Żłobik koralowy
![]() | |
Systematyka[1][2] | |
Domena | |
---|---|
Królestwo | |
Podkrólestwo | |
Nadgromada | |
Gromada | |
Podgromada | |
Nadklasa | |
Klasa | |
Nadrząd | |
Rząd | |
Rodzina | |
Podrodzina | |
Rodzaj | |
Gatunek |
żłobik koralowy |
Nazwa systematyczna | |
Corallorhiza trifida Chatelain 1760. Spec. Inaug. Corallorh. 8 |
Żłobik koralowy, ż. koralowaty (Corallorhiza trifida Chatelain) – gatunek rośliny należący do rodziny storczykowatych (Orchidaceae).
Rozmieszczenie geograficzne
[edytuj | edytuj kod]Występuje w stanie dzikim w Europie, Azji i Ameryce Północnej. W Polsce roślina dawniej dość pospolita, obecnie rzadka i narażona na wyginięcie. Częściej występuje w Sudetach i Karpatach, poza górami większe jego skupienia znajdują się na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej i na Pojezierzu Mazurskim[3].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/19/Corallorrhiza_trifida_07_mg-k.jpg/170px-Corallorrhiza_trifida_07_mg-k.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9e/Corallorrhiza_trifida_05_mg-k.jpg/170px-Corallorrhiza_trifida_05_mg-k.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f9/Corallorhiza_trifida_infructescence_-_Alutaguse.jpg/220px-Corallorhiza_trifida_infructescence_-_Alutaguse.jpg)
Morfologia
[edytuj | edytuj kod]- Pokrój
- Wysokość 8–30 cm. Roślina myko-heterotroficzna, bezzieleniowa i bez korzeni. Posiada natomiast koralowato rozgałęzione kłącze (stąd właśnie gatunkowa nazwa rośliny).
- Liście
- 2-4 silnie zredukowane, mające postać bezzieleniowych łusek.
- Kwiaty
- Niepozorne, białe z żółto brązowym nalotem, górny zewnętrzny płatek długości do 0,6 cm. Warżka wydłużona, z dwiema bocznymi zatokami, biała z czerwonymi plamkami, silnie odgięta do tyłu, ze słabo odznaczająca się workowata ostrogą. Kwiaty wyrastają po kilka na skręconych szypułkach. Przysadki krótsze od nieskręconej zalążni.
- Owoc
- Torebka zawierająca liczne, bardzo drobne nasiona.
Biologia i ekologia
[edytuj | edytuj kod]- Rozwój
- Bylina, geofit. Kwitnie w maju i czerwcu. Jest rośliną bezzieleniową, niezbędne do życia związki organiczne czerpie dzięki symbiozie z pewnymi gatunkami grzybów[3].
- Siedlisko
- Cieniste lasy bukowe, sosnowe, świerkowe i jodłowe, a także torfowiska.
- Fitosocjologia
- Gatunek charakterystyczny dla związku (All.) Vaccinio-Piceion i Ass. Sphagno girgensohnii-Picetum[4].
- Genetyka
- Liczba chromosomów 2n=36.
Zagrożenia i ochrona
[edytuj | edytuj kod]Roślina objęta ścisłą ochroną gatunkową w Polsce na podstawie Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin[5]. W opracowaniu Czerwona lista roślin i grzybów Polski (2006) umieszczona w grupie gatunków zagrożonych wyginięciem (kategoria zagrożenia V)[6]. W wydaniu z 2016 roku otrzymała kategorię VU (narażony)[7]. Według klasyfikacji Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody gatunek zagrożony (kategoria zagrożenia VU)[3]. Zagrożony jest głównie poprzez wyrąb lasów i ich gospodarcze użytkowanie. Część jego stanowisk jest chroniona w parkach narodowych i rezerwatach przyrody.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ Peter F. Stevens , Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-08-05] (ang.).
- ↑ a b c Halina Piękoś-Mirkowa, Zbigniew Mirek: Rośliny chronione. Warszawa: Multico Oficyna Wyd., 2006. ISBN 978-83-7073-444-2.
- ↑ Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
- ↑ Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin Dz.U. z 2014 r. poz. 1409
- ↑ Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki: Red list of plants and fungi in Poland. Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Kraków: IB PAN, 2006. ISBN 83-89648-38-5.
- ↑ Kaźmierczakowa R., Bloch-Orłowska J., Celka Z., Cwener A., Dajdok Z., Michalska-Hejduk D., Pawlikowski P., Szczęśniak E., Ziarnek K.: Polska czerwona lista paprotników i roślin kwiatowych. Polish red list of pteridophytes and flowering plants. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk, 2016. ISBN 978-83-61191-88-9.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Kwiaty Tatr. Przewodnik kieszonkowy. Warszawa: MULTICO Oficyna Wyd., 2003. ISBN 83-7073-385-9.
- Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
- Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.
- BioLib: 42176
- EoL: 1092012
- EUNIS: 189481
- Flora of China: 242101537
- Flora of North America: 242101537
- FloraWeb: 1639
- GBIF: 2797313
- identyfikator iNaturalist: 50709
- IPNI: 30219502-2
- ITIS: 894654
- NCBI: 451881
- identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): kew-47090
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:30219502-2
- Tela Botanica: 18882
- identyfikator Tropicos: 23500637
- USDA PLANTS: COTR18
- CoL: 5ZZCS