych poprzez rozwój kanałów sprzedaży i redukcji kosztów rolników. Drugim obszarem jest bankowość i ubezpieczenia, gdzie bank pełni rolę pośrednika i mediatora , świadczącego usługi kredytów i depozytów dla członków spółdzielni oraz innych firm. Trzecim sektorem działań są usługi pomagające w rozwoju i pozyskaniu technologii, gdzie bank wspiera działalność i zapewnienia edukację i szkolenia dla swoich członków, a ponad to inwestuje w nowe technologie i produkty rolne.

National Federation of Fisheries Cooperatives - Narodowa Federacja Spółdzielni Rybackiej założona w 1962 roku z myślą o reprezentowaniu licznej grupy narodowej jaką są rybacy. Organizacja ta zarządza i reguluje rybołówstwo, targ rybny, marketing i inne działania związane z pozyskiwaniem owoców morza. I podobnie jak Krajowa Spółdzielnia Rolnicza dba o interesy swoich członków, jakimi są poprawa statusu społecznego i gospodarczego rybaków i zwiększenie wydajności sektora rybołówstwa, jak również zwiększenie dochodów gospodarstw rybackich.

Banki ogólnonarodowe (krajowe)[edytuj | edytuj kod]

•      Citibank Korea

Jest członkiem grupy CITIGROUP, powstał w 1983 i posiada 212 oddziałów na terenie Korei Południowej oraz rozbudowaną platformę internetową, dzięki czemu posiadają 3% udziału w rynku bankowym. W swojej ofercie mają zarówno podstawowe produkty bankowe, ale również udzielają gwarancji i oferują ubezpieczenia. Umowę o kredyt można zawierać bez wychodzenia z domu. Ponadto jednym z ciekawych ofert, jest kredyt rekomendowany dla doktorów medycyny i dentystów do 550mln wonów na okres do 5 lat, innym produktem godnym uwagi jest kredyt dla osób pracujących bez zabezpieczenia do kwoty 120 milionów wonów również na okres do 5 lat.

•      Hana Bank

To szósty największy bank w Korei, należący do największej grupy holdingowej w Korei. Działa od 1971, ale został przekształcony na bank komercyjny dopiero w 1991oku. „Hana (ㅎ)” po koreańsku oznacza jeden/jedność, swoją nazwę zawdzięcza przede wszystkim że jest pierwszą spółką w Korei finansowaną wyłącznie z prywatnych środków.

•      Korea Exchange Bank

Zgodnie z nazwą jest to wyspecjalizowany bank walutowy, powstały w 1967 w Seulu.Jako najdłużej dzialjacy bank walutowy, posiada 40% rynku walutowego w Korei. Jego usługi przede wszystkim skupiają się na wymianie walut i przelewach walutowych.

•      KB Kookmin Bank

To czwarty największy bank w Korei Południowej, założony w 1963. Natomiast piewszy jeśli chodzi o udział w rynku, gdzie posiada13% rynku. Jest członkiem Koreańskiej grupy KB Financial Group.

•      Standard Chartered

Bank do 15 kwietnia 2005 roku był częścią grupy SC First Bank, następnie został wykupiony przez londyński Standard Chartered, który pokonał ofertę HSBC. Działa na zasadzie banku uniwersalnego oferując podstawowe usługi bankowe.

•      Shinhan Bank

To najstarszy bank założony w Korei w 1897, pod nazwą Hanseong, po wojennym okresie z Japonią i drugiej wojny światowej został ponownie zawiązany w 1982 roku już jako część Shinhan Financial Group, wraz z Jeju Banku.

•      Woori Bank

Od 1999 do 2002 funkcjonował jako Hanvit Bank.  W 2002 roku, zmienił nazwę i objął dawny Commercial Bank of Korea, Hanil Bank, and Peace Bank. Woori Bank jest częścią Woori Financial Group. W 2004 roku otworzył swój oddział w Gaeseong w Korei Północnej. W maju 2009 roku, Woori Bank, jako pierwszy bank Korei Południowej UnionPay, zaczął wydawać karty debetowe w Chinach. W marcu 2010 roku, jako pierwszy zagraniczny bank wydawał karty dla turystów w Szanghaju, w Chinach.

