Rewolucja meksykańska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Rewolucjoniści z działem
Rewolucjoniści

Rewolucja meksykańska – ogólna nazwa wydarzeń zachodzących w Meksyku w latach 1910-1917. Choć w rewolucji brali udział przedstawiciele wszystkich klas społecznych (burżuazja, warstwy średnie, robotnicy oraz chłopi) jej symbolami stali się chłopscy przywódcy Pancho Villa i Emiliano Zapata. W 1917 przyjęto nową, rozszerzającą prawa rolne i pracownicze, konstytucję. Uznaje się, że jej uchwalenie zakończyło wojnę domową, choć walki wojsk rządowych z Zapatą trwały do 1919, a z Villą nawet o rok dłużej.

Geneza[edytuj | edytuj kod]

Przed 1910 roku Meksyk pozostawał pod autorytarnymi rządami Porfirio Díaza, bez istotnego wpływu na władzę pozostawały burżuazja i klasa średnia. Istniał konflikt między ziemiaństwem a warstwami chłopskimi. Ludność Meksyku protestowała przeciw silnej pozycji Kościoła, wpływom obcego kapitału (w dużej części amerykańskiego i brytyjskiego)[1]. Na liczebności zyskiwała klasa robotnicza, wśród której silne poparcie zyskał anarchosyndykalizm. Bezpośrednią przyczyną rewolucji było unieważnienie reelekcji Díaza i czasowe przejęcie władzy przez Francisca Maderę[2]. Madero obiecał reformę systemu i wezwał społeczeństwo do buntu przeciwko Díazowi[2].

Przebieg[edytuj | edytuj kod]

Początkowym celem rewolucji było obalenie reżimu Porfirio Díaza, ostatecznie obalony on został po Umowie w Ciudad Juarez. Diaz uciekł z kraju, a już wkrótce okazało się, że oczekiwania poszczególnych grup społecznych są sprzeczne ze sobą i rozpoczął się kilkuletni okres walk o władzę, która przechodziła z rąk do rąk[3]. Krajem, jedynie teoretycznie w całości, rządzili kolejno: Francisco Madero, Victoriano Huerta i Venustiano Carranza.

Po obaleniu Díaza władzę przejął Francisco Madero[2], cieszący się poparciem chłopskich liderów Francisca Villi z północy i Emiliana Zapaty na południu. Hasłem nowych rewolucyjnych władz było "Tierra y Libertad" czyli ziemi i wolności[2]. Pierwsza część hasła odwoływała się do wywłaszczenia potężnych właścicieli hacjend. Szczególnym przeciwnikiem systemu latyfundiów był Emiliano Zapata, który żądał od rządu Madero szybszej reformy rolnej. Prezydent Madero był zwolennikiem liberalnej demokracji i reformatorem, nie mógł jednak zgodzić się na żądania chłopskich liderów ze względu na kompromis zawarty ze zwolennikami obalonego Díaza. Widząc kolejne próby negocjacji rządu z lojalistami obalonego reżimu i zwlekaniem z reformami, Zapata wycofał poparcie dla Madery i przejął władzę nad stanem Morelos[3].

W odpowiedzi na bunt w stanie Morelos zagraniczne firmy domagały się przywrócenia kontroli nad zajętym przez rebeliantów regionem, a ponadto dążyli do odzyskania pozycji, jaką gwarantował im reżim Díaza (między innymi zwolnienie z podatków). Henry Lane Wilson, przedstawiciel rządu USA, namówił generała Victoriana Huerte do zamordowania prezydenta Madero i siłowego przejęcia władzy w kraju[4]. Huerta, jako stronnik obalonego reżimu, dążył do odtworzenia starego systemu. W marcu 1913 roku bohaterowie rewolucji skierowanej przeciwko Díazowi – Venustiano Carranza, Álvaro Obregón i Francisco Villa - ponownie zjednoczyli się przeciwko nowemu dyktatorowi[2]. Nowy reżim upadł w 1914 roku, rewolucjoniści nie porozumieli się jednak i walki wybuchły na nowo[2].

Siły Villi i Zapaty zjednoczyły się przeciwko konstytucjonalistom Carranzie i Obregonowi i w 1914 roku zajęły miasto Meksyk[2]. Dzięki przyjęciu strategii i taktyki zastosowanej w czasie wojny w Europie konstytucjonaliści pokonali siły Villi. Villa w odpowiedzi razem z resztkami wiernych sił atakował tereny przygraniczne Stanów Zjednoczonych dążąc do amerykańskiej interwencji w Meksyku. Wojska amerykańskie wkroczyły na tereny Meksyku w poszukiwaniu Villi, wycofały się dopiero po przegranych starciach z oddziałami Carranzy[2].

Po pokonaniu sił Villi władzę w kraju objął Carranza, w 1917 roku w życie weszła nowa liberalna ustawa zasadnicza. Siły Zapaty nie zostały jednak pokonane. W 1919 roku wojska Carranzy zastrzeliły Zapatę podczas spotkania. Carranza nie utrzymał się długo przy władzy, podobnie jak Madero nie przeprowadził szybkich reform. W rezultacie władzę przejął Obregón, a Carranza został zastrzelony w trakcie próby ucieczki[5].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Nowa Encyklopedia Powszechna PWN tom 4. Polskie Wydawnictwo Naukowe, 1996, s. 156. ISBN 83-01-11967-5.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 Historia – Rewolucja i jej następstwa. W: Podróże Marzeń "Meksyk" – Biblioteka Gazety Wyborczej. Mediaprofit, 2005, s. 64. ISBN 83-60174-00-8.
  3. 3,0 3,1 Historia – Rewolucja i jej następstwa. W: Podróże Marzeń "Meksyk" – Biblioteka Gazety Wyborczej. Mediaprofit, 2005, s. 63. ISBN 83-60174-00-8.
  4. Historia – Rewolucja i jej następstwa. W: Podróże Marzeń "Meksyk" – Biblioteka Gazety Wyborczej. Mediaprofit, 2005, s. 63-64. ISBN 83-60174-00-8.
  5. Historia – Rewolucja i jej następstwa. W: Podróże Marzeń "Meksyk" – Biblioteka Gazety Wyborczej. Mediaprofit, 2005, s. 65. ISBN 83-60174-00-8.