Dryf semantyczny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Dryf semantyczny, zmiana znaczeniowa, zmiana znaczenia lub zmiana semantyczna– zjawisko polegające na poszerzeniu pola semantycznego słowa lub jego zawężeniu.

Przyczyny powodujące zmianę semantyczną[edytuj]

Blank podjął się stworzeniu kompletnej listy przyczyn zmiany semantycznej. Podsumował je jako przyczyny:

  • językowe
  • psychologiczne
  • społeczno-kulturowe
  • kulturalne/encyklopedyczne

Lista ta została poprawiona i poszerzona przez Grzega: do następujących czynników(w nawiasie termin angielski):

  • niewyraźność (fuzziness)
  • dominacja prototypu (dominance of the prototype)
  • powody społeczne (Social reasons)
  • instytucjonalne i nie-instytucjonalne normy poprawności językowej (institutional and non-institutional linguistic pre- and proscriptivism)
  • pochlebianie (flattery)
  • obrażanie (insult)
  • ukrywanie znaczenia (disguising language)
  • tabu (taboo)
  • powody estetyczno-formalne (aesthetic-formal reasons)
  • komunikatywno - formalne (communicative-formal reasons), np. w celu uniknięcia słowa polisemicznego (wieloznaczeniowego) lub homofona w pewnych kontekstach
  • gry słów (word play/punning)
  • zbytnia długość słowa (excessive length of words)
  • nadinterpretacja morfrologiczna (morphological misinterpretation)
  • powody logiczno-formalne (logical-formal reasons; "lexical regularization")
  • dążenie do elastyczności (desire for plasticity)
  • antropoligiczna waga koncepcji (anthropological salience of a concept)
  • kulturowa waga koncepcji (culture-induced salience of a concept, cultural importance)
  • zmiany referentów (changes in the referents), np. zmiany na świecie i w otaczającej rzeczywistości
  • zmiany w widzeniu świata (world view change)
  • prestiż słów lub moda (Prestige/fashion)

Wybrane studia nad zmianą semantyczną[edytuj]

Typologia Ullmanna[edytuj]

Ullmann István rozróżniał w swoich pracach The Principles of Semiotics (1957) oraz Semantics: An Introduction to the Science of Meaning (1962) między naturą a konsekwencjami zmiany semantycznej. Do natury zaliczył:

Do konsekwencji zaś:

  • poszerzenie znaczenia: zwiększenie się liczby znaczeń
  • zawężenie znaczenia: zmniejszenie się liczby znaczeń
  • ameliorację znaczenia: wzrost jakości znaczenia
  • pejoratywizację znaczenia: spadek jego jakości

Zobacz też[edytuj]