Banki lokalne[edytuj | edytuj kod]

•      Daegu Bank

•      Busan Bank

•      Kyongnam Bank

•      Kwangju Bank

•      Jeonbuk Bank

•      Jeju Bank

Banki zagraniczne[edytuj | edytuj kod]

Banki zagraniczne według ilości stanowią prawie 70% z 57 wszystkich banków działających w Korei.

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Korea Południowa ma nominalne PKB per capita na poziomie 18 tys. 341 dolarów, a po zmierzeniu parytetem siły nabywczej na poziomie 25 tys. dolarów. HDI wynosi 0.921, dając jej 26. miejsce na świecie.

Profil gospodarczy[edytuj | edytuj kod]

Pięćdziesiąt lat temu PKB Korei Południowej przypadający na jednego mieszkańca, porównywalny był z poziomem PKB w biedniejszych krajach Afryki i Azji[11][12]. Korea Północna była mniej zniszczona przez wojnę i posiadała większość przemysłu półwyspu, a ponadto węgiel. Na południu rządziła korupcja, kartki, czarny rynek, oraz gigantyczny deficyt handlowy. Dzisiaj PKB w przeliczeniu na 1 mieszkańca jest 9 razy wyższy niż w Indiach, 15 razy wyższy niż w Korei Północnej (licząc metodą parytetu siły nabywczej, PPP) i porównywalne z poziomem PKB w mniej rozwiniętych krajach Europy Zachodniej. W latach 1963–1997 wzrost PKB wynosił stale 8,5% rocznie. Przy tym wydatki na wojsko pochłaniały cały czas ogromną część budżetu[potrzebne źródło].

Reformy, które doprowadziły do rozwoju gospodarczego Korei Południowej obejmowały:

  • finansowanie inwestycji krajowymi środkami,
  • pożyczanie pieniędzy z zagranicy tylko poprzez budżet,
  • utrzymywanie stabilności wartości wona,
  • początkową nacjonalizację banków komercyjnych, dla zaprzęgnięcia ich do rozwijania gospodarki,
  • zasadniczo nie wpuszczanie do kraju inwestycji zagranicznych[potrzebne źródło],
  • przyjmowanie z zagranicy tylko transferów technologii oraz wiedzy,
  • zamiast substytucji importu forsowanie rozwijania eksportu (na początku okresu wzrostu eksport był 4,3 razy mniejszy niż import)[potrzebne źródło],
  • ścisła polityka ograniczonej wymienialności wona: wymieniać walutę można było tylko na potrzeby bieżącego handlu zagranicznego,
  • wysokie cła na import,
  • sponsorowanie wybranych gałęzi przemysłu oraz dużego nakładu pracy,
  • ścisłe niedopuszczanie nie-Koreańczyków do rynku finansowego[potrzebne źródło],
  • stopy procentowe ustalano w interesie rządu/gospodarki
  • stosunkowo niskie zadłużenie kraju, ze szczególnie niskim udziałem zadłużenia krótkoterminowego

Ogólnie rząd, kosztem importu towarów konsumpcyjnych, promował import surowców i technologii oraz zachęcał do gromadzenia oszczędności i inwestowania.

Specyfiką koreańskiej „demokracji sterowanej” było powstanie około 30 tzw. czeboli: gigantycznych rodzinnych korporacji wielobranżowych, prawdopodobnie powiązanych układami korupcyjnymi z rządzącymi.

Stopniowe, powolne otwieranie i liberalizacja finansów, przy niedostatecznym nacisku na nową jakość ich pracy, wymienialność wona wystawiająca gospodarkę na światowe wstrząsy, inwestowanie za granicą, szybkie zadłużanie się gospodarki z dużym udziałem długu krótkoterminowego, umożliwione przez stopniowe rozszerzanie wymienialności wona w latach 80. XX w., odejście od rygorystycznej polityki gospodarczej, nie tylko ujawniły słabe punkty koreańskiej gospodarki. Właściciele kapitału spekulacyjnego, wpuszczonego do kraju kilka lat wcześniej, masowo wycofywali swoje wkłady. Następnie doszło do coraz większej niewypłacalności dłużników.

