Borowik królewski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Borowik królewski
Borowik królewski: zdjęcie
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd borowikowce
Rodzina borowikowate
Rodzaj Butyriboletus
Gatunek borowik królewski
Nazwa systematyczna
Butyriboletus regius (Krombh.) D. Arora & J.L. Frank
Mycologia 106(3): 466 (2014)
Borowik królewski

Borowik królewski (Butyriboletus regius (Krombh.) D. Arora & J.L. Frank) – gatunek grzybów, należący do rodziny borowikowatych[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Butyriboletus, Boletaceae, Boletales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten opisany został w 1832 przez Krombholza jako Boletus regius. W wyniku ostatnich badań filogenetycznych został w 2014 z rodzaju Boletus przeniesiony do nowo utworzonego rodzaju Butyriboletus[1]. Niektóre synonimy naukowe[2]:

  • Boletus regius Krombh. 1832
  • Boletus regius var. peltereaui J. Blum 1965
  • Boletus regius Krombh. 1832 var. regius
  • Dictyopus appendiculatus var. regius (Krombh.) Quél. 1886
  • Suillus regius (Krombh.) Kuntze 1898

Nazwę polską podała Alina Skirgiełło w 1960[3]. Gatunek ten, jako borowik królewski Boletus regius Krombh. wymieniają też Barbara Gumińska i Władysław Wojewoda w swojej książce z 1985[4], a także różne atlasy grzybów. W. Wojewoda w checklist z 2003 wymienia go jako odmianę borowika żółtobrązowego (Boletus appendiculatus subsp. regius Konrad)[3]. Po przeniesieniu go do rodzaju Butyriboletus wszystkie te nazwy są już niespójne z aktualną nazwą naukową.

Morfologia[edytuj]

Kapelusz

Średnicy 8–20 cm. Za młodu kulisty, potem stopniowo rozpościerający się. Kolor wiśniowoczerwony, miejscami przebarwiony na żółto. Skórka zamszowata, sucha[5].

Rurki

Za młodu bladożółte, później cytrynowożółte, z wiekiem oliwkowożółte. Są lśniące i nie zmieniają koloru po uszkodzeniu[5].

Trzon

Wysokość 5-12 cm, grubość 2-4 cm, baryłkowaty lub pękaty. Ma jasnożółty kolor i pokryty jest drobną siateczką też żółtego koloru[5].

Miąższ

Jędrny, bladożółty, lub cytrynowożółty. Zapach słaby, smak łagodny. Nie zmienia barwy po ugnieceniu[5].

Zarodniki

Gładkie, elipsoidalno-wrzecionowate. Wysyp zarodników oliwkowobrązowy.

Występowanie i siedlisko[edytuj]

Występuje w Ameryce Północnej, Środkowej i Europie, w Azji podano jego występowanie tylko w Korei i Japonii[6]. W Europie jest rzadki. Należy do jednego z dziesięciu najbardziej zagrożonych gatunków[5]. Również w Polsce jest bardzo rzadki. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status E – gatunek wymierający[7]. Znajduje się na czerwonych listach gatunków zagrożonych także w Austrii, Belgii, Czechach, Szwajcarii, Estonii, Anglii, Holandii, Słowacji[3].

W Polsce był gatunkiem ściśle chronionym[8], od 9 października 2014 r. został wykreślony z listy gatunków grzybów chronionych[9].

Grzyb ciepłolubny. Występuje od maja do września w lasach liściastych, głównie pod dębami i bukami na wapiennych glebach[5].

Znaczenie[edytuj]

Grzyb mikoryzowy[3], grzyb jadalny[5].

Gatunki podobne[edytuj]

Bywa mylony z "fałszywym borowikiem królewskim" (Butyriboletus pseudoregius), który ma bardziej blady kapelusz i jego miąższ sinieje po zgnieceniu[5]. Podobny jest też tzw. borowik żółtobrązowy (Butyriboletus appendiculatus), ale jego miąższ również sinieje po zgnieceniu lub przecięciu[4].

Przypisy

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2015-10-25].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2014-08-12].
  3. a b c d Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. a b Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
  5. a b c d e f g h Andreas Gminder: Atlas grzybów jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej. 2008. ISBN 978-83-258-0588-3.
  6. Discover Life Maps. [dostęp 2014-04-18].
  7. Zbigniew Mirek: Red list of plants and fungi in Poland = Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany. Polish Academy of Sciences, 2006. ISBN 83-89648-38-5.
  8. Załączniki nr 1 i 2 do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 lipca 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących grzybów objętych ochroną (Dz. U. z 2004 r. Nr 168, poz. 1765)
  9. Dz. U. z 2014 r. Nr 0, poz. 1409 – Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej grzybów