Baldurek pstrokaty

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Baldurek pstrokaty
Rutpela maculata
(Poda, 1761)
Baldurek pstrokaty
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ stawonogi
Gromada owady
Rząd chrząszcze
Podrząd chrząszcze wielożerne
Rodzina kózkowate
Podrodzina zmorsznikowe
Plemię Lepturini
Gatunek baldurek pstrokaty
Synonimy
  • Leptura maculata Poda, 1761
  • Cerambyx fasciatus Scopoli, 1763
  • Leptura elongata Degeer, 1775
  • Leptura attenuata Stroem, 1783
  • Leptura armata Herbst, 1784
  • Leptura scopoliana Laicharting, 1784
  • Stenocorus rubeus Geoffroy, 1785
  • Leptura quinquemaculata Gmelin, 1789
  • Leptura calcarata Olivier, 1790
  • Leptura sinuata Fabricius, 1793
  • Leptura subspinosa Fabricius, 1793
  • Strangalia armata Mulsant, 1839
  • Strangalia armata m. binotat Mulsant, 1839
  • Strangalia armata m. externepunctata Mulsant, 1839
  • Strangalia armata m. impunctata Mulsant, 1839
  • Strangalia armata m. punctatofasciata Mulsant, 1839
  • Strangalia armata m. subspinosa Mulsant, 1839
  • Strangalia armata m. undulata Mulsant, 1839
  • Lepture calcarata Blanchard, 1845
  • Strangalia maculata Mulsant, 1863
  • Strangalia armata m. manca Schaufuß, 1863
  • Leptura (Stenura) maculata Ganglbauer, 1882
  • Leptura maculata m. disconotata Pic, 1908
  • Leptura (Strangalia) maculata m. escudei Lauffer, 1909
  • Strangalia maculata m. alsatica Pic, 1910
  • Strangalia maculata m. dayremi Pic, 1910
  • Strangalia (Strangalia) maculata Aurivillius, 1912
  • Leptura (Rutpela) maculata Villiers, 1978
  • Leptura (Rutpela) maculata irmasanica Sama, 1995
  • Leptura (Ruptela) maculata Bijiaoui, 1986

Baldurek pstrokaty[1], strangalia plamista[2][3], pętlak pstrokaty[2] (Rutpela maculata) – gatunek chrząszcza z rodziny kózkowatych i podrodziny zmorsznikowych (Lepturinae).

Taksonomia[edytuj]

Gatunek opisany został w 1761 roku przez Nicolausa Podę von Neuhausa jako Leptura maculata[4].

Opis[edytuj]

Ciało długości od 14 do 20 mm[2][3]. Pokrywy jasnożółte z czarnymi plamkami[3], tworzącymi bardzo zmienny wzór. Samiec posiada dwa większe zęby na goleniach tylnych odnóży[2].

Biologia i ekologia[edytuj]

Zamieszkuje lasy liściaste[2]. Owady dorosłe występują licznie od maja do sierpnia[3], przy czym kulminacja rójki przypada na lipiec[5]. Chrząszcze żywią się pyłkiem i nektarem kwiatów roślin zielnych i drzewiastych z rodziny baldaszkowatych, krwawników, świerzbnic, jeżyn, czarnego bzu i innych, przez co mogą mieć znaczenie jako zapylacza. Spotyka się je na śródleśnych łąkach, porębach i przydrożach[2], w pobliżu drzew lęgowych[5]. Larwy przechodzą rozwój w butwiejącym drewnie drzew liściastych i iglastych: w cienkich pniach martwych lub obumierających drzew i w rozkładających się gałęziach i pniakach. Cykl rozwojowy jest zwykle dwuletni[2]. Wśród roślin żywicielskich wymieniane są brzozy, osika, dęby, wierzby, buk, topole, grab, jesiony, leszczyna, głogi, bez i trzmieliny[5].

Rozprzestrzenienie[edytuj]

Znany z prawie całej Europy, Azji Mniejszej, Kaukazu, Armenii i północnego Iranu[5][2]. W Polsce wszędzie z wyjątkiem wysokich gór[5][2].

Systematyka[edytuj]

Wyróżnia się 3 podgatunki tego chrząszcza[4]:

  • Rutpela maculata irmasanica Sama, 1996
  • Rutpela maculata maculata (Poda, 1761)
  • Rutpela maculata nigricornis (Stierlin, 1864)

Przypisy

  1. Jacek Kurzawa: Polskie nazwy kózkowatych. [dostęp 2014-07-05].
  2. a b c d e f g h i Jiri Zahradnik: Przewodnik: Kózkowate. Warszawa: Multico, 2001, s. 102.
  3. a b c d Jiri Zahradnik: Przewodnik: Owady. Warszawa: Multico, 2000, s. 188.
  4. a b R. maculata na Cerambycidae of the World. [dostęp 2014-07-05].
  5. a b c d e R. maculata w Coleoptera Poloniae. [dostęp 2014-07-05].