Rząd na utrzymanie kursu wona wydał praktycznie całe swoje rezerwy finansowe, więc po jego upadku był zmuszony prosić Międzynarodowy Fundusz Walutowy o pieniądze. Wiązało się to z zastosowaniem w gospodarce wytycznych MFW. W momencie gdy udział zagrożonych kredytów wyniósł 1/3 całości tylko interwencja państwa uratowała banki. Koreańska gospodarka poradziła sobie z kryzysem, choć 7 z 30 czeboli rozpadło się[potrzebne źródło].

Obecnie ma miejsce postępująca liberalizacja i globalizacja gospodarki koreańskiej.

Rolnictwo[edytuj | edytuj kod]

Rolnictwo, podstawowy dział gospodarki w latach 50. i 60., odgrywa coraz mniejszą rolę. Nastąpił odpływ ludności ze wsi do miast, komasacja gospodarstw rolnych i intensyfikacja produkcji rolnej. Użytki rolne zajmują 22% (1990) powierzchni kraju, ponad połowa ziem uprawnych jest sztucznie nawadniana. Uprawia się ryż (64% powierzchni zasiewów, zbiory 7,3 mln t, plony 61 q z ha – 1992) – do 2 zbiorów rocznie w prowincjach południowych, z innych zbóż jęczmień i kukurydzę, poza tym soję, bataty, ziemniaki, warzywa (kapusta, rzodkiewka, cebula, czosnek pospolity), żeń-szeń (dla przemysłu kosmetycznego i farmaceutycznego). Rozwinięte sadownictwo: jabłonie i brzoskwinie w prowincjach Gyeongsang Północny, owoce cytrusowe na wyspie Czedżu, niewielkie plantacje herbaty na południu kraju. Utrzymywany zakaz importu ryżu chroni krajową produkcję zbóż. Hodowla trzody chlewnej (pogłowie 4,5 mln sztuk, 1991), bydła, drobiu. Rozpowszechniona hodowla jedwabników. Ważną rolę w wyżywieniu ludności odgrywa rybołówstwo. Wzrost połowów ryb z 455 tys. t (1960) do 2,8 mln t (1990).

Przemysł[edytuj | edytuj kod]

Z surowców mineralnych wydobywa się: węgiel kamienny (antracyt) w Górach Wschodniokoreańskich, rudy żelaza, wolframu, miedzi (koło Pusanu) oraz niewielkie ilości rud cynkowo-ołowianych, złota, srebra i grafitu. Zapotrzebowanie krajowe na pozostałe surowce, głównie ropę naftową, pokrywa import.

Energia elektryczna jest w połowie wytwarzana w elektrowniach jądrowych (największa koło Pusanu) i cieplnych (węglowe, naftowe, gazowe).

Do najlepiej rozwiniętych gałęzi przemysłu przetwórczego należą: przemysł elektroniczny i środków transportu. Produkcja półprzewodników, komputerów, odbiorników telewizyjnych (2 miejsce w świecie po ChRL), radiowych, sprzętu telekomunikacyjnego i gospodarstwa domowego (chłodziarki, zamrażarki, pralki) w znacznym stopniu jest oparta na licencjach japońskich i amerykańskich. Korea Południowa zajmuje 1 miejsce w świecie przed Japonią w produkcji statków (w roku 2006 – 50% wodowań świata miało miejsce w Korei Południowej), głównie tankowców (wielkie stocznie w Ulsan), od niedawna jest liczącym się producentem samochodów osobowych (Hyundai, Kia, Daewoo, SsangYong) i ciężarowych. Od lat 70. rozbudowa hutnictwa (huty żelaza w Pyeongchang nad Morzem Wschodnim (Morze Japońskie), Gwangju, Suncheon na wybrzeżu południowym), przemysłu rafineryjnego i petrochemicznego (rafinerie ropy naftowej w Ulsan, Incheon, Josu o łącznej mocy przerobowej około 40 mln t ropy rocznie), poza tym nawozów sztucznych, materiałów budowlanych (głównie cementu), spożywczego i obuwniczego. Najstarszą gałęzią przemysłu jest włókiennictwo, zwłaszcza przemysł bawełniany i jedwabniczy. Przy wykorzystaniu własnych zasobów leśnych i drewna importowanego rozwija się przemysł drzewny. Produkcja papieru i tektury na 1 mieszkańca wynosi 114 kg (1991). Koncentracja przemysłu w okręgu SeulIncheon i w nadmorskim pasie przemysłowym UlsanPusanMasan.

