Ciecz przechłodzona

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Ciecz przechłodzonaciało istniejące w stanie ciekłym poniżej temperatury krzepnięcia. „Typowa” ciecz powinna teoretycznie przejść w ciało krystaliczne w temperaturze krzepnięcia. Krystalizacja jest jednak procesem wymagającym odpowiednich warunków i przeważnie musi być ona w jakiś sposób zainicjowana. Ponadto proces ten nie przebiega zwykle natychmiastowo, tylko wymaga czasu. Wszystko to umożliwia uzyskanie cieczy przechłodzonej. Przykładem takiej substancji może być tiosiarczan sodu, który jest wykorzystywany przy produkcji ogrzewaczy dłoni.

Ciecz przechłodzoną można otrzymać przez:

  • bardzo powolne ochładzanie czystej cieczy w naczyniu o gładkich ściankach, przy braku drgań i wstrząsów mechanicznych;
  • bardzo szybkie ochładzanie (tak szybkie, że substancja "nie zdąży" skrystalizować) – w ten sposób można uzyskać ciecz przechłodzoną, nawet gdy jest ona silnie zanieczyszczona.

Ciecz przechłodzona jest z termodynamicznego punktu widzenia stanem metastabilnym, tzn. dla małych zaburzeń stabilnym, ale dla większych niestabilnym. Aby doprowadzić do jej zestalenia, wystarczy zwykle zainicjować w dowolny sposób proces krystalizacji. Może to być na przykład:

  • wrzucenie do cieczy tak zwanych zarodków krystalizacji (np. zanieczyszczenia stałego lub małego kryształka tej samej substancji);
  • wstrząśnięcie naczyniem z cieczą;
  • podziałanie na ciecz dźwiękiem;
  • podziałanie na ciecz impulsem elektrycznym.

W wyniku nagłej krystalizacji cieczy przechłodzonej następuje wydzielenie ciepła i podwyższenie temperatury substancji.

Niektóre związki chemiczne o wysokich masach cząsteczkowych lub kształtach utrudniających krzepnięcie jest bardzo trudno skrystalizować i dlatego występują one najczęściej w postaci amorficznej którą, ze względu na brak wewnętrznego uporządkowania typowego dla krystalicznych ciał stałych, czasem nazywa się cieczą przechłodzoną. Nazwa ta jest nieprawidłowa, ponieważ substancja ta nie ma innych cech cieczy. Do tego rodzaju związków zalicza się:

Podobny mechanizm „blokowania” krystalizacji prowadzi też do istnienia kryształów ciekłych i kryształów condis.

Zobacz też[edytuj]