Okrąglak w Poznaniu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Dom Towarowy Okrąglak)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Okrąglak
Obiekt zabytkowy nr rej. 218/Wlkp/A z 19 grudnia 2007
Widok z narożnika ul. 27 Grudnia i Gwarnej
Widok z narożnika ul. 27 Grudnia i Gwarnej
Państwo  Polska
Miejscowość Poznań
Adres ul. Mielżyńskiego 14
Styl architektoniczny modernizm
Architekt Marek Leykam
Wysokość całkowita 45 m
Kondygnacje 9
Rozpoczęcie budowy 1948[1]
Ukończenie budowy 1954
Położenie na mapie Poznania
Mapa lokalizacyjna Poznania
Okrąglak
Okrąglak
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa wielkopolskiego
Okrąglak
Okrąglak
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Okrąglak
Okrąglak
Ziemia52°24′30″N 16°55′20″E/52,408333 16,922222
Strona internetowa
Okrąglak widziany z Collegium Altum

Okrąglak w Poznaniu – były dom towarowy znajdujący się w Poznaniu przy ul. Mielżyńskiego 14, na rogu ul. 27 Grudnia, zbudowany w latach 1948-1954 według projektu Marka Leykama. Obecnie budynek biurowo-usługowy.

Opis[edytuj]

Jest to dziewięciopiętrowy (podawane jest także 8[2] lub 10 kondygnacji[3]) budynek w kształcie walca, z położoną centralnie klatką schodową o średnicy 5 metrów i trzema biegami schodów. Na dachu budynku mieścił się taras widokowy otoczony balustradą. Okrąglak był pierwszym w Poznaniu budynkiem o konstrukcji nośnej wykonanej z prefabrykatów[4] – wykonano z nich żebrowanie ścian zewnętrznych i stropów[a][5]. Swoim wyglądem i konstrukcją nawiązuje do tradycji modernizmu[4], zbudowany został według postulatów 4F+R[b][6]. Przy ul. Mielżyńskiego, w pobliżu Okrąglaka wybudowano również budynek biurowy zwany „kwadraciakiem”[7], którego łączy z Okrąglakiem podobny wygląd elewacji. W latach 1977-1979 do istniejącej klatki schodowej dobudowano windę wraz z maszynownią dźwigów oraz zewnętrzną, ewakuacyjną klatkę schodową – łączącą Okrąglak z „kwadraciakiem” (później została rozebrana). W podziemiach zamontowano wówczas także zbiornik na wodę o pojemności 100 metrów sześciennych.[7][c].

Obecnie budynek ma 45 m wysokości, zaś jego powierzchnia wynosi 5,9 tys. m².

Historia[edytuj]

Budowa Domu Towarowego rozpoczęła się w 1948[1] roku w miejscu zniszczonego podczas II wojny światowej Banku Cukrownictwa[8]. Otwarcie nastąpiło 3 lutego 1955[9][10]. Rok później Okrąglak został włączony do Poznańskiego Zjednoczenia Przedsiębiorstw Handlowych[7]. Od początku swojego istnienia wzbudzał kontrowersje (m.in. dlatego, że wyróżniał się na tle innych ówczesnych realizacji architektonicznych, głównie socrealistycznych)[4][3]. 17 grudnia 1995 oddano do użytku przebudowany parter budynku[11]. W 1998 przeszedł na własność polsko-belgijskiej spółki DTC (wraz z 32 innymi domami towarowymi w całej Polsce). Spółka próbowała zablokować wpis obiektu do rejestru zabytków, m.in. z uwagi na brak możliwości przypisania mu cech wysokiej wartości historycznej, naukowej czy artystycznej[12]. W 2003 został wpisany na listę zabytków.

Obecnie Okrąglak nie pełni już roli domu towarowego. Do początku 2009 znajdowały się w nim pojedyncze sklepy i punkty usługowe. W latach 2011-2012 budynek przeszedł gruntowy remont. Zmienił on się w budynek biurowo-usługowy. Przywrócona została również oryginalna elewacja. Oficjalne otwarcie po remoncie miało miejsce 24 września 2012.

Nagrody[edytuj]

W 2005 budynek otrzymał nagrodę Złotego Quadro w konkursie na najlepszy poznański budynek półwiecza 1955-2005[13].

Budynki w pobliżu[edytuj]

Po drugiej stronie ulicy Mielżyńskiego mieści się zabytkowa kamienica Posener Bauhütte, a nieco dalej gmach PZU. W pobliżu stoją zaś modernistyczne: Domar i Dom Książki.

Uwagi

  1. Pierwszym budynkiem w Poznaniu w którym w ogóle wykorzystano elementy prefabrykowane był wieżowiec agend Ministerstwa Budownictwa – elementy prefabrykowane zastosowano w elewacji budynku (Kronika Miasta Poznania 1-2/1957, s. 33).
  2. Forma, Farba, Faktura, Fantastyka + Realizm (Kronika Miasta Poznania 3/1999, s. 329).
  3. Budynek uważany był za jeden z najbardziej zagrożonych pod względem pożarowym (Kronika Miasta Poznania 3/1976, s. 134).

Przypisy

  1. a b Cezary Omieljańczyk. Poznań odzyskuje swój blask. „Poznań - Informator Samorządowy Metropolii Poznań”, s. 5, Październik 2012. Poznań: Wydawnictwo Miejskie Posnania. ISSN 2080-315X. 
  2. Mieczysław Tarzyński: Dzielnica Stare Miasto w: Kronika Miasta Poznania 4/1973, s. 24.
  3. a b Wanda M. Gaczek, Barbara Manikowska: Krajobraz społeczno-gospodarczy współczesnego Poznania w: Kronika Miasta Poznania 3/1997, s. 313.
  4. a b c Piotr Marciniak: Doświadczenia modernizmu. Architektura i urbanistyka Poznania w czasach PRL. Poznań: Wydawnictwo Miejskie, 2010, s. 63. ISBN 978-83-7503-113-3.
  5. Stanisław Pogórski: O nowym osiedlu mieszkaniowym przy ulicy Grunwaldzkiej w: Kronika Miasta Poznania 1-2/1957, s. 33.
  6. Grażyna Banaszkiewicz: Cicho i spokojnie w: Kronika Miasta Poznania 3/1999, s. 329.
  7. a b c Piotr Marciniak: Doświadczenia modernizmu. Architektura i urbanistyka Poznania w czasach PRL. Poznań: Wydawnictwo Miejskie, 2010, s. 61. ISBN 978-83-7503-113-3.
  8. Piotr Marciniak: Doświadczenia modernizmu. Architektura i urbanistyka Poznania w czasach PRL. Poznań: Wydawnictwo Miejskie, 2010, s. 60. ISBN 978-83-7503-113-3.
  9. Kronika wydarzeń 1951-1956 w: Kronika Miasta Poznania za 1951-1956, s. 272.
  10. Przegląd wydarzeń luty-kwiecień 2000 w: Kronika Miasta Poznania 2/2000, s. 395 (3 lutego).
  11. Przegląd wydarzeń (listopad 1995 – styczeń 1996) w: Kronika Miasta Poznania 1/1996, s. 347.
  12. Katarzyna Dobroń, Szturmowana perła, w: Poznań naj naj, dodatek do Głosu Wielkopolskiego, Poznań, 24.4.2015, s.2
  13. Dariusz Jędrzejewski: Miasta dla ciekawych. Poznań. Warszawa: Hachette, 2007, s. 43. ISBN 978-83-7448-725-2.

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]