Handel zagraniczny[edytuj | edytuj kod]

Wymiana handlowa Korei Południowej stanowi 2,1% obrotów międzynarodowych. W 1992 wartość eksportu wynosiła 201,3 mld dolarów USA (4142 dolary na 1 mieszkańca), importu – 175,6 mld dolarów (3613 dolarów na 1 mieszkańca). Eksport obejmuje środki transportu, głównie statki, samochody (około 10% wartości wywozu), wyroby elektroniczne (8%), obuwie, tekstylia, ryby, stal oraz kompletne obiekty przemysłowe (chemiczne, energetyczne, telekomunikacyjne). Import ropy naftowej (16% wartości przywozu), części elektronicznych (7%), chemikaliów, maszyn i urządzeń przemysłowych. Główni partnerzy handlowi: USA (17,8% wartości eksportu i 13,9% importu), Japonia (odpowiednio 9% i 20,3%), Niemcy, Singapur, Francja.

Istotnym motorem rozwoju eksportu jest KOTRA Koreańska Agencja Promocji Handlu i Inwestycji (Korea Trade-Investment Promotion Agency, 한국투자무역승진기관).

Korea Południowa jest największym inwestorem typu green-field w Polsce po 1989 – głównie dzięki inwestycjom w zespół fabryk Hi-Tech (LCD) w Kobierzycach na Dolnym Śląsku.

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

W ciągu ostatnich 20 lat w państwie tym zaobserwowano gwałtowny wzrost turystyki. Wpływy z turystyki w 1993 osiągnęły 3.5 miliarda USD. Rocznie kraj odwiedza ok. 3 mln turystów głównie z Japonii i USA. W 1988 w Seulu odbyły się Letnie Igrzyska Olimpijskie, a w 2002 Mistrzostwa Świata w Piłce Nożnej (wspólnie z Japonią). Korea Południowa będzie również organizatorem Zimowych Igrzysk Olimpijskich w 2018 roku. W ostatnich latach duży wpływ na rozwój turystyki miało rozpowszechnienie się koreańskiej fali (Hallyu) na Azję, Amerykę i Europę, dzięki temu Koreę Południową zaczęli odwiedzać fani popkultury koreańskiej.

Transport i łączność[edytuj | edytuj kod]

Sieć transportowa jest intensywnie rozbudowywana. Około 65% przewozów towarowych przypada na transport kołowy (57 km dróg na 100 km²), 21% – kolejowy (3 km linii kolejowych na 100 km²). Główny szlak transportowy stanowią autostrada i magistralna linia kolejowa SeulPusan z odgałęzieniem do Kwangju. Dużą rolę w przewozach odgrywa żegluga przybrzeżna. Nośność floty handlowej wynosi 12,2 mln DWT (1991). Główne porty morskie: Pusan (przeładunki około 30 mln t, obsługuje głównie wymianę handlową z Japonią), Inch'ŏn (obsługuje Seul), Mokp’o, Masan, Ulsan i nowy – Pjongczang. 3 międzynarodowe porty lotnicze w Seulu (2) i Pusanie, 10 – krajowych.

Siły zbrojne[edytuj | edytuj kod]

Według rankingu Global Firepower (2014) południowokoreańskie siły zbrojne stanowią 9. siłę militarną na świecie, z rocznym budżetem na cele obronne w wysokości 33,7 mld dolarów (USD). Armia liczy 640 tys. żołnierzy zawodowych. Rezerwy wojskowe wynoszą 2,9 mln osób[13].

Polityka społeczna[edytuj | edytuj kod]

Realizowana przez rząd obejmuje swym zakresem zabezpieczenie społeczne, ochronę zdrowia i politykę oświatową. Pomoc społeczna dla inwalidów wojennych, ludzi starych, wdów, sierot oraz programy przygotowania zawodowego kobiet i opieki nad młodocianymi przestępcami są finansowane z budżetu państwa.

