Bitwa o Cuautla

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bitwa o Cuautle
Rewolucja Meksykańska
Ilustracja
Wojska Zapaty w Morelos
Czas 11–19 maja, 1911
Miejsce Cuautla, Meksyk
Terytorium Meksyk
Wynik zwycięstwo Zapaty
Strony konfliktu
Rewolucjoniści Rząd federalny Meksyku
Dowódcy
Emiliano Zapata Płk. Eutiquio Munguia
Siły
4 000 350–400
Straty
1 000 – 1 500 Garstka obrońców przeżyła
Flag of Mexico (1893-1916).svg Rewolucja meksykańska Flag of Mexico (1823-1864, 1867-1893).svg

Casas Grandes (1911) - Mexicali (1911) - Tijuana (1911) - Cuautla (1911) - Ciudad Juarez (1911) - Rellano (1912) - Nogales (1913) - Naco (1913) - Tierra Blanca (1913) - Orendain (1914) - Topolobampo (1914) - Torreón (1914) - Veracruz (1914) - Zacatecas (1914) - Ojinaga (1914) - Celaya (1915) - Agua Prieta (1915) - El Ebano (1915) - Columbus (1916) - Carrizal (1916) - Guerrero (1916) - Parral (1916) - Ambos Nogales (1918) - Ciudad Juarez (1919)

Bitwa o Cuautla – starcie zbrojne, które miało miejsce w dniach od 11 do 19 maja 1911 w stanie Morelos w Meksyku podczas rewolucji meksykańskiej pomiędzy regularnym wojskiem federalnym i chłopską partyzantką Emiliana Zapaty. Zapatyści mieli liczebną przewagę, ale broniący się pułk kawalerii federalnej Quinto Oro („Złoty Piąty”) byli lepiej uzbrojeni, wyszkoleni i dobrze obwarowani. Po wyczerpaniu amunicji wojska federalne wycofały się z miasta, które zostało zajęte przez rewolucjonistów. Często bitwa jest określana, jako „sześć najokropniejszych dni Rewolucji”[1].

Zdobycie Cuautli przez Zapatę, razem z zwycięstwem Pancho Villi i Franciszka Madero w Bitwie pod Ciudad Juarez skłoniło dyktatora Meksyku Porfirio Díaza do podpisania Umowy w Ciudad Juarez z Madero, rezygnacji ze stanowiska prezydenta (otrzymanego po sfałszowanych wyborach w 1910) i opuszczenia Meksyku, tym samym zamykając pierwszą fazę rewolucji meksykańskiej.

Początki rewolucji w Morelos[edytuj | edytuj kod]

Emiliano Zapata w tradycjonalnym stroju Charro

Pod koniec 1910 i na początku 1911 zbrojne powstania przeciwko reżimowi Porfirio Díaza rozprzestrzeniały się w całym Meksyku. Najważniejsze centra opozycji znajdowały się w północnym stanie Chihuahua gdzie Francisco Madero, Pancho Villa i Pascual Orozco oblegli największe miasto regionu, Ciudad Juarez, i w stanie Morelos, w centralnym Meksyku, gdzie Emiliano Zapata stanął na czele ludowej insurekcji chłopów.

Na początku marca 1911 Zapata doszedł do wniosku, że jeśli nie uda mu się opanować najważniejszych miast w Morelos zanim Madero rozpocznie rokowania z Díazem, to postulaty jego ruchu (reforma rolna) zostaną zignorowane. Zapata także chciał ustanowić autonomię stanu Morelos względem rządu centralnego. Jeszcze jednym czynnikiem była rywalizacja ruchu Zapaty z potężną rodziną Figueroa, która dominowała w sąsiednim stanie Guerrero.

22 kwietnia 1911 Zapata spotkał się z Ambrosim Figueroa, patriarchą rodziny. Uzgodniono, że jakiekolwiek operacje zbrojne prowadzone w samym stanie Morelos będą zawsze pod dowództwem Zapaty, ale w innych regionach Meksyku, każdy z nich może prowadzić działania na własną rękę. Figueroa zaofiarował pomoc zbrojną i zaproponował atak na miasto Jojutla. Zapata, wiedząc, że Jojutla tradycyjnie zapłacą okup Figuerom, podejrzewał podstęp. Obawiając się, że żołnierze Figuerory prawdopodobnie uciekną w ważnym momencie, zostawiając go samego w walce przeciwko wojskom federalnym, Zapata odmówił. Sam zdecydował się na atak na lepiej wyposażoną i obwarowaną Cuautle[2].

Żeby ukryć swoje prawdziwe zamiary Zapata najpierw najechał stan Puebla, gdzie zdobył szereg miasteczek, uzupełnił zapasy, zwerbował i wcielił do swojego wojska więcej rekrutów. W drodze powrotnej do Morelos, wziął Yautepec i Jonacatepec (obydwa w Morelos) i stanął pod Cuautlą 11 maja[2].

