Elipsa (językoznawstwo)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Elipsa (gr. ἔλλειψις élleipsis, brak, opuszczenie, pominięcie)[1][2], wyrzutnia – opuszczenie elementu zdania oczywistego ze względu na kontekst wypowiedzi (elipsa kontekstowa) lub ze względu na sytuację wypowiedzi (elipsa sytuacyjna), który przy odbiorze daje się zrekonstruować. Często występuje w postaci równoważnika zdania.

Ta figura retoryczna najczęściej jest używana w mowie potocznej (jako rodzaj skrótu myślowego), a także w funkcji środka stylistycznego umożliwiającego kondensację treści i zdynamizowanie wypowiedzi literackiej.

W języku polskim częste jest eliptyczne stosowanie dopełniacza w miejsce biernika, na przykład: Chcę chleba, Wypij wody (zamiast Chcę chleb, Wypij wodę). Dzięki użyciu dopełniacza można pominąć słowo uściślające, że chodzi o mniejszą ilość produktu (nie trzeba mówić Chcę kawałek chleba, Wypij trochę wody).

Rolę znaku elipsy często pełni myślnik. Przykładowo w zdaniu Dwukropek może zapowiadać rozwinięcie treści, średnik – przejście do samodzielnego członu myślnik pozwala uniknąć powtórzenia frazy może zapowiadać.


Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Władysław Kopaliński: elipsa; elipsoida; eliptyczny. W: Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych [on-line]. [dostęp 2018-07-16].
  2. Henry George Liddell, Robert Scott: ἔλλειψις (ang.). W: A Greek-English Lexicon [on-line]. [dostęp 2018-07-16].