Efekt Mpemby

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Efekt Mpemby – zjawisko polegające na szybszym zamarzaniu wody cieplejszej od zimniejszej w określonych warunkach. Fenomen ten, niezgodny z intuicyjnymi przewidywaniami, opisywali w swoich pracach m.in. Arystoteles, Kartezjusz i Francis Bacon[1]. W czasach nowożytnych został po raz pierwszy zaobserwowany w Tanzanii przez ucznia szkoły średniej Erasto B. Mpembę w 1963 roku. Zauważył on, że podgrzana mieszanina do robienia lodów zamarza szybciej niż schłodzona.

Proponowano różne wyjaśnienia tego zjawiska, zakładano, że może mieć na nie wpływ wiele czynników:

  • różne definicje "zamarznięcia" (czy wtedy, kiedy na powierzchni wody tworzy się warstwa lodu, czy kiedy woda zamarza w całej objętości);
  • parowanie, które jest procesem endoenergetycznym i jako takie przyspiesza ochłodzenie wody pozostającej w zbiorniku, a ponadto zmniejsza jej objętość, a zatem również pojemność cieplną;
  • konwekcja, która przyspiesza przepływ ciepła;
  • osadzanie się szronu na powierzchni naczynia z wodą;
  • wcześniejsze wrzenie (a nawet samo podgrzanie) wody zmniejsza zawartość rozpuszczonych w niej gazów;
  • przechłodzenie;
  • sole mineralne rozpuszczone w wodzie, m.in. węglany wapnia i magnezu (twarda woda), obniżają jej temperaturę zamarzania, a w procesie podgrzewania ich część zostaje wytrącona[2].

Zjawisko wytłumaczono w roku 2013 przez uczonych z Singapuru. Odpowiedzialne za nie są wiązania wodorowe[3].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Ron Kurtus: The Mpemba Effect: When Hot Water Freezes before Cold. [dostęp 30 października 2002].
  2. Irena Szymczak. Dlaczego pękają rury?. „Przekrój”. 08/2008. ISSN 0033-2488. [zarchiwizowane z adresu 2009-02-12].