Przebieg bitwy[edytuj | edytuj kod]

Wojsko Zapaty liczyło ok. 4 000 ludzi, ale nie miało żadnego doświadczenia w walce miejskiej ani w oblężeniach[3]. Miasta bronił 350-400 osobowy, wyborowy pułk kawalerii federalnej Quinto Oro składający się z dobrze wyszkolonych weteranów[3][1]. W dniach 11 i 12 maja Zapata szczelnie otoczył Cuautle odcinając miasto od reszty Meksyku. Dowódca pułku Quinto Oro, Eutiquio Munguia, odmówił kapitulacji i przysiągł bronić miasta do „ostatniego naboju i żołnierza”[3].

W poprzednich bitwach i potyczkach, Zapata, podobnie jak później inny rewolucjonista, Pancho Villa, zazwyczaj opierał się na szybkich szarżach swojej kawalerii, które pozwalały jego jeźdźcom zewrzeć się z wrogiem zanim karabiny maszynowe zdołałyby ich zdziesiątkować. Pod Cuatlą jednak taka taktyka była niemożliwa – federales byli okopani, zdążyli zbudować barykady i mieli w posiadaniu ciężką artylerie. Munguia także obsadził miejskie akwedukty co umożliwiało obrońcom prowadzenie obstrzału z wyżej położonych pozycji[3].

Pierwszego dnia (12 maja) Zapata stracił trzystu żołnierzy podczas ataków na miasto. Jednak 14 maja, udało mu się odciąć wodę obrońcom. Podczas szturmu następnego dnia, Zapatyści nalali benzynę do akweduktów, i zapalając ją wyparli obrońców z ich pozycji strzeleckich, paląc wielu z nich żywcem[2]. Także wagon kolejowy, który został przemieniony w bunkier z karabinem maszynowym, został oblany benzyną i spalony razem z rządowymi żołnierzami. W czasie bitwy walczono wręcz, na maczety i bagnety, żołnierze i rebelianci strzelali do siebie nawzajem prosto w twarz. Żadna ze stron nie brała jeńców[4]. Pod koniec dnia, szturm rebeliantów został w końcu odparty.

17 maja 600 osobowy oddział federalny, pod dowództwem generała Victoriano Huerta doszedł do pobliskiej stolicy Morelos – Cuernavaca. Huerta początkowo zamierzał przyjść na pomoc oblężonym, ale powstrzymały go narastające zamieszki i wybuchy rebelii w innych częściach Meksyku. Huerta zaczął się obawiać, że jeśli natychmiast nie powróci do stolicy to insurekcja może wybuchnąć na jego tyłach. Wycofał wojsko z Morelos następnego dnia, zostawiając pułk „Piąty Złoty” na pastwę losu[5].

19 maja, gdy się kończyły zapasy amunicji i wody, mała garstka żołnierzy pułku wycofała się z Cuautli. Zapata zajął miasto tego samego dnia[5].

Znaczenie bitwy[edytuj | edytuj kod]

Porfirio Díaz powiedział później, że zdobycie Cuautli przez Zapatę było czynnikiem, który przekonał go do ugody z Franciszkiem Madero[5]. Dwa dni po stracie Cuautli, 21 maja 1911 Diaz podpisał umowę w Ciudad Juarez[2].

Po rezygnacji Díaza, insurekcja Zapaty w Morelos trwała nadal. Zapata odmówił uznania Francisca León de la Barra, ugodowego tymczasowego prezydenta ustanowionego w Ciudad Juarez. Chociaż na początku Zapata popierał Maderę, z czasem przestał mu ufać ponieważ obiecane reformy rolne były ciągle odwlekane. W listopadzie 1911, krótko po wyborze Madery na prezydenta, Zapata ogłosił swój własny manifest, Plan z Ayala, w którym wypowiedział Maderze posłuszeństwo[6].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b McLynn, s. 93
  2. a b c d Rolls, s. 34-36
  3. a b c d Brunk, s. 37
  4. McLynn, s. 93-94
  5. a b c McLynn, s. 94
  6. Gilbert, s. 339-341

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Frank McLynn, Villa and Zapata: A History of the Mexican Revolution (Villa i Zapata: Historia Rewolucji Meksykańskiej), Carroll & Graf, 2002.
  • Samuel Brunk, Emiliano Zapata: revolution & betrayal in Mexico (Emiliano Zapata: rewolucja i zdrada w Meksyku), Albuquerque, University of New Mexico Press, 1995.
  • Joseph Michael Gilbert, The Mexico reader: history, culture, politics, Durham, Duke University Press, 2002.
  • Albert P. Rolls, Emiliano Zapata: A Biography, ABC-CLIO, 2011.