Cyklosarin

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Cyklosarin
enancjomery cyklosarinu: (R) po lewej, (S) po prawej
enancjomery cyklosarinu: (R) po lewej, (S) po prawej
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny C7H14FO2P
Masa molowa 180,16 g/mol
Wygląd klarowna, bezbarwna ciecz o słodkim zapachu stęchlizny[1] lub bezwonna[2]
Identyfikacja
Numer CAS 329-99-7 (racemat)
111422-20-9 (izomer (+))
111422-21-0 (izomer (−))
PubChem 64505[3]
Podobne związki
Podobne związki sarin, etylosarin
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Cyklosarin (GF) – fosforoorganiczny związek chemiczny z grupy fosfonianów, ester cykloheksylowy kwasu metylofluorofosfonowego, analog sarinu i etylosarinu. Jest nieodwracalnym inhibitorem acetylocholinesterazy i paralityczno-drgawkowym bojowym środkiem trującym znajdującym się w wykazie 1A Konwencji o zakazie broni chemicznej[a][6].

Cyklosarin ma postać klarownej, bezbarwnej cieczy o słodkim zapachu stęchlizny, praktycznie nierozpuszczalnej w wodzie[5]. Jest dość odporny na hydrolizę – rozkłada się dopiero przy ogrzewaniu lub w obecności alkaliów z wytworzeniem kwasu fluorowodorowego i kwasu cykloheksylometylofosfonowego, które są mniej toksyczne od cyklosarinu[7].

Główną drogą narażenia jest układ oddechowy, choć cyklosarin może wniknąć do organizmu również przez skórę i układ pokarmowy. Wykazuje działanie silnie inhibitujące acetylocholinesterazę[8].

  • LD50 16–400 μg/kg (mysz, przez skórę)[7]
  • LCt50 35 mg·min/m³[7]

Uwagi[edytuj]

  1. Cyklosarin znajduje się w wykazie pod nazwą ogólną „alkilo(Me, Et, n-Pr lub i-Pr)-fluorofosfoniany O-alkilu (≤C10, w tym cykloalkilu)”.

Przypisy[edytuj]

Bibliografia[edytuj]

  • D. Hank Ellison, Handbook of Chemical and Biological Warfare Agents, wyd. 2, Boca Raton: CRC Press, 2008, ISBN 9780849314346.
  • Cyclosarin – GF, [w:] Steven L. Hoenig, Compendium of Chemical Warfare Agents, New York: Springer, 2007, ISBN 9780387346267.