Bitwa pod Mentaną

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bitwa pod Mentaną
Atak Garibaldiego na Państwo Kościelne
T. Rodella - battaglia di Mentana - litografia acquerellata su carta - 1870s.jpg
Bitwa pod Mentaną
Czas 3 listopada 1867
Miejsce Mentana, Włochy
Terytorium Włochy
Wynik zwycięstwo wojsk francusko-papieskich
Strony konfliktu
Włochy II Cesarstwo Francuskie
wojska papieskie
Dowódcy
Giuseppe Garibaldi Pierre Louis Charles de Failly
Siły
ok. 6000 ok. 6000 (połowa francuskich, połowa papieskich)
Straty
znaczne niewielkie

Bitwa pod Mentaną – starcie zbrojne, które miało miejsce 3 listopada 1867 roku pomiędzy włoskimi ochotnikami i wojskami francuskimi.

Konwencja wrześniowa gwarantowała wycofanie sił francuskich z Rzymu, w zamian za co rząd włoski miał gwarantować nienaruszalność Państwa Kościelnego. Jednak bardziej radykalni przywódcy włoscy, jak Giuseppe Mazzini i Giuseppe Garibaldi byli przeciwnikami tego układu i dążyli do zajęcia Rzymu. Francja z kolei wspierała niezależność papieża, którego armia została znacząco wzmocniona żołnierzami francuskimi, oficjalnie zwolnionymi ze służby ochotnikami (tzw. Legion Antibes)[1]. Papieski minister wojny, gen. Hermann Kanzler, rozbudował i zreorganizował armię rzymską, tzw. żuawów papieskich[2].

W lecie 1867 Garibaldi, wykorzystując okres wyborczy, rozpoczął zbieranie ochotników. Na polecenie rządu włoskiego został aresztowany i odesłany do swego domu rodzinnego na wyspie Caprera, skąd uciekł w październiku i 20 tego miesiąca objął oficjalnie dowództwo nad ochotnikami w Terni. Na wieść o ucieczce Garibaldiego, 16 października rząd francuski podjął decyzję o interwencji na rzecz papieża, a 24 - o natychmiastowym wysłaniu wojsk. Korpus ekspedycyjny, ok. 3 tys. żołnierzy, wylądował w Civitavecchia 28-29 października[2].

W międzyczasie Garibaldi usiłował wywołać powstanie w Rzymie, ale upadło ono po kilku dniach. Wysłana przez niego niewielka ekspedycja z bronią została zdradzona i rozbita. On sam 25 października rozbił oddział wojsk papieskich pod Monte Rotondo, które zajął 26. Następnie odszedł pod Rzym, licząc na sukces powstania, które nie miało szans wobec obecności trzynastotysięcznej armii papieskiej; czekał do 1 listopada, nieświadomy lądowania oddziałów francuskich, a następnie pomaszerował przez Tivoli[1].

Garibaldi zgromadził ok. 12 tys. ludzi, w większości słabo uzbrojonych uzbrojonych (tylko 5 armat) i źle zorganizowanych - między 1 a 3 listopada połowa z nich zdezerterowała, tak że jego siły oraz wojska papiesko-francuskie były mniej więcej równo liczne (po ok. 6 tys. żołnierzy)[2]. Obie strony spotkały pod wioską Mentana. Oddziały Garibaldiego broniły się dzielnie, ale uległy atakowi Francuzów, uzbrojonych w nowe odtylcowe karabiny Chassepota[1] (które okazały się niezwykle skuteczne, zadając włoskim ochotnikom znaczne straty[2]).

Garibaldi wycofał się poza granice papieskie, został następnie aresztowany i osadzony w twierdzy w Varignano[1]. Oddziały francuskie pozostały w Rzymie do 1870, gdy wybuchła wojna francusko-pruska[2].

Przypisy

  1. a b c d W. J. Stillman: The Union of Italy, 1815-1895. Cambridge: Cambridge University Press, 1898, s. 340-344.
  2. a b c d e Ivan Scott: Mentana. W: Historical Dictionary of the French Second Empire, 1852-1870. William E. Echard (red.). Westport, CT.: Greenwood Press, 1985, s. 386-387.