Bombardowanie Guerniki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bombardowanie Guerniki
Hiszpańska wojna domowa
Bundesarchiv Bild 183-H25224, Guernica, Ruinen.jpg
Misteczko Guernika po nalotach.
Czas 26 kwietnia 1937
Miejsce Guernica
Terytorium  Hiszpania
Przyczyna bombardowanie przeprowadzone przez Legion Condor
Wynik zniszczenie miasta
Strony konfliktu
 Hiszpania  III Rzesza
Dowódcy
Wolfram von Richthofen
Siły
brak lotnictwo Legionu Condor i 3 samoloty lotnictwa włoskiego
Straty
ok. 120 ofiar wśród ludności cywilnej[1]

Bombardowanie Guerniki – atak lotniczy przeprowadzony 26 kwietnia 1937 roku w czasie wojny domowej w Hiszpanii przez lotnictwo Legionu Condor, walczącego po stronie generała Francisco Franco przeciwko rządowi Republiki Hiszpańskiej. Szacuje się, że zginęło około 120 osób[2]

Przyczyny ataku[edytuj | edytuj kod]

Celem nalotu podanym do publicznej wiadomości miało być zniszczenie mostu na rzece Oca oraz stacji kolejowej, jednakże zapisy w dzienniku dowódcy Legionu Condor Richthofena wskazują na to, że samoloty, cyt. zostały skierowane do Guerniki, by zatrzymać i zakłócić wycofywanie się czerwonych, którzy musieli tamtędy przejść[3]. Według niektórych autorów operacja była przeprowadzona jako eksperyment, miano testować nową taktykę bojową i skutki zmasowanego ataku lotnictwa[3][4]. Jeden ze współczesnych historyków twierdzi, że bombardowanie było, cyt. karą dla zdradzieckich katolickich Basków za opowiedzenie się po stronie czerwonych[5].

Bombardowanie miasta[edytuj | edytuj kod]

Przed atakiem, w tym niewielkim miasteczku leżącym około 13 km za linią frontu mieszkało około 5000 ludzi, do których należy doliczyć dwa bataliony wojska, personel i pacjentów 3 szpitali polowych oraz uchodźców, którzy uciekali przed wojskami generała Franco. W dniu nalotu a był to dzień targowy w Guernice przebywało około 7000 ludzi[6][4]. W momencie ataku Guernica nie posiadała żadnej obrony przeciwlotniczej.

Atak rozpoczął się o godzinie 16.30. Celem operacji ogłoszonym był most na rzece Oca, infrastruktura drogowa na zachód od miasta, oraz wycofujące się oddziały Frontu Ludowego (front znajdował się mniej niż 14 kilometrów od Guerniki). Jednakże ostatecznie, najważniejsze obiekty, takie jak most czy fabryka broni pozostały nietknięte. Pierwszy zaatakował pojedynczy bombowiec Heinkel He 111, który ok. godziny 16.30 zrzucił swe bomby (lub ich część) na centrum, po ok. 15 minutach dywizjony myśliwców Heinkel 51 ostrzelały cywilów i zrzuciły granaty. Ostateczne zniszczenie miasta spowodowały trzy eskadry bombowców Junkers Ju 52 Legionu Condor, eskortowane przez myśliwce Bf 109 i Heinkel He 51. Samoloty te nadleciały nad miasteczko około 17.15, bombardując je falami w dwudziestominutowych odstępach przez dwie i pół godziny[3]. Był to nalot dywanowy zastosowany po raz pierwszy przez Legion Condor nieco wcześniej podczas bombardowania pozycji republikańskich[3]. Kombinacja bomb burzących, przeciwpiechotnych i zapalających niszczyła zabudowę miasta, znacznie utrudniając walkę z pożarami i powodując wielkie zniszczenia.

Niektórzy autorzy twierdzą, że w bombardowaniu Guerniki brało udział także kilka samolotów włoskich[3].

Decyzję o bombardowaniu podjęli dowódcy Legionu Condor, Wolfram von Richthofen i Hugo Sperrle w porozumieniu z szefem sztabu gen. Moli.

Konsekwencje ataku[edytuj | edytuj kod]

Nigdy nie ogłoszono oficjalnej liczby zabitych. Angielskie media znacznie zawyżały tę liczbę podając, że zginęło 1600 osób, inne wersje mówiły nawet o 3000, aczkolwiek aktualnie mówi się o około 200-300 zabitych. Zachowane dokumenty ze szpitali mówią o 120 zabitych i 30 rannych.[7] Natomiast nie ulega wątpliwości, że w wyniku bombardowania zostało doszczętnie zniszczone 70% miasta, w dużej mierze nie w wyniku samych ataków, lecz na skutek pożaru spowodowanego przez bomby, którego nie udało się ugasić aż do dnia następnego.[8] Atak na miasto spowodował poruszenie międzynarodowej opinii publicznej. Dwa dni po nalocie, 28 kwietnia 1937 roku The Times i The New York Times opublikowały artykuły opisujące bombardowanie Guerniki i jego skutki, potępiając działania lotnictwa gen. Franco[3]. Strona nacjonalistyczna oskarżyła o spalenie miasta obrońców, kwatera główna Franco wydała oświadczenie, w którym pisała: "Guernika została zniszczona ogniem i benzyną"[3].

Znaczenie symboliczne[edytuj | edytuj kod]

W czasie wojny domowej w Hiszpanii, w latach 1936–1939 było kilka nalotów bombowych, ucierpiało i zginęło wielu ludzi, jednakże wydarzenie z Guerniki stało się symbolem okrucieństwa, które nigdy nie powinno mieć miejsca. Artyści jak Pablo Picasso czy hiszpański poeta Blas de Otero stworzyli dzieła ku pamięci ofiar, będące potępieniem nalotu i manifestem antywojennym.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Tomasz Nowakowski, Mariusz Skotnicki . Legion Condor. Hiszpańska wojna Hitlera. Instytut Wydawniczy Erica 2011, s. 83.
  2. Tomasz Nowakowski, Mariusz Skotnicki . Legion Condor. Hiszpańska wojna Hitlera. Instytut Wydawniczy Erica 2011, s. 83.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 Antony Beevor: Walka o Hiszpanię 1936-1939. Kraków: Znak, 2009, s. 320-322. ISBN 978-83-240-1159-9.
  4. 4,0 4,1 Włodzimierz Kalicki: Guernica, lśnienie apokalipsy. [dostęp 2014-03-08].
  5. Tomasz Nowakowski, Mariusz Skotnicki . Legion Condor. Hiszpańska wojna Hitlera. Instytut Wydawniczy Erica 2011, s. 81.
  6. Tomasz Nowakowski, Mariusz Skotnicki . Legion Condor. Hiszpańska wojna Hitlera. Instytut Wydawniczy Erica 2011, s. 81.
  7. Barton S., Historia Hiszpanii, tłum. Agnieszka Mścichowska i Marcin Mścichowski, Książka i Wiedza, Warszawa 2011, s.281
  8. Moa P., Mity wojny domowej. Hiszpania 1936-1939, Fronda, Warszawa 2007, s.403

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Antony Beevor: Walka o Hiszpanię 1936-1939. Kraków: Znak, 2009. ISBN 978-83-240-1159-9.
  • Tomasz Nowakowski, Mariusz Skotnicki, Legion Condor. Hiszpańska wojna Hitlera, Instytut Wydawniczy Erica, 2011.