Dhimitër Xhuvani

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dhimitër Xhuvani
Data i miejsce urodzenia 23 maja 1934
Pogradec (Albania)
Data i miejsce śmierci 19 października 2009
Tirana (Albania)
Narodowość albańska
Język albański
Alma Mater Instytut Gorkiego w Moskwie
Dziedzina sztuki powieść, dramat
Muzeum artysty Pogradec
Ważne dzieła

Przebudzenie Nebiego Sureli

Odznaczenia
Order Naima Frashëriego

Dhimitër Xhuvani – (ur. 23 maja 1934 w Pogradecu, zm. 19 października 2009 w Tiranie) – albański prozaik i scenarzysta filmowy. Syn nauczyciela Kostaqa Xhuvaniego, ojciec reżysera Gjergjego Xhuvaniego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Pod koniec II wojny światowej wraz z rodziną uciekł z Pogradeca i przeniósł się do Elbasanu. W 1953 ukończył szkołę medyczną i przez rok pracował w szpitalach w Gramshu, Librazhdzie i w Cërriku. W tym czasie zaczął pisać pierwsze opowiadania, publikując je w prasie młodzieżowej. Po wydaniu pierwszego zbioru opowiadań Kambana e fundit (Ostatni dzwon) rozpoczął naukę na Fakultecie Historyczno-Filologicznym w Tiranie, a następnie w Instytucie Gorkiego w Moskwie.

W efekcie kryzysu w stosunkach albańsko-radzieckich, w 1961 Xhuvani wrócił z Moskwy i podjął pracę dziennikarza w piśmie Drita. W 1966 wydał swoją pierwszą powieść Tunel, za którą został skrytykowany przez władze partyjne i poddany represjom. Wyrzucony z redakcji przez kilka lat pracował jako robotnik budowlany w Cërriku. „Zrehabilitował” się w 1970 kolejną powieścią Znowu na nogach, która zdobyła pierwszą nagrodę w konkursie literackim. W tym samym roku rozpoczął współpracę ze Studiem Filmowym Nowa Albania (alb. Kinostudio Shqipëria e Re), dla którego pisał scenariusze. Był autorem 15 scenariuszy filmowych i ponad 50 utworów literackich (powieści, zbiorów opowiadań i dramatów).

Za swoją twórczość został uhonorowany Orderem Naima Frashëriego i nagrodą państwową.

Powieści[edytuj | edytuj kod]

  • 1966: Tuneli (Tunel)
  • 1970: Përsëri në këmbë (Znowu na nogach)
  • 1975: Zgjimi i Nebi Surelit (Przebudzenie Nebiego Sureli)
  • 1976: Shtegu i bardhë (Biała ścieżka)
  • 1979: Do të jetojmë ndryshe (Będziemy inaczej żyć)
  • 1980: Vdekja e zotit Kalotit (Śmierć pana Kalotiego)
  • 1983: Shpirtin nuk e shes (Dusza nie jest na sprzedaż)
  • 1984: Bota ime (Mój świat)
  • 1989: Dhimbja e dritës (Ból światła)
  • 1990: E nesermja e nje gruaja (Pojutrze i pewna kobieta)
  • 1992: I dielë pas vdekjes (Niedziela po śmierci)
  • 1996: Kryqezimi i dyte i Krishtit (Drugie ukrzyżowanie Chrystusa)

Dramaty[edytuj | edytuj kod]

  • 1976: Shtepia e vreshanajve
  • 1982: Ne prag te jetës (U progu życia)
  • 1985: Një jetë (Życie)
  • 1989: Per pak toke e nje grua (Dla kawałka ziemi i jednej kobiety)

Scenariusze filmowe[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Abaz Hoxha: Enciklopedia e kinematografise shqiptare. Autore & vepra. Tirana: Toena, 2002. ISBN 99927-1-555-3. (alb.)
  • Ndërron jetë shkrimtari Dhimitër Xhuvani (nekrolog), Shekulli 20 X 2009.