Metonimia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Metonimia (gr. μετωνυμία metōnymía)[1][2], inaczej zamienniafigura retoryczna polegająca na zastąpieniu nazwy jakiegoś przedmiotu lub zjawiska nazwą innego, pozostającego z nim w uchwytnej zależności. Celem może być zwiększenie wyrazistości wypowiedzi lub jej skrótowość.

Rodzaje metonimii[edytuj | edytuj kod]

  1. metonimia autora, np. czytam Słowackiego zamiast czytam utwory Słowackiego
  2. metonimia skutku, np. pot zamiast wysiłek
  3. metonimia miejsca, np. Pałac Prezydencki ogłosił… zamiast Prezydent RP ogłosił…
  4. metonimia narzędzia, np. najlepsza trąbka w historii zamiast najlepszy trębacz w historii
  5. metonimia pojemnika, np. kufel zamiast piwo
  6. metonimia oznaki, np. berło zamiast król
  7. metonimia konkretu, np. głowa zamiast rozum
  8. metonimia czynności, np. postaw wodę na herbatę zamiast zagotuj wodę na herbatę

W ogólniejszym sensie, w rozumieniu nurtu myślenia zwanego strukturalizmem, metonimia to zgrupowanie pojęć i przedmiotów według związków między nimi, np.:

  • zdanie jest utworzone z części mowy zgodnie z pewnymi regułami tworzenia (związek zgody, związek rządu itd.),
  • konkretny strój składa się z pewnych części garderoby,
  • konkretna linia melodyczna składa się z dźwięków, motywów, fraz itd.

Pojęciem dopełniającym jest metafora. Dualizm metafora-metonimia po raz pierwszy został zaproponowany przez Romana Jakobsona w 1956 r., a w tak ogólnym znaczeniu spopularyzowany przez antropologa Claude Lévi-Straussa.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Władysław Kopaliński: metonimia. W: Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych [on-line]. [dostęp 2018-07-15].
  2. Henry George Liddell, Robert Scott: μετωνυμία (ang.). W: A Greek-English Lexicon [on-line]. [dostęp 2018-07-15].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]