Czarcia miotła

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Czarcia miotła na wierzchołku modrzewia
Spowodowana przez Taphrina betulina czarcia miotła na brzozie

Czarcia miotła – rodzaj potworności roślin objawiający się powstaniem wyrośla, będącego gęstym skupieniem silnie rozgałęzionych, nienormalnie rozwiniętych pędów płonnych. Czarcie miotły występują na drzewach i krzewach – zarówno liściastych, jak i iglastych[1]. Na jednym drzewie czy krzewie może występować więcej niż jedna, obserwowano przypadek, gdy na jednej jodle było ich kilkadziesiąt. Są długoletnie, u jodły na przykład żyją nawet 20 lat[2]. Powstają wskutek zahamowania rozwoju pędu głównego i patologicznego rozwoju wszystkich pąków bocznych (normalnie rozwijają się tylko niektóre z nich)[1]. Bezpośrednimi przyczynami takiego zaburzonego rozwoju pędów są:

Czarcie miotły wywoływane przez organizmy pasożytnicze bywają zaliczane do galasów typu organoidowego, tj. będących rozpoznawalnymi organami[5].

Sadzonki z pędów pobranych z czarcich mioteł spowodowanych przez mutacje zachowują specyficzny sposób wzrostu i wykorzystywane są przez szkółkarzy do otrzymywania nowych odmian. Przykładem jest np. kultywar świerka pospolitego Picea abies 'Little Gem', otrzymany z czarciej miotły świerka odmiany 'Nidiformis'. Niektórzy szkółkarze uzyskane w ten sposób kultywary poddają ochronie patentowej[6]. W leśnictwie czarcie miotły nie powodują istotnych szkód ze względu na sporadyczność występowania[7].

 Zobacz też: Teratologia.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Czesław Greń. Roślinne potworki. „Wiedza i Życie”. 5, maj 2010. Prószyński Media. 
  2. a b Karol Manka: Fitopatologia leśna. Warszawa: PWRiL, 2005, s. 208. ISBN 83-09-01793-6.
  3. Szweykowska Alicja, Szweykowski Jerzy (red.): Słownik botaniczny. Wyd. wydanie II, zmienione i uzupełnione. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2003. ISBN 83-214-1305-6.
  4. Szymon Wierdak. Zapiski dendrologiczne. [dostęp 2018-04-09].
  5. Grzegorz Gryziak, Stanisław Muszyński. Geneza i klasyfikacja zmian teratologicznych u roślin. „Kosmos”. 54 (2–3), s. 267–271, 2005. 
  6. Wojciech Górka. Pasjonat czarcich mioteł. „Szkółkarstwo”. 3, 2005. Plantpress. 
  7. Mała encyklopedia leśna. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1991. ISBN 83-01-08938-5.