Dawid (rzeźba Donatella)
| |
| Autor |
Donatello |
|---|---|
| Rodzaj |
posąg |
| Data powstania |
ok. 1430–1440 |
| Medium | |
| Wymiary |
158 cm wysokości |
| Miejsce przechowywania | |
| Miejscowość | |
| Lokalizacja | |
Dawid – rzeźba Donatella, przedstawiająca Dawida tuż po pokonaniu Goliata. Dzieło uchodzi za najbardziej znane dzieło Donatella. Zapisało się w historii sztuki jako pierwszy od czasów starożytnych akt męski, nie będący częścią grupy postaci lub elementem architektury. Znajduje się w zbiorach Museo Nazionale del Bargello we Florencji.
Historia
[edytuj | edytuj kod]Obok Pomnika Gattamelaty dzieło to uchodzi za najsłynniejsze dzieło Donatella[1]. Nieznana jest dokładna data powstania rzeźby. W źródłach podawane są lata: 1430[1], ok. 1430–1435[2], 1435[3], 1435–1440[4]. Zleceniodawcą był prawdopodobnie władca Florencji Kosma Medyceusz Starszy[4]. Najstarsze źródło omawiające to dzieło pochodzi z 1469 roku. W pochodzącym z tego roku opisie wesela Wawrzyńca Wspaniałego znajduje się informacja, że Dawid stał na podwórcu pałacu Medyceuszy[2]. Rzeźbę umieszczono na okrągłym podeście[4].
Posąg został odlany z brązu. Rzeźba została wykonana metodą wosku traconego, powszechnie stosowanej w starożytnej Grecji i Rzymie, rzadziej w średniowieczu. Woskowy prototyp był oklejany ognioodporną masą. Z tej formy wytapiano wosk, by na jego miejsce wlać płynny metal. Ukończone dzieło pokryto złotem. Ślady złoceń zachowały się na włosach, kapeluszu i sandałach Dawida[4].
Według XVI-wiecznych relacji po wypędzeniu Medyceuszy z Florencji w 1495 roku rzeźbę przeniesiono na dziedziniec Palazzo Vecchio[2]. Wystawiona na widok publiczny rzeźba symbolizowała Republikę Florencką. Mieszkańcy Florencji utożsamiali się z Dawidem. Uważali oni, że podobnie jak biblijny bohater, zdołali pokonać Mediolan, będącym miastem znacznie silniejszym od Florencji. Kamień i miecz w dłoniach Dawida stanowiły symbol kultury Florencji, która zdołała przeciwstawić się potędze militarnej Mediolanu. Dla Medyceuszy posąg symbolizował ucieleśnienie obietnicy długiego panowania. Dawid pozostał na swoim miejscu po powrocie rodu Medyceuszy do Florencji. Przez jakiś czas rzeźba znajdowała się w Palazzo Pitti. W 1865 roku trafiła do Muzeum Narodowego Bargello[4].
Opis rzeźby
[edytuj | edytuj kod]Rzeźba mierzy 158 cm wysokości[2]. Dawid jest pierwszą od czasów antyku rzeźbą przedstawiającą nagiego mężczyznę, nie będącą częścią grupy postaci lub elementem architektury. Jedyne elementy jego ubioru to słomkowy kapelusz ozdobiony wieńcem z wawrzynu oraz sandały na nogach[2][5]. Nagość symbolizuje wolność bohatera, którą wywalczył sobie po zabiciu wroga[5].
Dawid został ukazany w zwycięskiej pozie tuż po pokonaniu Goliata. Na jego odciętej głowie wspiera nogę. W prawej dłoni dzierży ogromny miecz. Lewą dłoń zmysłowo opiera na biodrze. W tejże dłoni trzyma kamień, którym powalił przeciwnika. Głowa Dawida jest lekko pochylona[4]. Kapelusz przypomina, że Dawid był wcześniej pasterzem[5]. Twarz wyraża zadumę i spokój[2][4]. Spojrzenie Dawida jest skierowane w dół, w kierunku obciętej głowy. Jego długie i kręcone włosy spadają na jego smukły tors. Ciało Dawida jest lekko wygięte, pełne jest eleganci i wyrafinowania[3].
Kosmyki brody Goliata sięgają lewej stopy Dawida. Hełm Goliata został przystrojony piórami, które dotykają wewnętrznej strony prawego uda Dawida[4].
Podobnie jak na innych renesansowych portretach młodych mężczyzn Dawid ma delikatne rysy twarzy, gładką skórę, długie, kręcone włosy i smukłą, chłopięcą sylwetkę. Poza Dawida nawiązuje do rzeźby klasycznej. Młodzieniec został ukazany w kontrapoście – ciężar ciała jest przeniesiony na jedną nogę, podczas gdy druga pozostaje ugięta. W czasach renesansu posąg wydawał się widzom żywy, co stanowiło odmianę od statycznych rzeźb średniowiecznych[4].
Dawid był popularnym tematem florenckiego wczesnego renesansu. Donatello kilkanaście lat wcześniej wykonał inną rzeźbę przedstawiającą Dawida, która była przygotowana do wystroju katedry Santa Maria del Fiore we Florencji. Donatello wykonując tę rzeźbę, prawdopodobnie nie chciał ukazać sceny biblijnej. Swoją uwagę skupił wyłącznie na ukazaniu piękna młodego człowieka[2].
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]- Dawid – rzeźba Michała Anioła
- Dawid – rzeźba Giovanniego Lorenza Berniniego
- Dawid – rzeźba Verrocchia
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b Karol Estreicher, Historia sztuki w zarysie, Warszawa, Kraków: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1986, s. 405–406, ISBN 83-01-03664-8.
- ↑ a b c d e f g Sachs H., Donatello, wyd. 1, Warszawa: Arkady, 1982, Katalog dzieł pozbawiony paginacji.
- ↑ a b Luba Ristujczina, Michał Anioł, Bielsko-Biała: Dragon, 2021, s. 56, ISBN 978-83-8172-897-3.
- ↑ a b c d e f g h i Karolina Stężalska, Dawid [online], isztuka.edu.pl [dostęp 2025-08-25].
- ↑ a b c Michał W. Ałpatow, Historia sztuki. Tom III. Renesans i barok, Warszawa: Arkady, 1964, s. 21.