Opieka zdrowotna

Systemem ubezpieczeń zdrowotnych i od wypadków przy pracy jest objęte 24% całej populacji i 26% ludności zawodowo czynnej.

Polityka oświatowa

Obowiązkiem szkolnym są objęte dzieci w wieku 6–15 lat. Obecnie w Korei, nauka w 6-letnich szkołach podstawowych i 3-letnich gimnazjach jest bezpłatna. Szkoła średnia jest 2-stopniowa i składa się z 2–3-letnich cyklów.

Nauka[edytuj | edytuj kod]

Najwyższą instytucją naukową w Korei Południowej jest Narodowa Akademia Nauk w Seulu (założona 1954), wzorowana na Narodowej Akademii Nauk USA. W ramach Akademii działa Krajowa Rada Badań Naukowych, spełniająca funkcje opiniodawcze i programujące dla rządu w dziedzinie badań naukowych podstawowych i funkcję koordynującą działalność szkolnictwa wyższego. Poza Akademią pozostaje 10 wielkich centrów i instytutów naukowo-badawczych, prowadzących badania stosowane i rozwojowe, finansowanych w ponad 80% przez przemysł. W Korei Południowej istnieją 23 uniwersytety, z których największe są w Seulu (państwowy – założony 1946 i prywatny – założony 1897) oraz w Pusan (założony 1946). Ponadto działa wiele wyższych szkół zawodowych.

Szkolnictwo[edytuj | edytuj kod]

Korea Południowa ma jeden z najlepszych, według studiów PISA, systemów edukacji na świecie. Jest także jednym z krajów, który przeznacza największe kwoty na głowę ucznia i studenta.

Przypisy

  1. The World Factbook. [dostęp 18 grudnia 2009].
  2. Stan na sierpień 2013 rok.주민등록 인구 및 세대현황 (월간) (kor.). [dostęp 7-09-2013].
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Dane dotyczące PKB na podstawie szacunków Międzynarodowego Funduszu Walutowego na rok 2014: International Monetary Fund: World Economic Outlook Database, April 2015 (ang.). [dostęp 18-04-2015].
  4. Stosunki dwustronne Korea Południowa-Korea Północna (pol.). Stosunki międzynarodowe, 2011-01-12. [dostęp 2013-01-04].
  5. Oskar Pietrewicz: Symptomy zmian w polityce Seulu wobec Pjongjangu (pol.). Centrum Studiów Polska - Azja, 31 grudnia 2010. [dostęp 2013-01-06].
  6. Results of 4the 19th National Assembly elections (ang.). 2012-04-12. [dostęp 2013-01-09].
  7. „Systemy polityczne współczesnego świata”, Andrzej Antoszewski, Ryszard Herbut, wyd. Arche Gdańsk 2004.
  8. Religious Composition by Country, in Percentages. The Pew Research Center. [dostęp 2014-06-22].
  9. Christian Population as Percentages of Total Population by Country. The Pew Research Center. [dostęp 2014-06-22].
  10. Banks in South Korea. www.relbanks.com. [dostęp 2015-06-25].
  11. Wojciech Orliński. Tego ci nikt nie powie o kapitalizmie – rozmowa z profesorem Ha-Joon Changiem. „Gazeta Wyborcza”. 31 grudnia 2011 – 1 stycznia 2012. s. 26-27. Cytat: Na początku lat 60. Korea Południowa była gospodarczo głęboko zacofana. W 1961 roku nasz dochód narodowy na głowę mieszkańca był mniejszy niż połowa ówczesnego dochodu Ghany!. 
  12. Gospodarka Republiki Korei (pol.). seoul.trade.gov.pl. [dostęp 2012-02-20].  Cytat: Jeszcze na początku lat 60. Dochód Narodowy Brutto (DNB) na osobę w Korei Południowej osiągał niewiele ponad 100 USD, czyli poziom porównywalny z najsłabiej rozwiniętymi krajami Afryki.
  13. South Korea (ang.). Global Firepower. [dostęp 2014-08-10].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]