Domvs Romana

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy stanowiska archeologicznego i muzeum w Mdinie na Malcie. Zobacz też: Domus (dom rzymski).
Domvs Romana
Ilustracja
Ruiny Domvs Romana
Państwo  Malta
Miejscowość Mdina/Rabat
Adres Wesgħa tal-Mużew
Zakres zbiorów Ruiny domu rzymskiego
Położenie na mapie Malty
Mapa lokalizacyjna Malty
Domvs Romana
Domvs Romana
Położenie na mapie Morza Śródziemnego
Mapa lokalizacyjna Morza Śródziemnego
Domvs Romana
Domvs Romana
Ziemia35°53′07,0″N 14°24′00,7″E/35,885278 14,400194
Strona internetowa

Domvs Romana – ruiny domu z czasów rzymskich, znajdujące się na granicy Mdiny i Rabatu (tuż przy murach miejskich Mdiny) na Malcie. Dom został zbudowany w I wieku p.n.e. jako arystokratyczny dom miejski (domus) w rzymskim mieście Melite. W XI wieku, na ruinach domus powstał muzułmański cmentarz. Miejsce zostało odkryte w roku 1881, i wykopaliska archeologiczne odsłoniły szereg dobrze zachowanych rzymskich mozaik, statuetek oraz innych przedmiotów, jak również pewną ilość kamieni nagrobnych i innych pozostałości cmentarza. Od roku 1882 miejsce zostało udostępnione publiczności jako muzeum, prowadzone aktualnie przez Heritage Malta.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Dom rzymski[edytuj | edytuj kod]

Mozaika w perystylu

Przypuszcza się, że Domvs Romana zbudowany został na początku I wieku p.n.e. i był używany do II wieku n.e. Budynek miał perystyl otoczony kolumnami, inspirowany architekturą antycznej Grecji, a jego najlepiej zachowaną częścią są starannie wykonane hellenistyczne w stylu mozaiki znalezione w perystylu i otaczających go pomieszczeniach, pokazujące ozdobne motywy i sceny mitologiczne. Do ich wykonania użyto dwóch rodzajów tesserae (kostki mozaikowej): opus vermiculatum(ang.) na środku chodnika, oraz większe kostki opus tessellatum(ang.) do tworzenia trójwymiarowych wzorów wokół głównego obrazu. Obraz starał się naśladować bardzo popularny motyw, który być może był namalowany po raz pierwszy przez artystę z Sophos. W domus znaleziono też dobrze wykonany tynk na ścianie, imitujący kolorowy marmur i pokazujący częściowo stylizowane elementy architektoniczne, które można umiejscowić pomiędzy pierwszym a drugim stylem pompejańskim.

Ceramika szklana
Ceramika stołowa

Chociaż w ciągu wieków dom uległ znacznemu zniszczeniu, jego mozaiki w dużej części przetrwały nietknięte, i są porównywalne z podobnymi znalezionymi w Pompejach oraz na Sycylii. Znaleziono tam też, pochodzące z I wieku n.e., statuetki rzymskiej rodziny cesarskiej, monety, naczynia szklane, ceramikę stołową, akcesoria kąpielowe, amfory i inne przedmioty artystyczne[1].

Cmentarz muzułmański[edytuj | edytuj kod]

Sarkofag i wapienne nagrobki z cmentarza muzułmańskiego, dziś eksponowane w muzeum

W XI wieku, kiedy Malta była częścią kalifatu fatymidzkiego, miejsce, gdzie stał domus zamieniono na cmentarz. Podczas wykopalisk odkrytych zostało ponad 245 pochówków, jak też kilka wapiennych i jeden marmurowy nagrobek z inskrypcjami wykonanymi pismem Naskh(ang.) i kufickim. Znaleziono też pewną ilość ceramiki i srebrną obrączkę[1].

Odkrycie[edytuj | edytuj kod]

Domvs Romana został odkryty przypadkowo w roku 1881 przez robotników podczas prac upiększających. Był następnie odkopywany przez wiodących ówczesnych archeologów, w tym Antonio Caruanę, sir Temistoklesa Zammita, Roberta V. Galeę, Harrisa Dunscombe Colta i Louisa Upton Waya[1].

Muzeum[edytuj | edytuj kod]

Muzeum Domvs Romana

Kiedy ruiny zostały odkryte, wokół perystylu zbudowane zostało muzeum, mające na celu zabezpieczenie mozaik. Otwarto je w lutym 1882 roku, i był to pierwszy budynek na Malcie, w którym mieściła się placówka muzealna konkretnego stanowiska archeologicznego. Muzeum znane było pierwotnie jako Museum of Roman Antiquities (Muzeum Zabytków Rzymskich), i oprócz mozaik oraz innych rzymskich i muzułmańskich wytworów rąk ludzkich odkopanych w domus, wystawiało też inne marmurowe znaleziska, pochodzące z czasów rzymskich, a znalezione w różnych miejscach Mdiny. W końcu zaczęto wystawiać również pozostałości z tego okresu znalezione na całej Malcie[2].

W roku 1922 muzeum zostało powiększone, dobudowana została neoklasycystyczna fasada oraz duża sala wystawowa.
Pozostałości domus wpisane zostały na "Antiquities List of 1925"[3]. Podczas II wojny światowej muzeum było zamknięte; mieściła się tam placówka odnawiająca znaleziska. W roku 1945 muzeum zostało ponownie otwarte[2].

Mozaika w perystylu została odnowiona w drugiej połowie XX iweku, niestety podczas tego procesu została przypadkowo uszkodzona. Aktualnie Heritage Malta bada, jak naprawiać i zachowywać mozaikę, nie narażając jej na uszkodzenia. Wystawy muzeum były odnawiane w latach 2002–2005, i powtórnie w roku 2011[2].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

 Wykaz literatury uzupełniającej: Domvs Romana.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Suzannah Depasquale, Neville Juan Cardona: Site Catalogue: The Domvs Romana – Rabat Malta. Malta: Heritage Books, 2005, s. 3. ISBN 99932-7-031-8. (ang.)
  2. a b c Domvs Romana (ang.). Heritage Malta. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-01-05)].
  3. Protection of Antiquities Regulations 21st November, 1932 Government Notice 402 of 1932, as Amended by Government Notices 127 of 1935 and 338 of 1939. (ang.). Malta Environment and Planning Authority.