Dąb algierski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dąb algierski
Ilustracja
Liście i żołądź
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad różowe
Rząd bukowce
Rodzina bukowate
Rodzaj dąb
Gatunek dąb algierski
Nazwa systematyczna
Quercus canariensis Willd.
Enum. Pl. 975 1809[2]
Synonimy
  • Quercus baetica (Webb) Villar
  • Quercus canariensis var. carpinifolia C.Vicioso
  • Quercus canariensis var. mirbeckii (Durieu) C.Vicioso
  • Quercus canariensis var. salzmanniana (Webb) C.Vicioso
  • Quercus carpinifolia Sennen (nom. illeg.)
  • Quercus corymbifolia Ehrenb. ex Boiss.
  • Quercus cypri Kotschy ex A.DC.
  • Quercus esculenta K.Koch
  • Quercus faginea var. baetica (Webb) Samp.
  • Quercus faginea subsp. baetica (Webb) Maire
  • Quercus faginea var. salzmannaniana (Webb) Samp.
  • Quercus faginea var. salzmanniana (Webb) Samp.
  • Quercus faginea var. spinosa Maire & Trab.
  • Quercus gibraltarica K.Koch
  • Quercus infectoria subsp. mirbeckii (Durieu) Nyman
  • Quercus lusitanica var. baetica Webb
  • Quercus lusitanica subsp. baetica (Webb) A.DC.
  • Quercus lusitanica var. fagifolia Jahand. & Maire
  • Quercus lusitanica subsp. mirbeckii (Durieu) Ball
  • Quercus lusitanica var. mirbeckii (Durieu) A.DC.
  • Quercus lusitanica var. mirbeckii (Durieu) Cout.
  • Quercus lusitanica var. salzmanniana Webb
  • Quercus mirbeckii Durieu
  • Quercus mirbeckii f. angustifolia Trab.
  • Quercus mirbeckii f. brevipetiolata Trab.
  • Quercus mirbeckii f. fagifolia Trab.
  • Quercus mirbeckii var. spinosa (Maire & Trab.) A.Camus
  • Quercus mirbeckii f. subpedunculata Trab.
  • Quercus nordafricana Villar
  • Quercus salzmanniana (Webb) Cout[2].

Dąb algierski (Quercus canariensis Willd.) – gatunek roślin z rodziny bukowatych (Fagaceae Dumort.). Występuje naturalnie w Maroku, Algierii, Tunezji, Hiszpanii oraz Portugalii[3][4]. Ponadto bywa uprawiany[4]. Na Wyspach Kanaryjskich wyginął w 1938 roku z powodu działalności człowieka[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Częściowo zimozielone drzewo dorastające do 20–30 m wysokości. Korona drzewa jest szeroko rozpostarta. Pień osiąga 1 m średnicy. Kora jest spękana, gruba i ma czarniawą barwę. Gałązki są szarozielone, początkowo gęsto owłosione, lecz z czasem stają się gładkie i bezwłose. Pąki mają wąskostożkowaty kształt, mierzą 7 mm długości, z jasnobrązowymi łuskami pokrytymi białym owłosieniem[3].
Liście
Blaszka liściowa ma kształt od odwrotnie jajowatego do podługowatego lub eliptycznego. Mierzy 6–18 cm długości oraz 4–7 cm szerokości, jest z 7–14 parami płytkich, ząbkowanych klapek na brzegu, ma niemal sercowatą nasadę. Ma 12–14 par żyłek drugorzędnych odchodzących od nerwu głównego pod kątem mniejszym niż 32°. Widoczne gołym okiem są także żyłki trzeciorzędne. Młode liście są wełnisto owłosione, z cienkimi, długimi, płowymi, pojedynczymi, luźnymi włoskami, lecz z czasem łysieją z wyjątkiem kątów żyłek. Górna powierzchnia dojrzałych liści ma matową, ciemnozieloną barwę i jest bezwłosa, natomiast od spodu jest sina z włoskami wzdłuż nerwów. Mają tylko jedną warstwę komórek epidermy o grubości 0,1–0,2 mm. Ogonek liściowy ma ciemnoróżowawą barwę, początkowo jest owłosiony, lecz z czasem łysieje, ma 15–25 mm długości[3].
Kwiaty
Są rozdzielnopłciowe. Kwiaty męskie są zebrane w kotki mierzące 4–8 cm długości. Kwiaty żeńskie osadzone są na krótkich szypułkach, mają owłosiony okwiat, zawierają 3 lub 4 owocolistki[3].
Owoce
Orzechy zwane żołędziami o jajowato obłym kształcie, dorastają do 25–35 mm długości, zebrane po 2–3 na szypułkach o długości 0,5–1 cm. Osadzone są w miseczkach o półkulistym kształcie, z owłosionymi, wybrzuszonymi łuskami o lancetowatym kształcie. Orzechy otulone są w miseczkach do 35% ich długości[3].

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Rośnie w lasach, w pobliżu cieków[4]. Występuje na wysokości od 700 do 1000 m n.p.m. Jest rośliną częściowo zimozieloną – zimą część liści pozostaje zielona, lecz niektóre przebarwiają się na brązowo. Kwitnie od kwietnia do maja, natomiast owoce dojrzewają w tym samym roku. Jest wytrzymały na mróz. Preferuje gleby wapienne, lecz może rosnąć także na ciężkim gliniastym podłożu. Charakteryzuje się szybkim tempem wzrostu. Może osiągać wiek ponad 300 lat[3].

W 1990 i 1991 roku w zaroślach dębu algierskiego zaobserwowano zagrożony wyginięciem gatunek ptaka – kowalika algierskiego[5].

Zmienność[edytuj | edytuj kod]

W uprawie może tworzyć płodne mieszańce z dębem szypułkowym (Q. robur) – Q. × carrissoana[3].

Ponadto tworzy mieszańce[3]:

Ochrona[edytuj | edytuj kod]

Dąb algierski występuje między innymi w Parku Narodowym Taza w Algierii, gdzie jest gatunkiem dominującym razem z Q. afares i dębem korkowym[6].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2017-03-12].
  2. a b Quercus canariensis Willd. (ang.). The Plant List. [dostęp 12 marca 2017].
  3. a b c d e f g h i Quercus canariensis (ang.). Oaks of the World. [dostęp 12 marca 2017].
  4. a b c Quercus canariensis (fr.). Plantes & botanique. [dostęp 12 marca 2017].
  5. F. Vuilleumier, M. LeCroy & E. Mayr. Appendix IV. Additional notes on 13 species reported on previous accounts. „Bulletin of British Ornithologists' Club”. 112, s. 302, 1992. ISSN 0007-1595. 
  6. Taza (ang.). BirdLife Data Zone. [dostęp 12 marca 2017].